Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 494/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 8.000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz S. K. sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 494/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku S. K. z [...] marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z nieruchomości hipotecznej KW [...] - dawny proj. nr nieruchomości [...] o powierzchni [...] m2, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] marca 2014 r.

Wobec niewykonania powyższego wyroku Sądu Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2493/14, 2 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1193/15, 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 329/16, z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1292/17 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokościach odpowiednio: 1.000 zł, 5.000 zł, 15.000 zł i 20.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 592/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 30.000 zł.

Pismami z [...] grudnia 2019 r., z [...] lutego 2020 r. i z [...] maja 2020 r. S. K. wezwał organ do wykonania wyroku z 19 grudnia 2013 r.

W skardze z [...] sierpnia 2020 r. na niewykonanie powyższego orzeczenia orzekającego o bezczynności organu skarżący S. K. zarzucił Prezydentowi naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., poprzez niewykonanie wyroku z 19 grudnia 2013 r., co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i zasady szybkości postępowania administracyjnego. Wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości co najmniej 40.000 zł, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z [...] września 2020 r. poinformował pełnomocnika stron o tym, że w terminie 7 dni od otrzymania ww. pisma może zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym niezbędnym do zakończenia postępowania. Po upływie tego terminu zostanie wydana decyzja rozpoznająca wniosek o przyznanie odszkodowania.

W piśmie z [...] listopada 2020 r. organ wskazał, że dnia [...] listopada 2020 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd, w myśl art. 154 § 7 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.

Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 494/13, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z nieruchomości hipotecznej KW [...] - dawny proj. nr nieruchomości [...] o powierzchni [...] m2, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony

w dniu [...] marca 2014 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał

z dniem [...] maja 2014 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2493/14, 2 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1193/15, 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 329/16 z 11 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1292/17 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokościach odpowiednio: 1.000 zł, 5.000 zł, 15.000 zł i 20.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 592/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 30.000 zł. Skarżący ponownie wezwał Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 494/13.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia dotyczącego odszkodowania. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powołane przez organ nie mogły zostać uznane za uzasadniające bezczynność w sprawie.

Z akt sprawy wynika, że po wniesieniu przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku organ rozpoznał wniosek skarżącego i wydał decyzję w sprawie (decyzja z [...] listopada 2020 r., nr [...]). Jak stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postepowania lub oddalenia skargi. Stąd podstaw do oddalenia skargi nie można upatrywać w wydaniu przez organ po wniesieniu skargi decyzji w sprawie. Z tych względów, nie wchodząc obecnie w samą ocenę decyzji z [...] listopada 2020 r. (służą bowiem ku temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] kolejnej grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku Sąd uznał za zasadne. Zważywszy zaś na wymiar uprzednio wymierzonych grzywien (71.000 zł), okres jaki upłynął do wniesienia obecnej skargi od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wymierzającym uprzednio grzywnę (7 miesięcy) oraz okoliczność, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję rozpoznającą wniosek skarżącego skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach faktycznych sankcją będzie grzywna w wysokości 8.000 złotych, a nie jak żądał tego skarżący w wysokości co najmniej 40.000 złotych.

Jednocześnie, rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po analizie akt sprawy Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Tak tę zwłokę oceniono skądinąd już w uprzednio wydanych orzeczeniach, a od tego czasu uległa ona zwiększeniu. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że "pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3043/18).

W niniejszej sprawie oceniając charakter bezczynności Prezydenta [...] Sąd wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu.

Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżącego

o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanej przez niego wysokości, co skutkowało przyznaniem skarżącemu sumy w kwocie 2.000 zł. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu. Wskazać należy, że ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego oraz okoliczność, że Prezydent zakończył postępowanie w sprawie, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie 2.000 zł.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku.

W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.