Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 336/10 o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. P. i B. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 336/10 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi orzekł o przyznaniu skarżącej E. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pismem z dnia [...] września 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi, delegowała do zastępstwa procesowego skarżącej adwokata P. R.

Wyrokiem z dnia 27 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę E. P. i B. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Pełnomocnik z urzędu reprezentował skarżącą na rozprawie, a następnie w dniu [...] grudnia 2010 r. złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.

W dniu [...] grudnia 2010 r. skarżąca – E. P. złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 2 lutego 2011 r. umorzył postępowanie sądowe w zakresie wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu z uwagi na fakt, iż skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, to ponowny wniosek strony w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd zaznaczył, iż ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił oczekiwań skarżącej. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych np. sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w przedmiotowej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odmowa sporządzenia kasacji nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego. Jednak w razie wątpliwości strona może wystąpić do organu samorządu zawodowego z wnioskiem o dokonanie kontroli zasadności takiego działania. Tenże organ będzie również właściwy do wyznaczenia innego pełnomocnika dla strony. Rola sądu administracyjnego sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że strona występująca z wnioskiem spełnia warunki do otrzymania prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu. Wskazanie konkretnego pełnomocnika oraz ewentualna ocena jego działań jest już rolą samorządu zawodowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E. P. domagając się jego uchylenia. Skarżąca wskazała, że została pozbawiona możności obrony swych praw na skutek wydania tego wadliwego postanowienia. Zdaniem skarżącej, co prawda, Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi wyznaczyła adw. P. R. do zastępstwa procesowego, ale udzielona jej pomoc prawna była iluzoryczna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie E. P. nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 wyżej powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w toku postępowania sądowego skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 września 2010 r. Co do zasady, uwzględniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, sąd administracyjny decyduje jedynie o przyznaniu takiego prawa, natomiast kwestia wskazania konkretnego pełnomocnika należy do kompetencji właściwej rady adwokackiej. Wskazać należy, że w dniu 10 kwietnia 2010 r. weszła w życie nowelizacja ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w której m.in., po pierwsze dokonano zmiany § 2 w art. 244 w ten sposób, że ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, a po drugie dodano § 3 do art. 244, który to przepis stanowi, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę prawnego lub rzecznika patentowego, właściwa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. Powyższy przepis daje możliwość wskazania przez stronę pełnomocnika z urzędu, jednakże ostatecznie o wyborze decyduje nadal właściwa rada w porozumieniu ze wskazanym pełnomocnikiem. W przedmiotowej sprawie skarżąca we wniosku nie skorzystała z możliwości przedstawienia propozycji co do osoby konkretnego adwokata, dlatego też Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi pismem z dnia [...] września 2010 r. wyznaczył adwokata P. R. do pełnienia obowiązków pełnomocnika z urzędu dla E. P.

W ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu, który uprawniałby Sąd do zmiany adwokata wyznaczonego przez okręgową radę adwokacka, także w sytuacji, gdy zdaniem strony dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych tj.: m. in. udział w rozprawie i sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi z jednej strony wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie, z drugiej zaś strony stanowi o skorzystaniu przez skarżącego z przyznanego przez Sąd prawa pomocy. W powyższej sytuacji E. P. nie może skutecznie domagać się wyznaczenia przez Sąd innego adwokata z urzędu (podobne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia: 10 stycznia 2005 r. sygn. akt I OZ 992/04, 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 262/05, 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OZ 543/06, 4 września 2008 r. sygn. akt I OZ 654/08, 8 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 469/09, 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1320/10 – niepubl. oraz z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1110/09 – Lex nr 582901). Skarżąca mogła natomiast wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie innego adwokata, na co prawidłowo wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił zażalenie oddalić.