Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 375/21 w zakresie odrzucenia zażalenia oraz zwrotu wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Op 375/21 odrzucił zażalenie oraz zwrócił wpis sądowy od zażalenia w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z [...] maja 2021 r., w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 11 października 2021 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu powołując się na przepis art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowe uznając, że w rozstrzyganej sprawie spór dotyczy kwestii oceny istnienia po stronie skarżącego tytułu prawnego do użytkowania zadeklarowanych do dopłat działek rolnych, a do ustalenia posiadania tytułu do nieruchomości uprawniony jest sąd powszechny. Zatem treść prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnie w sprawie o ustalenie stosunku prawnego, sygn. akt I C 43/21, będzie miała bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.

Odpis przedmiotowego postanowienia wysłany został na adres skarżącego wskazany w skardze wraz z pouczeniem o terminie i trybie do wniesienia zażalenia. Korespondencja zawierająca ww. odpis przez skarżącego odebrana została 2 listopada 2021 r., co wynika z zapisów umieszczonych na zwrotnym potwierdzeniu jej doręczenia (karta 47 akt sądowych). Ponadto z zapisów znajdujących się na powyższym potwierdzeniu odbioru korespondencji wynika, że była ona awizowana po raz pierwszy w dniu 15 października 2021 r., o czym powiadomiono adresata pozostawiając zawiadomienie (awizo) w jego pocztowej skrzynce oddawczej i poinformowano go, że przesyłka pozostawiona została do odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej w Rudnikach. Ponownie przedmiotowa przesyłka została awizowana 25 października 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jak wynika z treści art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1 tego przepisu, a więc okresu czternastu dni na jaki składa się pismo w placówce pocztowej lub urzędzie gminy w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany przepisami art. 65-72 p.p.s.a. przy jednoczesnym pozostawieniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 73 § 2 p.p.s.a. Domniemanie doręczenia przesyłki adresatowi, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak bieg terminu do wniesienia zażalenia.

Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca postanowienie Sądu o zawieszeniu postępowania z 11 października 2021 r. została po raz pierwszy awizowana w dniu 15 października 2021 r. Mając więc na uwadze przedstawioną powyżej regulację, nie powinno budzić wątpliwości, iż od daty pierwszego awizowania rozpoczął bieg 14-dniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a., i z którego upływem nastąpił skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego. W konsekwencji należało uznać, iż termin ten, liczony od dnia 15 października 2021 r. powodował, że skutek doręczenia zastępczego nastąpił w dniu 29 października 2021 r. (był to piątek – dzień roboczy), czyli właśnie z upływem czternastego dnia terminu przewidzianego na odbiór awizowanej przesyłki.

W terminie tym przesyłka nie została przez adresata (skarżącego) odebrana. Jak wynika to ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru (k - 47 akt) skarżący odebrał ją z placówki pocztowej 2 listopada 2021 r. Jednakże okoliczność ta nie mogła zmienić faktu, że skutek doręczenia zastępczego przewidziany w treści art. 73 § 4 p.p.s.a. nastąpił w dniu 29 października 2021 r. i od tej to daty musiał być liczony 7 dniowy termin przewidziany na wniesienie zażalenia.

Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zażalenia liczony od dnia 29 października 2021 r. upłynął z dniem 5 listopada 2021 r. (piątek). Tymczasem skarżący zażalenie na wskazane postanowienie z dnia 11 października 2021 r. o zwieszeniu postępowania sądowego wniósł w dniu 9 listopada 2021 r. (por. koperta z datą stempla pocztowego, w której nadesłano zażalenie – karta 50 akt sądowych. Uznać należało zatem, że zażalenie to, złożone zostało z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca wnosząc o jego uchylenie w całości. W ocenie strony dotrzymała siedmio dniowego terminu na złożenie zażalenia. W jej ocenie doręczenie faktyczne ma znaczenie a nie teoretyczne. W związku z powyższym wnioskuje jak w petitum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja oraz rozstrzygnięcie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie są prawidłowe.

Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 ustawy). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi § 4 art. 73 p.p.s.a.

W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że z upływem ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, że w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (tak też NSA w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GZ 861/16).

Należy mieć na uwadze, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w myśl art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jednakże w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wskazuje argumentów świadczących o nieprawidłowości doręczenia zastępczego, a jedynie podkreśla fakt rzeczywistego odbioru przez niego korespondencji.

W sprawie nie ma przy tym znaczenia fakt, że przesyłka została wydana skarżącemu 2 listopada 2021 r. Zdarzenie to miało bowiem miejsce już po upływie czternastu dni kalendarzowych od daty jej pierwszego awizowania. W takiej sytuacji, jak wskazano powyżej, przepisy prawa wiążą skutek doręczenia pisma z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu (art. 73 § 4 p.p.s.a.- ostatni możliwy termin na odebranie przez stronę w urzędzie pocztowym korespondencji upływał 29 października 2021 r.). Faktyczne wydanie przesyłki adresatowi, ale już po upływie ww. terminu, nie wywołuje skutków prawnych równoznacznych z doręczeniem pisma. Ma jedynie dla adresata walor informacyjny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokumentu urzędowego. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością.

Należy zauważyć, że sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym, nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 606/13, LEX nr 1344836; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec tego zawarta w zażaleniu argumentacja dotycząca m.in. okoliczności, że Poczta Polska wydała korespondencję po terminie przewidzianym przepisami prawa i ma to znaczenie odnośnie do liczenia terminu do wniesienie zażalenia należy wskazać, że mogłyby to stanowić ewentualną podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia jako ewentualnie wyłączające winę w niedochowaniu terminu - stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność podniesiona przez wnoszącego zażalenie, czyli faktyczne odebranie przez niego korespondencji w urzędzie pocztowym po terminie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Rzeczywiste oddanie przesyłki w placówce pocztowej skarżącemu po terminie wskazanym w art. 73 § 3 p.p.s.a. nie ma bowiem prawnej doniosłości przez wzgląd na skutki upływu czternastodniowego terminu określone ustawą, a konkretnie cytowanym już wyżej art. 73 § 4 p.p.s.a.

Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.