Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. Z. i W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 października 2025 r., nr SKO Gd/2244/25 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Starogard Gdański z dnia 9 kwietnia 2025 r., nr OZS.4453.2.2.2025.MR; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżących A. Z. i W. C. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

A. Z. i W. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 października 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2025 r. A. Z. i W. C. – wspólnicy spółki cywilnej [...] wystąpili do Wójta Gminy Starogard Gdański o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika N. S.

Pismem z dnia 14 lutego 2025 r. - w związku ze zmianą art. 122 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.o.") - Wójt Gminy Starogard Gdański wezwał wnioskodawców do uzupełnienia dokumentów wniosku poprzez dostarczenie: wypełnionego nowego wniosku o dofinansowanie, oświadczenia rzemieślnika i oświadczenia wspólnika spółki cywilnej.

Ponadto, powołując się na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2159 ze zm., zwanej w skrócie: "u.o.r."), organ wezwał wnioskodawców o przedłożenie w odniesieniu do wspólników, któregoś z wymienionych powyżej dowodów kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, określonych w art. 3 ust. 1 u.o.r., takich jak:

1) dyplom lub świadectwo ukończenia wyższej, ponadgimnazjalnej lub ponadpodstawowej szkoły o profilu technicznym bądź artystycznym w zawodzie (kierunku) odpowiadającym dziedzinie wykonywanego rzemiosła;

2) dyplom mistrza w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła;

3) świadectwo czeladnicze albo tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła;

4) zaświadczenie potwierdzające posiadanie wybranych kwalifikacji zawodowych w zakresie zawodu odpowiadającemu danemu rodzajowi rzemiosła.

W zakreślonym terminie wnioskodawcy odpowiedzieli na wezwanie przedkładając dodatkową dokumentację.

W wyniku przeprowadzonego postępowania - na podstawie art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret 2, pkt 10, 11 i 16 u.p.o. oraz art. 104 § 1 i 2 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - zwanej w skrócie: "k.p.a.") - decyzją z dnia 9 kwietnia 2025 r. (nr OZS.4453.2.2.2025.MR) Wójt Gminy Starogard Gdański odmówił przyznania pracodawcy [...] A. Z., W. C. s.c. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika N. S.

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu zastosowanych przepisów, organ wyjaśnił, że wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika N. S. wpłynął do organu w ustawowym terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyników egzaminu, o którym mowa w art. 122 ust. 11 u.p.o.

Pracodawca w dniu 13 marca 2025 r. złożył uzupełnienie do wniosku poprzez dostarczenie dokumentów: wniosku na nowym druku obowiązującym w gminie Starogard Gdański, oświadczenia wspólnika spółki cywilnej i oświadczenia, że wspólnicy spółki cywilnej nie posiadają statusu rzemieślnika w rozumieniu ustawy o rzemiośle. Młodociany pracownik N. S. zamieszkiwała w okresie odbywania przygotowania zawodowego na terenie gminy S., pod adresem [...].

Nauka zawodu prowadzona była przez instruktora praktycznej nauki zawodu - osobę zatrudnioną przez pracodawcę – A. D., który posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego pracowników młodocianych w zawodzie kucharz. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, instruktorem praktycznej nauki zawodu może być osoba, która posiada tytuł mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać i ukończy kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował 70 godzin zajęć psychoterapii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej.

Kwalifikacje instruktora zostały potwierdzone dokumentami:

a) przygotowanie pedagogiczne - udokumentowane kopią zaświadczenia nr [...] z dnia 7 maja 2005 r., wydanym przez Zakład [...] w G.,

b) tytuł mistrza w zawodzie kucharz - udokumentowany kopią dyplomu nr [...] z dnia 12 lipca 2006 r. wydanego przez Kuratorium Oświaty w Gdańsku, potwierdzającym uzyskanie tytułu mistrza w zawodzie kucharz.

N. S. realizowała u wnioskodawcy naukę zawodu w zawodzie kucharz w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. (do wniosku dołączono kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartą w celu przygotowania zawodowego) - zakończoną zdaniem egzaminu czeladniczego w dniu 16 października 2024 r. w zawodzie kucharz (do wniosku dołączono zaświadczenie nr [...] z dnia 16 października 2024 r. Pomorskiej Izby Rzemieślniczej Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Gdańsku).

Organ zaznaczył, że w świetle art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret 2 u.p.o., warunkiem otrzymania dofinasowania kształcenia młodocianego pracownika, który odbył praktyczną naukę zawodu u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem jest zdanie egzaminu zawodowego.

Pracodawca nie jest rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lub 8 u.o.r., bowiem nie spełnia przesłanek określonych w tych przepisach. Kwestia ta była również przedmiotem ustaleń faktycznych organu, który wezwał wspólników spółki cywilnej do złożenia oświadczeń w tym zakresie. W przedłożonych oświadczeniach jednoznacznie wskazano, że żaden ze wspólników spółki cywilnej nie jest rzemieślnikiem. Tym samym młodociany pracownik powinien zdać w świetle obowiązujących przepisów egzamin zawodowy, a nie egzamin czeladniczy przed izbą rzemieślniczą.

W wyniku rozpatrzenia odwołania - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 2, ust. 8 u.p.o. (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.) - decyzją z dnia 24 października 2025 r. (nr SKO Gd/2244/25) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji, gdy umowa o pracę zawarta z młodocianym została przed 1 września 2019 r. przesłanki powinny być oceniane wedle stanu prawnego obowiązującego w dniu zawarcia umowy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 395/22).

Przepisy dotyczące dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych na przestrzeni lat ulegały zmianie. Jednakże od 1 września 2019 r. wprowadzono wymóg, że pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz dodano wymóg zdawania egzaminu przed odpowiednią komisją egzaminacyjną w zależności od tego, czy pracodawca jest rzemieślnikiem, czy nim nie jest.

W niniejszym przypadku pracodawca nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Wymagane kwalifikacje posiada A. D., osoba zatrudniona przez prawodawcę na podstawie umowy o pracę. Odnośnie do tej przesłanki nie występują żadne wątpliwości, w sprawie nie występuje "osoba prowadząca zakład pracy", na którą powołuje się pełnomocnik w odwołaniu.

W sprawie powinna zostać spełniona także druga przesłanka, tj. zdanie egzaminu przez młodocianego przed odpowiednią komisją.

W nieniniejszej sprawie młodociana została zatrudniona u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, tym samym powinna zdać egzamin zawodowy a nie egzamin czeladniczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, reprezentowani przez pełnomocnika, A. Z. i W. C. wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

I. Naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 122 ust. 1 pkt 1 oraz art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a/ i b/ u.p.o. - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że:

a) o kwalifikacji pracodawcy jako "rzemieślnika" decyduje wyłącznie status formalny wspólników spółki cywilnej,

b) zdanie przez młodocianego egzaminu czeladniczego przed izbą rzemieślniczą wyklucza prawo do dofinansowania, mimo że przygotowanie zawodowe było prowadzone przez zatrudnionego u pracodawcy instruktora posiadającego kwalifikacje rzemieślnicze;

2. art. 122 ust. 1 u.p.o. - poprzez jego wykładnię sprzeczną z celem regulacji, prowadzącą do nieuzasadnionego zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie znaczenia faktu, że przygotowanie zawodowe było faktycznie prowadzone przez osobę posiadającą kwalifikacje mistrzowskie i pedagogiczne;

2. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności prawa;

3. art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia, które ogranicza się do powielenia argumentacji organu I instancji i nie odnosi się merytorycznie do zarzutów odwołania ani do powołanego przez stronę orzecznictwa sądów a administracyjnych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że w chwili zawarcia umowy z młodocianym art. 122 ust. 1 u.p.o. stanowił, iż pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:

a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495),

b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;

3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Z art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o. jednoznacznie wynika, że ustawodawca dopuścił sytuację, w której kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego posiada nie sam pracodawca, lecz osoba przez niego zatrudniona. Skoro więc przygotowanie zawodowe było faktycznie realizowane przez rzemieślnika, to nie ma podstaw do automatycznego uznania, że młodociany powinien zdawać egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną.

W sprawie bezsporne jest, że przygotowanie zawodowe młodocianego było faktycznie prowadzone przez zatrudnionego u pracodawcy instruktora posiadającego tytuł mistrza w zawodzie kucharz oraz kwalifikacje pedagogiczne, a więc przez osobę spełniającą wymogi stawiane rzemieślnikom prowadzącym szkolenie młodocianych. Tym samym proces przygotowania zawodowego miał charakter rzemieślniczy w sensie materialnym, niezależnie od formalnego statusu wspólników spółki cywilnej.

W tym kontekście nie sposób podzielić stanowiska organu, że o rodzaju egzaminu decyduje wyłącznie formalne kryterium bycia "rzemieślnikiem" przez pracodawcę w rozumieniu ustawy o rzemiośle. Taka wykładnia pomija treść art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.o., prowadząc do wewnętrznej sprzeczności normy prawnej: z jednej strony ustawodawca dopuszcza prowadzenie przygotowania zawodowego przez osobę zatrudnioną, z drugiej - całkowicie ignoruje ten fakt przy ocenie przesłania egzaminu.

Co istotne, organ całkowicie pominął cel regulacji art. 122 u.p.o., którym jest zachęcanie pracodawców do kształcenia młodocianych poprzez częściową refundację kosztów tego kształcenia. Przyjęta przez organ wykładnia prowadzi do sytuacji, w której pracodawca spełniający wszystkie wymogi merytoryczne – zapewniający kwalifikowaną kadrę, prawidłowy przebieg przygotowania zawodowego oraz zakończenie go egzaminem państwowym – zostaje pozbawiony dofinansowania wyłącznie z przyczyn formalnych, niemających żadnego wpływu na jakość kształcenia.

W konsekwencji należy uznać, że zdanie przez młodocianego egzaminu czeladniczego przed izbą rzemieślniczą, w sytuacji gdy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez zatrudnionego u pracodawcy rzemieślnika, spełnia przesłanki określone w art. 122 u.p.o., a odmowa przyznania dofinansowania z powodu rzekomo "niewłaściwej" komisji egzaminacyjnej stanowi naruszenie prawa materialnego.

Taka interpretacja narusza nie tylko zasadę racjonalnego ustawodawcy, lecz również art. 8 § 1 i 2 k.p.a., albowiem w sytuacji istnienia kilku możliwych wykładni przepisów organ zobowiązany jest do wyboru tej, która najpełniej realizuje zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę pewności prawa.

Przyjęta przez organ interpretacja prowadzi do efektu sprzecznego z celem ustawy, jakim jest wspieranie pracodawców kształcących młodocianych, i narusza zasadę zaufania do państwa oraz pewności prawa.

Organ II instancji w swoim postępowaniu oparł się tylko na ustaleniach organu I instancji, nie przeprowadził żadnych własnych ustaleń i nie pochylił się nad treścią powołanych w odwołaniu argumentów.

Pozwała to wyprowadzić wnioski, że de facto organ nie doprowadził do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co stoi w sprzeczności z fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego, jaką jest pogłębianie zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Starogard Gdański z dnia 9 kwietnia 2025 r. o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

Podstawę prawną podjętego przez organy w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm. – w skrócie "u.p.o"), a ściślej mówiąc art. 122 tejże ustawy.

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymagało, że w niniejszej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 122 u.p.o. w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie jego nowelizacji ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 1933). Stosownie bowiem do art. 24 ust. 2 ww. ustawy nowelizującej, do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników przyznawanego na wniosek pracodawcy, o którym mowa w art. 122 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, złożony do dnia wejścia w życie art. 4 pkt 12 niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 28 grudniem 2024 r., natomiast wniosek skarżących o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wpłynął do organu I instancji w dniu 15 stycznia 2025 r.

Zgodnie zatem z art. 122 ust. 1 u.p.o. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2024 r.), pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia ze środków Funduszu Pracy.

Stosownie do art. 122 ust. 2 u.p.o. wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi:

1) w przypadku nauki zawodu - do 10.824 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy;

2) w przypadku nauki zawodu prowadzonej w zawodach wskazanych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w prognozie, o której mowa w art. 46b ust. 1 - do 13.394 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy;

3) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 340 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.

Odnośnie natomiast przepisu art. 122 ust. 3 u.p.o., odnotowania natomiast wymaga, że w okresie pomiędzy datą orzekania przez organ I instancji a datą orzekania przez organ odwoławczy, brzmienie jego uległo zmianie na mocy art. 23 ustawy z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. z 2025 r., 769) z dniem 13 lipca 2025 r.

W pierwotnym brzmieniu – obowiązującym do dnia 13 lipca 2025 r. - art. 122 ust. 3 u.p.o. stanowił, że kwota dofinansowania, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, obejmuje:

1) za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy, potwierdzony świadectwem pracy lub zaświadczeniem potwierdzającym okres zatrudnienia, i za przystąpienie do egzaminu zawodowego lub czeladniczego - 75 % wysokości kwoty dofinansowania, przy czym jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się proporcjonalnie do okresu kształcenia;

2) za zdany egzamin zawodowy lub czeladniczy - 25 % wysokości kwoty dofinansowania, przy czym jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się proporcjonalnie do okresu kształcenia.

Natomiast art. 122 ust. 3 u.p.o. w brzmieniu obowiązującym od 13 lipca 2025 r. stanowi, że kwota dofinansowania, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, obejmuje za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy, potwierdzony świadectwem pracy lub zaświadczeniem potwierdzającym okres zatrudnienia, i za przystąpienie do egzaminu zawodowego lub czeladniczego - 100 % wysokości kwoty dofinansowania, przy czym jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się proporcjonalnie do okresu kształcenia.

W uzasadnieniu do projektu nowelizacji art. 122 ust. 3 u.p.o. z maja 2025 r. wskazano, że: "Biorąc pod uwagę, że proponowane zmiany w ustawie o rzemiośle poszerzają definicję rzemiosła, m.in. przez rozszerzenie katalogu prawnie dopuszczalnych form działalności rzemieślniczej o spółki kapitałowe, czy też rozszerzenie zakresu wykorzystywanych kwalifikacji zawodowych w rzemiośle, istotne jest wprowadzenie rozwiązania, które zagwarantuje m.in., że przedsiębiorca po zakończeniu 3-letniego cyklu kształcenia młodocianego, skieruje go na egzamin przed właściwą komisję egzaminacyjną, co warunkuje otrzymanie dofinansowania kosztów przygotowania zawodowego (art. 122 ustawy - Prawo oświatowe)". Powyższe wskazuje na to, że wolą ustawodawcy jest refundacja pracodawcom (pełnej kwoty) dofinasowania kosztów przygotowania zawodowego młodocianych pracowników, bez względu na to, czy dany pracownik po odbyciu kształcenia u pracodawcy przystąpił i zdał egzamin zawodowy lub czeladniczy, a jedynie uzależniając otrzymanie dofinasowania od skierowania młodocianego pracownika na taki egzamin przez pracodawcę.

Zgodnie natomiast z brzmieniem obowiązującego w niniejszej sprawie art. 122 ust. 8 u.p.o. dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje:

1) w pełnej wysokości, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz:

a) w przypadku nauki zawodu - młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy i zdał:

– w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,

– w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy,

b) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

2) w wysokości, o której mowa w ust. 3 pkt 1, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy, przystąpił do egzaminu i nie zdał:

a) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,

b) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzaminu zawodowego.

Zauważenia w tym miejscu wymaga, że przepis art. 122 ust. 8 u.p.o. odsyła do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.). Zgodnie z § 11 ust. 1-4 ww. rozporządzenia:

1. Wiedza i umiejętności nabyte przez młodocianego podczas nauki zawodu są sprawdzane w trakcie egzaminu.

2. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin zawodowy, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481).

3. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się u pracodawcy albo na turnusie dokształcania teoretycznego młodocianych organizowanym przez centrum kształcenia zawodowego, branżowe centrum umiejętności lub szkołę prowadzącą kształcenie zawodowe zdaje egzamin eksternistyczny zawodowy, przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

4. Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie było, czy w przypadku skarżących (wspólników spółki cywilnej) został spełniony warunek przyznania dofinansowania przewidziany w art. 122 ust. 1 u.p.o. Orzekające w sprawie organy stwierdziły bowiem, że skarżący wspólnicy spółki cywilnej nie spełnili w istocie wymogu określonego w art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret 2 u.p.o., bowiem zatrudniając młodocianego pracownika jako pracodawca niebędący rzemieślnikiem, aby otrzymać z tego tytułu dofinasowanie pracownik winien był zdać egzamin zawodowy a nie – co miało miejsce w niniejszej sprawie – egzamin czeladniczy. Skoro zatem młodociany pracownik w prawidłowo przewidzianej prawem formie nie zdał egzaminu, to pracodawcy nie należy się dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W ocenie Sądu organy dokonały błędnej wykładni obowiązujących w tym zakresie na gruncie ustawy – Prawo oświatowe regulacji prawnych, a w szczególności mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ u.p.o.

W tym miejscu należy odnotować, że organ odwoławczy rozpoznając odwołanie i orzekając w niniejszej sprawie nie uwzględnił w żaden sposób zasygnalizowanej powyżej zmiany stanu prawnego (tj. nowelizacji art. 122 u.p.o. wprowadzonej zarówno ww. ustawami nowelizacyjnymi: z dnia 21 listopada 2024 r., jak też z dnia z dnia 21 maja 2025 r.), odnosząc swoje rozważania – co wynika zarówno z podstawy prawnej, jak i z uzasadnienia decyzji – do brzmienia art. 122 u.p.o. obowiązującego w dniu podpisania umowy z młodocianym pracownikiem a nie w dniu złożenia wniosku przez pracodawcę oraz wydawania zaskarżonej decyzji, co niewątpliwie świadczy o wadliwości decyzji odwoławczej.

Niezależnie od powyższego organ I instancji (jak też organ odwoławczy odnosząc swoje rozważania do art. 122 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 grudnia 2028 r., który w istocie w swej treści normatywnej został przeniesiony po tej dacie do art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ u.p.o.), dokonał błędnej wykładni obowiązujących - w odniesieniu do instytucji dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników – regulacji prawnych.

Mianowicie, przyjmując jako bezsporną okoliczność, że skarżący – wspólnicy spółki cywilnej (Firma [...] s.c. A. Z., W. C. z siedzibą w S.) nie posiadają statusu rzemieślnika w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, dokonując wykładni obowiązującego w sprawie art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ u.p.o. wzięto pod uwagę wyłącznie jego literalne brzmienie, pomijając konieczność posłużenia się również dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej.

Stwierdzić należy, że ustawodawca w art. 122 ust. 8 pkt 1 u.p.o. dopuszcza dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych pod warunkiem, że kwalifikacje takie posiada osoba przez niego zatrudniona. Powyższe oznacza, że nie sposób uznać, aby w art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ u.p.o. ustawodawcy chodziło wyłącznie o rzemieślnika w rozumieniu ustawy o rzemiośle.

Trzeba zauważyć, że sam ustawodawca w przepisie tym nie odsyła wprost do ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j.: Dz. U. z 2020, poz. 2159 ze zm.), a więc do zawartych w art. 2 tej ustawy definicji rzemiosła i rzemieślnika. Poprzez bowiem odesłanie do zdania egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle jako warunku przysługiwania pracodawcy dofinansowania kosztów kształcenia, ustawodawca odsyła jedynie do rozporządzenia określającego warunki powoływania komisji egzaminacyjnych izb rzemieślniczych wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 4 tej ustawy.

Zgodnie zaś z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. z 2017 r., poz. 89 ze zm.) do egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza dopuszcza osobę, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika jako młodociany pracownik.

Przenosząc powyższe na realia kontrolowanej sprawy zauważyć należy, że w sytuacji gdy właściwy organ samorządu zawodowego, któremu w tym zakresie prawodawca powierzył działania związane z realizowaniem funkcji administracji publicznej dopuścił daną osobę do egzaminu czeladniczego, który następnie młodociany pracownik zdał i uzyskał kwalifikacje zawodowe czeladnika w danej dziedzinie, to tym samym stwierdzić należy, iż realizująca zadania zlecone administracji państwowej komisja egzaminacyjna izby rzemieślniczej przyjęła, że kandydat ukończył naukę zawodu w trybie przewidzianym dla młodocianych uczących się zawodu u rzemieślnika.

Nie sposób także pominąć regulacji zawartych w przywoływanym już wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, gdzie w § 3 wskazano, że pracodawca jest obowiązany zawrzeć z młodocianym na piśmie umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, stosownie do przepisów art. 195 § 1 Kodeksu pracy, w § 3a, że o zawarciu umowy, o której mowa w § 3, pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego, a w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem - również izbę rzemieślniczą właściwą ze względu na siedzibę rzemieślnika.

Organy nie wzięły pod uwagę i nie rozważyły w sposób należyty okoliczności, że w świetle zawartej w dniu 18 sierpnia 2021 r. pomiędzy stroną skarżącą a młodocianym pracownikiem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, której przedmiotem była nauka zawodu "kucharz 512001", jednym z podstawowych obowiązków młodocianego pracownika było przystąpienie do egzaminu czeladniczego po zakończeniu nauki zawodu. Bezspornym było przy tym, że zgodnie z ww. umową - czego również organy obu instancji rozstrzygając nie wzięły pod uwagę i nie rozważyły w sprawie - przygotowanie zawodowe miało się odbywać i odbywało się pod nadzorem A. Z. D., który – będąc pracownikiem Firmy [...] s.c. A. Z., W. C. z siedzibą w S. – jako osoba szkoląca (nadzorująca) posiadał kwalifikacje zawodowe wskazane w tej umowie oraz przygotowanie pedagogiczne także wskazane w tej umowie. W dniu 16 października 2024 r. młodociany N. S. zdała egzamin czeladniczy przeprowadzony przez Pomorską Izbę Rzemieślniczą Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Gdańsku.

Zdaniem Sądu słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wymienione wyżej przepisy mają w swym założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Interpretacja przepisów Prawa oświatowego powinna następować z uwzględnieniem wytycznych, które zawarte zostały w preambule tej ustawy, a która wskazuje m.in., że oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie - respektując chrześcijański system wartości - za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości Ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności (por. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 793/20; w Warszawie z dnia 17 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1998/22, a także w Gdańsku z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 370/25).

Wskazać należy, że jeśli na gruncie obowiązujących reguł wykładni możliwe są różne interpretacje określonego przepisu, organy stosujące prawo powinny ustalić jego rozumienie w taki sposób, aby możliwie najpełniej urzeczywistniać zasady i wartości konstytucyjne. Takimi zasadami są m.in. ochrona zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz pewności prawa. Zasada ta winna być w ocenie Sądu uwzględniona w działaniu organu w niniejszej sprawie.

Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach podnosi, iż zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa "opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W ten sposób urzeczywistniana jest wolność jednostki, która według swoich preferencji układa swoje sprawy i przyjmuje odpowiedzialność za swoje decyzje, a także jej godność, poprzez szacunek porządku prawnego dla jednostki, jako autonomicznej, racjonalnej istoty (...)". Inaczej ujmując, "treść omawianej zasady sprowadza się do takiego stanowienia i stosowania prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i by mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań, oraz w przekonaniu, że jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z tym następstwa będą także i później uznawane przez porządek prawny" (por. wyrok TK z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. K. 22/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 166, s. 904–905).

W takiej sytuacji jak zaistniała w kontrolowanej sprawie za sprzeczne z zasadami obowiązującymi w państwie prawnym, w tym w szczególności z zasadą zaufania do władzy publicznej, zasadą informowania stron, należałoby uznać takie działanie szeroko rozumianych organów władzy publicznej, które przyjmowałyby bez uwag zawiadomienie o zatrudnieniu młodocianego w celu przygotowania zawodowego w trybie przewidzianym dla adeptów rzemiosła, następnie dopuszczałyby również tegoż młodocianego do egzaminów kwalifikacyjnych przewidzianych dla osób uczących się zawodu od rzemieślnika, po czym - już po uzyskaniu przez młodocianego pracownika odpowiednich kwalifikacji zawodowych potwierdzonych zdaniem egzaminu czeladniczego przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej (tak jak w przypadku młodocianego pracownika – N. S., której kształcenie wiązało się z poniesieniem kosztów przez skarżącego pracodawcę – Firmę [...] s.c. A. Z., W. C. z siedzibą w S.), a więc po osiągnięciu społecznie oczekiwanego celu jego kształcenia - odmawiałby pracodawcy przewidzianego prawem dofinansowania kosztów tegoż kształcenia z powołaniem się na okoliczności, że pracodawca młodocianego nie jest rzemieślnikiem, lecz z pominięciem istotnego faktu, iż dla wykształcenia tegoż młodocianego pracodawca ten poniósł koszty związane chociażby z zapewnieniem kształcenia młodocianego przez osobę posiadającą potwierdzone kwalifikacje zawodowe w danej dziedzinie rzemiosła.

Podsumowując zatem stwierdzić trzeba, że ze względu na cel regulacji przepis art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret pierwsze u.p.o. należy interpretować w sposób uprawniający do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika nie tylko pracodawców będących rzemieślnikami w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, ale również tych pracodawców, w imieniu których zakład pracy prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która posiada kwalifikacje zawodowe, które umożliwiałyby uznanie jej za rzemieślnika, gdyby analogiczną działalność prowadziła samodzielnie i na własny rachunek.

W konsekwencji należało przyjąć, że organy dopuściły się naruszenia przepisu prawa materialnego, to jest obowiązującego w sprawie art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret pierwsze u.p.o. - poprzez jego błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie dokonały dogłębnego rozważenia, czy strona skarżąca spełniała wymagane art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a/ tiret pierwsze u.p.o. warunki, jako pracodawca, w imieniu którego zakład pracy prowadzi rzemieślnik, bądź który zatrudnia rzemieślnika.

W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł, wynagrodzenie adwokata reprezentującego stronę skarżącą w postępowaniu sądowym w wysokości 480 zł oraz opłatę od dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji rozpoznają wniosek strony skarżącej uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę prawną.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).