Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Sygn. akt III SA/Kr 262/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki, Sędziowie WSA Dorota Dąbek, SO del. Janusz Bociąga (spr.), , Protokolant Renata Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013r., sprawy ze skargi A C., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 15 grudnia 2011r. nr [...], w przedmiocie wynagrodzenia kuratora dla nieobecnego dłużnika alimentacyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane.

Na wniosek Burmistrza Pan A. C., został wyznaczony postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 9 grudnia 2010 roku sygn. akt [...] na kuratora dla nieobecnego dłużnika alimentacyjnego K. S. w sprawie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Burmistrz postanowieniem z dnia [...] 2011 roku znak: [...] ustalił wynagrodzenie dla kuratora w kwocie 60 zł. W uzasadnieniu postanowienia Burmistrz stwierdził, że z uwagi na brak przepisów o wysokości wynagrodzenia za czynności kuratorów w postępowaniu administracyjnym, wynagrodzenie ustalił dla A. C. posiłkując się rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz..U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz wkładem pracy kuratora.

A. C. 14 czerwca 2011 roku złożył zażalenie na w/w postanowienie Burmistrza. Wniósł o uchylenie postanowienia w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu wynagrodzenia zgodnie ze stawką minimalną i przedłożoną fakturą nr [...] w kwocie 492 zł brutto. W uzasadnieniu żalący się przedstawił przebieg toczącego się przed organem l instancji postępowania administracyjnego z jego udziałem, jako kuratora oraz podniósł, iż organ rażąco naruszył zasadę wyrażoną w art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie prawa materialnego - przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku. Nadto A. C. zarzucił organowi naruszenie zasady zbierania dowodów, art. 73 k.p.a. oraz uniemożliwił mu zapoznania się z zebranymi materiałami w sprawie ustalenia kosztów. Skarżący zarzucił organowi także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 roku znak [...] po rozpatrzeniu zażalenia uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i ustaliło dla A. C. kuratora dla nieobecnego dłużnika alimentacyjnego wynagrodzenie w kwocie 60 zł. Wyznaczyło Burmistrza, jako podmiot właściwy do wypłacenia zasądzonego wynagrodzenia, oraz wskazało, że wypłaty w/w wynagrodzenia należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że A. C., jako kurator osoby nieobecnej nie poniósł żadnych kosztów w zawiązku z pełnioną funkcją. Wobec tego wyznaczając wysokość wynagrodzenia kuratora należało wziąć pod uwagę przede wszystkim wkład pracy kuratora, który zdaniem Kolegium, ograniczał się jedynie do odbioru korespondencji kierowanej do osoby nieobecnej oraz do przeglądania akt sprawy dotyczących nieobecnego. Zatem kwota wynagrodzenia w wysokości 60,00 zł ustalona przez organ l instancji była adekwatna do podejmowanych przez kuratora czynności w sprawie.

Nadto organ stwierdził, że A. C. został ustanowiony przez Sąd Rejonowy kuratorem dla nieobecnego K. S. celem reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym, a nie adwokatem z urzędu. W związku z tym żalący nie miał podstaw do dochodzenia wynagrodzenia za czynności, których w tym postępowaniu nie podejmował. Podkreślił również, iż w sprawie nie znalazły zastosowania przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem dotyczą one wyłącznie opłat za czynności adwokackie oraz nieopłaconej pomocy z urzędu, a nie sprawowania funkcji kuratora osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż fakt, że kurator A. C. był adwokatem nie miał w sprawie znaczenia, gdyż reprezentował on nieobecnego w postępowaniu administracyjnym, jako kurator, a nie adwokat z urzędu. Decyzja, w jakiej wysokości wynagrodzenie powinien otrzymać kurator należała do organu administracji publicznej.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2011 roku sygn. [...] A. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie

Skarżący postanowieniu zarzucił:

1) "naruszenie zasady 6 k.p.a., poprzez naruszenie prawa materialnego - przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych oraz niezastosowanie tego aktu prawnego, a w szczególności a/. § 1 pkt 2 Rozporządzenia, dotyczącego stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie; b/. § 5 Rozporządzenia, dotyczącego wysokości stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu; c/. § 12 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia, dotyczącego stawki minimalnej w sprawach egzekucyjnych przy egzekucji innego rodzaju - 25% tej stawki";

2) naruszenie art. 10 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. "przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przez niedoręczenie pisma wyjaśniającego strony przeciwnej - pismo przewodnie do SKO (...)";

3) naruszenie art. 73 k.p.a. i następne przez "nie zebranie w sprawie pełnego materiału dowodowego oraz uniemożliwienie kuratorowi zapoznania się z materiałami zebranymi w sprawie ustalenia kosztów - choćby przez niezrealizowanie wniosku w przedmiocie przesłania pisma przewodniego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego";

4) naruszenie art. 12 w zw. z art. 35 k.p.a. - naruszenie zasady szybkości postępowania, gdyż zażalenie złożono w dniu 12 czerwca 2011 roku a postanowienie SKO zostało wydane ponad 6 miesięcy później.

W uzasadnieniu skargi A. C. podniósł, że Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest jedynym aktem prawnym, który reguluje zasady i wysokość opłat za czynności adwokackie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w związku z tym wynagrodzenie dla kuratora winno było zostać ustalone na zasadzie w/w Rozporządzenia w szczególności § 12 ust. 1 pkt. 7. Dodatkowo podkreślił, iż ustalona przez organ kwota 60, 00 zł za wykonana przez niego prace jako kuratora nieobecnego dłużnika alimentacyjnego K. S. jest rażąco niska. Skarżący wskazał, że organ II instancji nie podał na podstawie jakich okoliczności i przepisów ustalił kwotę wynagrodzenia. Skarżący podniósł, że nie jest prawdą, aby nie poniósł on żadnych kosztów w związku z pełnioną funkcją – w jego ocenie kosztami takimi były: zaliczka na podatek dochodowy, uiszczony podatek VAT. Dowodem jest faktura w kopii, przesłana organowi I instancji została zaksięgowana i wszelkie należności od niej kurator uiścił, koszty korespondencji (dwa listy – koszt ok. 10, 00 zł).

Kolejny zarzut skarżącego dotyczył naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 k.p.a. polegający na braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przez zaniechanie zawiadomienia o terminie zakończenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzenia bez zachowania 7 - dniowego terminu. Według skarżącego, organ zgodnie z art. 7 k.p.a. powinien również podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie właściwego ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora, co nie zostało uczynione, również uniemożliwiono mu wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i zgłoszenie ewentualnych wniosków dowodowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z przepisami jeśli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu wszystkich podniesionych w niej zarzutów.

W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje, iż skarżący został wyznaczony postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 grudnia 2010 r. na podstawie art. 184 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego kuratorem do reprezentowania nieobecnego dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu administracyjnym na wniosek Burmistrza działającego na zasadzie art. 34 § 1 k.p.a. Istota problemu sprowadza się do kwestii ustalenia wysokość wynagrodzenia dla kuratora dla nieobecnego dłużnika alimentacyjnego.

Po analizie akt sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy, zajął błędne stanowisko twierdząc, że do ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora nie znajdują zastosowania przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348) . Należy zauważyć, że treść § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 roku w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (DZ. U. z 1982 r., Nr 27, poz. 197), stanowi, że "Wysokość wynagrodzenia kuratorów ustala się według przepisów określających opłaty za czynności zespołów adwokackich. Wysokość wynagrodzenia kuratorów będących adwokatami nie może przekraczać stawek zasadniczego wynagrodzenia przewidzianego tymi przepisami, a wysokość wynagrodzenia innych kuratorów - 50% tych stawek.".

Zdanie pierwsze cyt. powyżej przepisu jednoznacznie odsyła w ocenie Sądu do przepisów wspomnianego już wcześniej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku i przepisów związanych z wynagrodzeniem kuratorów będących jednocześnie adwokatami.

Sąd uznał za nieuzasadnione prawnie stanowisko organu, że w systemie prawnym brak jest przepisów o wysokości wynagrodzenia za czynności kuratorów w postępowaniu administracyjnym Istotnie uregulowania Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają przepisów w tym zakresie ale nie oznacza to że organy mają dowolność w ustalaniu ich wysokości bez oparcia się na konkretnych podstawach prawnych, a więc bez wypełnieniu luki prawnej i oparcia wynagrodzenia kuratora na stosownym przepisie. Błędne jest stanowisko przyjęte przez organ drugiej instancji, że przepisy Rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku, na które to powołał się skarżący – nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd podkreśla, że Kolegium nie wskazało na jakiekolwiek przepisy, na podstawie, których ustaliło wynagrodzenie dla skarżącego w kwocie 60 zł.

Organy administracji działają na podstawie prawa. Niewątpliwie system prawa powinien być całościowy i logiczny, nie zawierać luk prawnych. W przypadku pojawienia się takich przypadków, a więc braku stosownych przepisów obowiązkiem interpretującego, stosującego prawo w tym zakresie znaleźć odpowiednie przepisy, które mogłyby wypełnić lukę prawną. Oczywiście stanowisko to jest uprawnione o ile jest mowa o uprawnieniach, a nie obowiązkach. Obowiązki stron muszą, bowiem wynikać wprost z przepisów prawa. W związku z powyższym poglądem nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organy administracyjne wydając postanowienie dotyczące wysokości wynagrodzenia kuratora jak w przedmiotowej sprawie - kierują się dowolnością, uznaniem administracyjnym.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał je za bezpodstawne. Słusznie, bowiem podniosło Kolegium, że skoro skarżący kwestionował terminowość rozpatrzenia zażalenia przez organ odwoławczy to zgodnie z brzmieniem art. 37 k.p.a. mógł on wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności w załatwianiu sprawy, czego, jak wynika z akt sprawy, nie uczynił.

Sąd zauważa ponadto, iż jednym z naruszonych przez organ I instancji przepisów, w ocenie skarżącego, był art. 10 k.p.a., niemniej jednak to sam skarżący na stronie nr 3 skargi stwierdził, że cyt.: "Kurator zapoznał się z decyzją i postanowił nie wnosić odwołania, mimo naruszenia procedury administracyjnej – naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 10 kpa.". Wobec tego, tym bardziej powyższy zarzut, dotyczący decyzji organu I instancji wydanej w sprawie, w której skarżący występował, jako kurator nieobecnego dłużnika alimentacyjnego, jest nieadekwatny. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest postanowienie Kolegium dotyczące wynagrodzenia skarżącego jako kuratora, a nie decyzja w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Sąd wyjaśnia również, że nie jest jego ustawowym zadaniem wyręczanie organów administracyjnych w kwestii ustalania oraz orzekania o wynagrodzeniu za czynności podejmowane przez kuratora w postępowaniu administracyjnym, o co wnosił w skardze skarżący. Za nieporozumienie należy traktować wnioski skarżącego odnośnie przyznania mu wynagrodzenia za występowanie w sprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie wg norm przepisanych, w tym o kosztach zastępstwa adwokackiego. Skarżący jest, bowiem w niniejszej sprawie stroną a nie pełnomocnikiem, czego zdaje się nie rozumie. Podobnie nieporozumieniem jest wystawianie faktury przed wydaniem postanowienia o kosztach. Koszty postępowania ustala organ, a nie strona, czy jak w niniejszej sprawie sam kurator. Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające wezmą pod uwagę wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.