II SA/Gl 451/16 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-07-29	
Data wpływu	2016-05-09	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Artur Żurawik /sprawozdawca/
Elżbieta Kaznowska
Łucja Franiczek /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6159 Inne o symbolu podstawowym 615	
Hasła tematyczne	Planowanie przestrzenne	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2016 nr 0 poz 778; 59 ust. 3; Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2016 r. sprawy ze skargi W. C. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Wójt Gminy O. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 59 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 778 – dalej u.p.z.p.), w związku z wnioskiem M. C. i W. C. stwierdził, co następuje: działka ewidencyjna o nr ewid. 1 o pow. [...] ha, obręb O., gmina O., stanowiąca własność Przedsiębiorstwa "A" S. K., zlokalizowana w O. przy ul. [...], przeznaczona pod usługi podstawowe (symbol w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego - m.p.z.p. - "8U") oraz w jej północnej części pod zieleń urządzoną (symbol w m.p.z.p. "2ZU") jest użytkowana niezgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego (uchwała nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z dnia [...]r., Nr [...], poz. [...]). W związku z powyższym nakazano przywrócić poprzedni sposób zagospodarowania działki, dostosowując prowadzoną działalność gospodarczą do zapisów m.p.z.p. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu podano m. in., że dnia [...]r. na wniosek M. C. i W. C. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zaprzestania prowadzenia działalności tartacznej przez "A" S. K.. Działalność gospodarczą związaną z usługami tartacznymi Firma "A" prowadzi od roku [...], z kolei m.p.z.p. obowiązuje od 2011 r. Wnioskodawcy podnieśli problem związany z coraz większą uciążliwością prowadzonej działalność gospodarczej, która korzysta z wielu maszyn o nieograniczonej mocy przerobowej. Zapoczątkowana od [...]r. działalność gospodarcza, na którą powołuje się S. K., istotnie różni się od obecnie prowadzonej działalności doposażonej w przemysłowe maszyny do tartacznej obróbki drewna. Organ uznał, iż w niniejszej sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania terenu, o którym mowa w art. 59 ust. 3 u.p.z.p.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K. – "A", wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący stwierdził bowiem, że niezasadne są wykazane podczas kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nieprawidłowości dotyczące składowania pryzm węglowych przewyższających ogrodzenie, mogące stanowić źródło niezorganizowanej emisji pyłów na teren sąsiedniej nieruchomości oraz niezasadne są wykazane przekroczenia hałasu. Podał, że na terenie działki nr 1 prowadzi działalność gospodarczą od [...] r. i działalność o takim samym charakterze, tj. [...]. Działalność ta prowadzona była także przez poprzedniego właściciela nieruchomości.

Odwołanie poprzez pełnomocnika wnieśli także M. C. i W. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bądź o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie odwołujących się zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:

- art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a., gdyż organ I instancji w żaden sposób nie wykazał i nie udokumentował stanu zagospodarowania działki nr 1 przed wejściem w życie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a tym samym nie określił na czym ma polegać przywrócenie terenu działki do stanu poprzedniego,

- art. 107 k.p.a., poprzez brak sprecyzowania nałożonego w decyzji obowiązku, co skutkuje brakiem możliwości kontroli wykonania obowiązku, a w ostateczności uniemożliwia dochodzenie wykonania tej decyzji w drodze egzekucji administracyjnej,

- § 16 ust. 5 pkt 7 i 8 uchwały Rady Gminy O. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- rozporządzenia z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 112) oraz decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. i w konsekwencji przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu dla działki odwołujących się,

- rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. U. z 2003 r., Nr 47, poz. 401), polegające na sytuowaniu stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń bezpośrednio pod liniami energetycznymi lub w odległości mniejszej niż 30m od skrajnych przewodów tych linii,

- rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 492).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 59 ust. 3 pkt 2 u.p.z.p. orzekło: 1) uchylić zaskarżoną decyzję w całości i 2) umorzyć postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu podano m. in., że art. 59 u.p.z.p. wszedł w życie w dniu 11 lipca 2003 r. wraz z powołaną ustawą. W niej brak jest jednak jakiegokolwiek przepisu przejściowego, zgodnie z którym moc obowiązująca art. 59 ust. 3 miałaby zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie wskazanej ustawy. Powyższe oznacza, że przepis art. 59 ust. 3 u.p.z.p. znajduje zastosowanie jedynie do tych stanów faktycznych, które powstały najwcześniej w dniu [...] r. Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz.139 z późn. zm.) nie znała odpowiednika art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tym samym organy administracji publicznej nie dysponują niezbędnym upoważnieniem do sankcjonowania przypadków zrealizowania przed dniem [...]r. samowolnej zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Z przekazanych akt wynika w sposób jednoznaczny, że S. K. rozpoczął opisaną działalność na działce nr 1 od [...] r., co wynika z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (informacja zawarta w piśmie organu I instancji z dnia [...] r.). W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym skład orzekający SKO zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania organu I instancji jako bezprzedmiotowego. Niezależnie od powyższego SKO podnosi, że nawet gdyby zmiana zagospodarowania terenu nastąpiła już po dacie wejścia w życie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Wójt Gminy O. również nie miałby podstaw do wydania decyzji na podst. art. 59 ust. 3 u.p.z.p., gdyż przepis ten odnosi się tylko i wyłącznie do zmiany zagospodarowania działki w przypadku braku planu miejscowego. Natomiast dla terenu stanowiącego własność S. K. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy O. zatwierdzony uchwałą Rady Gminy O. nr [...] z dnia [...] r.

Skargę na powyższą decyzję złożyli W. C. oraz M. C., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 7 i 8 k.p.a., poprzez brak dokonania weryfikacji zgodności prowadzonej działalności gospodarczej przez "A" S. K. nie tylko z ustawą o planowaniu przestrzennym, ale również z przepisami odrębnymi regulującymi powyższą działalność, tj. ww. rozporządzeń, a także ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm.), tym samym naruszając zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów,

2) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że brak jest podstaw materialnoprawnych do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego w sytuacji, gdy z przepisów wskazanych w odwołaniu jednoznacznie wynika, że działalność gospodarcza. "A" S. K. prowadzona jest z naruszeniem ww. rozporządzeń, decyzji Starosty [...] nr [...], co uzasadnia i czyni koniecznym podjęcie działań przez organ administracji i tym samym dowodzi istnienia przedmiotu sprawy;

3) art. 107 § 1 k.p.a, poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów odwołania i odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich występujących i stwierdzonych naruszeń prawa, tj. ww. rozporządzeń, a także decyzji Starosty [...] z dnia [...] r.

4) art. 18 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż działalność gospodarcza "A" S. K. spełnia wszystkie wymagane prawem wymogi, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego, a także ochrony środowiska.

Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w całości.

W uzasadnieniu podano m. in., że SKO rozpoznało sprawę jedynie pod kątem ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co było niewystarczające. Zdaniem skarżących organ II instancji, w ślad za Wójtem, nie ocenił całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o obowiązujący stan prawny, mimo złożonych zarzutów w odwołaniu co do rozstrzygnięcia organu I instancji. Dodatkowo prowadzona działalność tartaczna przekracza dopuszczalne normy hałasu, co negatywnie oddziałuje na środowisko oraz na działkę skarżących. Nawet uznając, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie uprawnia wójta do wydania decyzji z punktu widzenia tych przepisów, to sprawa winna być rozpoznana przy uwzględnieniu przepisów mających również zastosowanie w niniejszej sprawie. W odwołaniu z dnia [...] r., wniesionym przez pełnomocnika skarżących, zawarto również zarzuty w przedmiocie prowadzenia działalności gospodarczej przez firmę Przedsiębiorstwo "A" S. K. z naruszeniem przepisów prawa (pkt 3-6 odwołania). Organ II instancji nie rozpatrzył w tym zakresie odwołania co dowodzi, iż organ nie rozpoznał sprawy przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów co w konsekwencji przesądza o wadliwości decyzji. Winno to skutkować stwierdzeniem, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Art. 59 ust. 3 u.p.z.p. zakłada, że w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości:

wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo

przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania.

W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 59 ust. 3 u.p.z.p. może mieć zastosowanie również do terenów objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009 r., II OSK 6/08; wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2010 r., sygn. IV SA/Po 493/10). Stwierdza się bowiem, że bez względu na to, czy niezgodna z przepisami zmiana sposobu zagospodarowania terenu następuje na terenie nieobjętym planem, czy też na terenie dla którego uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to takie zdarzenie prawne należy ocenić jako bezprawne, zatem wymagające w państwie prawa, jakim jest Rzeczpospolita Polska (art. 2 Konstytucji RP), odpowiedniego przeciwdziałania ze strony powołanych do tego organów państwa (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 9 marca 2016 r., II SA/Go 65/16). Stąd odmienne stanowisko SKO nie może zostać zaakceptowane.

W orzecznictwie przyjmuje się także, iż uprawnienie wynikające z tego przepisu może być realizowane do sytuacji zaistniałych po dniu wejścia w życie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli od dnia 11 lipca 2003 r. (zob. wyrok NSA z 4 września 2014 r., II OSK 524/13).

W tym kontekście wskazać należy, że we wniosku inicjującym postępowanie skarżący wskazywali, iż na przedmiotowej działce prowadzona jest nie tylko działalność tartaczna, ale też produkcja ogrodzeń betonowych i skład opału. Potwierdzał to protokół oględzin z [...] r., gdzie stwierdzono przechowywanie na działce urządzeń do produkcji betonu oraz składowanie węgla i opału. Organ do tych kwestii nie odniósł się, a zajął się jedynie działalnością tartaczną. Wynika to m. in. ze słów SKO: "Skoro zatem, jak wyżej wskazano, zmiana zagospodarowania terenu polegająca na prowadzeniu działalności związanej z usługami tartacznymi nastąpiła przed dniem wejścia w życie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości i postępowanie organu I instancji w tym zakresie umorzyć jako bezprzedmiotowe." Podobnie organ pierwszej instancji w tym zakresie nie dokonał żadnych ustaleń pozwalających na ocenę, kiedy taka działalność (inna niż tartaczna) została rozpoczęta i czy w związku z tym podlega ocenie z punktu widzenia u.p.z.p., a przez to, czy można mówić o zmianie zagospodarowania terenu wbrew przepisom, czy nie. Każdy z tych rodzajów działalności może wpływać na sposób zagospodarowania nieruchomości jako całości i nie można oceniać sprawy wybiórczo.

Rację mają skarżący także w tym zakresie, kiedy twierdzą, że SKO nie rozpatrzyło wszystkich zarzutów odwołania, a dotyczących wskazanych tam ww. rozporządzeń oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. Nawet jeśli organ uznawał te zarzuty za niezasadne, winien był dać temu wyraz w swej decyzji, czego wymagała zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Były to zarzuty o tyle istotne, że przynajmniej w części prowadziły do wykazania zintensyfikowania dotychczasowej działalności firmy "A", ich zdaniem nielegalnego, m. in. poprzez przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Takie zintensyfikowanie dotychczasowej działalności zostało uznane także przez organ I instancji jako nielegalne i było podstawą jego decyzji.

Wadliwa była również forma zakończenia postępowania, poprzez umorzenie postępowania organu I instancji, jako bezprzedmiotowego. Skoro zostało złożone konkretne żądanie kierowane do organów, stąd właściwszą formą byłoby w tej sytuacji rozstrzygnięcie merytoryczne nieuwzględniające żądania (aczkolwiek Sąd tu nie przesądza merytorycznej prawidłowości takiej decyzji, jako że stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95 (OSNP 1996/11/150), wskazano, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W tej kwestii wypowiedział się generalnie NSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 1987 r., IV SA 220/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 67, w którym przyjął, że: "Umorzenie postępowania w I instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe. Jeśli jednak istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu, postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe" (podobnie wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 1989 r., SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22, zgodnie z którym: "Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony").

Problem ten rozstrzygał również NSA w wyroku z 21 września 2010 r., sygn. II OSK 1393/09, analizując spór pomiędzy SKO, a Sądem I instancji, dotyczący różnicy pomiędzy bezzasadnością żądania a bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego. NSA wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania administracyjnego stanowi orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Stąd też art. 105 § 1 k.p.a., stanowiący podstawę prawną wydania kontrolowanej przez WSA decyzji, przewiduje tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego i nie może być interpretowany oczywiście rozszerzająco, ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją. Jeśli zaś chodzi o bezzasadność żądania strony to mamy z nią do czynienia w sytuacji – jak dalej argumentuje NSA – gdy brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. NSA podkreśla, że ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony. NSA podkreśla, że przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. odnosi się bowiem do sytuacji, gdy nastąpiła bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego.

Niniejsza sprawa była prowadzona w oparciu o art. 59 u.p.z.p., a strona w swym wniosku inicjującym postępowanie żądała wydania decyzji w oparciu o art. 104 k.p.a. Skoro istniała sprawa administracyjna, prowadzona w oparciu o konkretny przepis u.p.z.p. i złożono konkretne żądanie, organ miał obowiązek wydać decyzję merytoryczną, a nie umarzającą postępowanie, nawet jeśli taka decyzja merytoryczna byłaby dla strony inicjującej postępowanie niekorzystna. Organ dokonał bowiem oceny stanu faktycznego pod kątem zastosowania konkretnej regulacji prawnej i warunków jej zastosowania. Uznał w oparciu o analizę konkretnego przepisu i daty jego wejścia w życie, że ustalony stan faktyczny nie może skutkować wydaniem decyzji dla wnioskujących korzystnej. Przy tym jednak stan faktyczny, zgodnie z powyższymi uwagami, organ ocenił niewłaściwie i nie jest wykluczone, że przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, doprowadziłoby do uznania, że przesłanki z art. 59 ust. 3 u.p.z.p. zostały spełnione. Trudno w tej sytuacji mówić o bezprzedmiotowości postępowania.

Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony i błędy w tym zakresie popełniły organy obu instancji, skupiając się jedynie na działalności tartacznej. Ocena z punktu widzenia przepisów materialnych może być z kolei dokonana w ostatniej kolejności, po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. W szczególności po dokładnym, wszechstronnym ustaleniu stanu faktycznego należy wydać rozstrzygnięcie merytoryczne ustosunkowujące się do żądania strony, a w razie wniesienia odwołania organ II instancji winien rozpatrzyć wszystkie zarzuty, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy również zadbać o to, aby decyzja była wykonalna, na co zwracali uwagę skarżący w toku postępowania i aby możliwe było jej ewentualne wyegzekwowanie.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (500 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.