Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1002/19 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 25 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA/Wa 1002/19), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2019 r. oraz decyzję Burmistrza Gminy K. z [...] października 2018 r. odmawiające skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego.

Powyższy wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] października 2018 r. Burmistrz Gminy K. na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 11 oraz art. 1 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 13, art. 27 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. odmówił J. P. przyznania świadczeń na A. P. i A. P. wobec niezamieszkiwania przez wnioskującą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz braku zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, czy też umowy międzynarodowej stanowiącej o takiej koordynacji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. P.

Decyzją z [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wskazał organ odwoławczy, z wniosku J. P. i późniejszych jej oświadczeń wynika, że w okresie w którym miałoby być wypłacane świadczenie wychowawcze, miejscem pobytu jej i jej rodziny będzie [...]. Mąż strony pracuje w polskiej placówce dyplomatycznej w [...]. Organ wskazał także, że pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a [...] nie zawarto dwustronnej umowy o zabezpieczeniu społecznym, zatem w niniejszej sprawie należy wprost stosować przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym art. 2 ust. 2, z którego wynika, że warunkiem otrzymywania świadczenia wychowawczego przez obywatela polskiego jest przebywanie na terytorium Polski w okresie pobierania świadczenia. Zdaniem Kolegium nie ma także znaczenia, że mąż strony zatrudniony jest w polskiej placówce dyplomatycznej. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie ustanawiają wyjątku od zasady przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla pracowników polskich placówek dyplomatycznych bądź ich rodzin, podobnie jak przepisy ustawy z 21 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (Dz. U. Nr 128 poz. 1403 ze zm.). Te ostatnie przewidują natomiast dodatkowe świadczenia (art. 29), których cel w ocenie Kolegium pokrywa się częściowo z celem przyznawania świadczenia wychowawczego. Również przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) nie dotyczą postępowań prowadzonych w oparciu o przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Skargę na powyższą decyzję złożyła J. P., podkreślając, że obecnie jej mąż jest zatrudniony na terenie Polski w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i został oddelegowany wraz z rodziną czasowo, jako przedstawiciel dyplomatyczny RP, do wykonywania służby w Ambasadzie RP w [...].

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zasadniczą kwestią w sprawie pozostaje, czy został spełniony warunek odnoszący się do zamieszkiwania na terenie kraju, zawarty w art. 1 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Analizując tę kwestię Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec braku definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" w ww. ustawie uprawnione jest posłużenie się definicją zamieszczoną w art. 25 K.c. Jakkolwiek jest to definicja sformułowana na potrzeby prawa cywilnego, to charakteryzuje się uniwersalnością umożliwiającą jej wykorzystanie także w prawie administracyjnym. Pozwala ona przy tym na rozróżnienie miejsc stałego i czasowego pobytu danej osoby, co byłoby utrudnione przy przyjęciu potocznego rozumienia "zamieszkiwania". Zamieszkanie w myśl art. 25 K.c. jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Element odnoszący się do faktycznego przebywania nie oznacza przy tym stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Jak wskazuje się bowiem w judykaturze i doktrynie przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to, czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego, czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza - jak wskazywał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 1978 r. w sprawie o sygn. IV CR 242/78 (OSN 1979/6/120) - wyjazdu na studia, misji dyplomatycznej, wyjazdu służbowego, wyjazdu w celach zarobkowych.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w okolicznościach sprawy nie można pominąć, że pobyt skarżącej wraz z rodziną w [...] wynika ze specyfiki służby jej męża jako pracownika placówki dyplomatycznej i wyznaczonego mu miejsca wykonywania obowiązków służbowych, a nie indywidualnej decyzji o przeniesieniu tam w sposób stały centrum swoich interesów życiowych. Mąż skarżącej jest pracownikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Ze specyfiki pracy w korpusie służby zagranicznej wynika możliwość wyznaczenia bądź skierowania do pełnienia obowiązków w służbie zagranicznej poza miejscem zamieszkania, np. oddelegowania na placówkę dyplomatyczną co wiąże się z dyspozycyjnością, jako jednym z podstawowych elementów określających stosunek prawny łączący pracownika służb konsularnych z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Z założenia oddelegowanie takie ma charakter czasowy i nie wiąże się z wymogiem przeniesienia centrum życiowego pracownika do kraju, do którego jest oddelegowany. Specyfika tego stosunku służbowego zakłada także możliwość odwołania przed upływem okresu oddelegowania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy pobyt skarżącej wraz z dziećmi na terenie [...] ma wyłącznie bezpośredni związek z wyznaczonym jej mężowi jako pracownikowi służby dyplomatycznej miejscem wykonywania obowiązków służbowych, na co wskazała w oświadczeniu. Przepisy pragmatyki służbowej przewidują możliwość rekompensowania pracownikom służby konsularnej pełniącym służbę poza granicami kraju niedogodności z tym związanych, m. in. poprzez możliwość zamieszkania wraz z nim osób bliskich. Przepisy te przewidują, na co zwrócił uwagę organ, także rekompensatę niedogodności związanych z brakiem możliwości uczęszczania dzieci do bezpłatnej publicznej szkoły typu podstawowego lub średniego. Jednak wbrew stanowisku organu przewidziany w art. 29 ust 4 ustawy z 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej obowiązek zapewnienia pracownikowi służby dyplomatycznej zwrotu opłat za naukę ze względu na szczególne warunki państwa przyjmującego, jeżeli nie mają one możliwości uczęszczania do bezpłatnej publicznej szkoły typu podstawowego czy średniej, nie jest równoznaczny z celem omawianej ustawy, lecz ma na celu zapewnienie takich warunków nauki z jakich dzieci mogłyby skorzystać w Polsce. Należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 lutego 2017 r., badając zgodność omawianego przepisu z Konstytucją zaznaczył, że "celem art. 29 ust. 4 pkt 4 u.s.z. jest ułatwienie wypełnienia obowiązków państwa wynikających z art. 70 ust. 2 i 4 Konstytucji wobec dzieci członków służby zagranicznej wykonujących obowiązki służbowe w placówce zagranicznej. Członkowie służby zagranicznej są obywatelami zatrudnionymi przez polski organ władzy publicznej na podstawie przepisów polskiej ustawy. Okoliczność, że miejsce faktycznego wykonywania obowiązków służbowych znajduje się poza Rzeczpospolitą Polską nie powinna mieć znaczenia dla realizacji prawa do nauki dzieci tych pracowników. Zgodnie z u.s.z., pracownikom służby zagranicznej przysługuje zwrot opłat za realizację prawa do nauki, która zgodnie z art. 70 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji do 18 roku życia jest obowiązkowa".

Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji uznał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie wiąże przyszłości z [...], jej pobyt tam, choć z założenia długotrwały, ma jednak charakter czasowy. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej związek z [...] ogranicza się tylko do pobytu przy mężu, który pełni tam służbę konsularną i nie można pobytowi temu przypisać cechy stałości. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie ustalił, czy miejsce zamieszkania w Polsce straciło dla skarżącej przymiot miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 K.c. wskutek czasowego przebywania wraz z mężem i dziećmi w miejscu jego służby. Przyjęciu takiego złożenia przeczy oświadczenie skarżącej, z którego wynika także, że wszystkie dni wolne od pracy, ferie i wakacje spędza ona z dziećmi w Polsce. Powyższe zatem dowodzi tymczasowości opuszczenia kraju, a ta okoliczność nie jest równoznaczna ze zmianą miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. W okolicznościach tej sprawy nie można utożsamiać użytego w art. 1 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pojęcia "zamieszkiwania" z faktycznym pobytem w sposób stały jednostki uprawnionej do świadczenia na terenie kraju. Ocena spełnienia przez skarżącą warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenia wychowawcze, musi uwzględniać szczególne okoliczności, które spowodowały wyjazd rodziny do [...], a związane z pełnieniem przez męża skarżącej służby na rzecz państwa. Organ natomiast, jak wskazano, nie ustalił czym kierowała się skarżąca, wyjeżdżając poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Czy była to chęć przeniesienia swojego centrum życiowego do [...], czy też kierowała się wyłącznie dobrem rodziny, nie chcąc dopuścić do jej długotrwałej rozłąki. Przyjmując wprost stanowisko organu należałoby uznać, że współmałżonek pracownika służby dyplomatycznej oddelegowany do pracy na placówce (w kraju z którym nie jest podpisana umowa o zabezpieczeniu społecznym), poza granicami państwa, otrzymałby świadczenie wychowawcze wyłącznie w sytuacji pozostania w kraju z dziećmi, decydując się na długookresową rozłąkę. Takie założenie bez wątpienia godzi w dobro rodziny, a niezaprzeczalnie w dobro małoletnich dzieci, które stanowi dobro konstytucyjnie chronione (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Łagodzenie niedogodności łączących się z rozłąką z bliskimi w sytuacji wyznaczenia do pełnienia służby na rzecz kraju poza jego terytorium, jest obowiązkiem państwa. Skorzystanie z tej możliwości nie może odbywać się kosztem utraty możliwości uzyskania przez rodzinę wsparcia finansowego ze strony państwa w postaci świadczenia wychowawczego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ naruszył art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie dokonał bowiem analizy pojęcia miejsca zamieszkiwania skarżącej w kontekście okoliczności związanych z wyjazdem i pobytem skarżącej w [...] ujawnionych w składanych oświadczeniach przyjmując wprost, że nie została spełniona przesłanka "faktycznego" zamieszkiwania skarżącej w kraju przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenie wychowawcze, która to okoliczność w realiach niniejszej sprawy nie mogła być przeszkodą do jego uzyskania. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni składane przez skarżącą dotychczas oświadczenia oraz powyższą argumentację.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane przez organy obu instancji decyzje.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym w okresie świadczeniowym 2018/2019 w zw. z art. 25 K.c. poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że z ww. przepisów wynika, że okoliczność faktycznego zamieszkiwania osoby wnioskującej o świadczenie wychowawcze poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w okresie, na który ma zostać przyznane świadczenie, nie może być przeszkodą do jego uzyskania.

W związku z powyższym, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kolegium zrzekło się przeprowadzenia rozprawy w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że z treści art. 1 ust. 2 pkt 1 i art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jasno wynika, że obywatele polscy wnioskujący o świadczenie wychowawcze muszą zamieszkiwać na terenie Rzeczypospolitej w okresie, w którym chcą to świadczenie otrzymywać, a przewidziane w tym przepisie wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Nadto należy poddać pod rozwagę Sądu, czy interpretacja przepisu art. 25 K.c. zaproponowana w wyroku Sądu Najwyższego z 15 lipca 1978 r. sygn. akt IV CR 242/78 (OSN 1979/120) jest nadal aktualna, czy też zmiany w sposobie przemieszczania się obywateli i wyborze przez nich miejsca zamieszkania, jakie miały miejsce na przestrzeni ostatnich 41 lat, nie powodują konieczności innej interpretacji tego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tej ustawy, jako niezasadny należało ocenić postawiony w niej zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 25 K.c. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy: "Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim", zaś zgodnie z art. 1 ust. 3: "Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej". Jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji wobec braku definicji ustawowej pojęcia "zamieszkiwania", koniecznym było odwołanie się do definicji z Kodeksu cywilnego w art. 25, sformułowanej na tyle uniwersalnie, że możliwym jest jej wykorzystanie również w prawie administracyjnym. Definicja ta pozwala przy tym na rozróżnienie miejsc stałego i czasowego pobytu danej osoby, co byłoby utrudnione przy przyjęciu potocznego rozumienia "zamieszkiwania" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1527/17 – orzeczenia NSA przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak podkreśla się w judykaturze, brak definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa oznacza, że w przypadku istnienia jego definicji w innej gałęzi prawa należy oprzeć się na definicji legalnej (por. uchwała SN z 9 czerwca 1976 r. sygn. akt VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7–8, poz. 86; wyrok SN z 15 stycznia 1993 r. sygn. akt III AAN 89/92; wyrok TK z 19 października 1994 r. sygn. akt K 2/94). Taką jest definicja pojęcia "miejsce zamieszkania" zawarta w Kodeksie cywilnym. Zauważyć przy tym należy, że gdyby ustawodawca uznawał za możliwe posługiwanie się terminem "zamieszkania" w innym niż kodeksowe znaczeniu, to niewątpliwie w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zawarłby odmienną definicję tego pojęcia, co jednak nie nastąpiło (wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 956/18).

Nadto zwrócić należy uwagę, że w projekcie ustawy z 11 lutego 2016 r. stwierdzono wprost, że: "(...) ustawa warunkuje prawo do świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w którym świadczenie to ma przysługiwać, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Rozwiązanie takie ma na celu eliminację potencjalnych przypadków, w których ośrodek interesów życiowych danej osoby znajdowałby się w innym państwie, zaś osoba ta byłaby nadal nienależnie uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce" (druk nr 216, Sejm VIII kadencji – www.sejm.gov.pl). Wskazanie na "ośrodek interesów życiowych" stanowi wprost odwołanie do dwóch elementów pojęcia "miejsca zamieszkania" wynikających z art. 25 K.c., tj. fizycznego przebywania w danej miejscowości (corpus) i zamiaru, woli stałego pobytu (animus). Jak zauważono w doktrynie, ustalenie istnienia drugiej przesłanki jest zawsze rzeczą niełatwą i w tym zakresie przyjmuje się kryterium zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu mówi się wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (J. Gudowski (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna – komentarz do art. 25 K.c., LEX/el). Od miejsca zamieszkania należy odróżnić pobyt zwykły, kiedy osoba fizyczna przebywa w danej miejscowości przez dłuższy czas i prowadzi tam aktywną działalność życiową, ale jednak nie ma lub nie uzewnętrznia zamiaru związania się na stałe z daną miejscowością, np. pracownik przebywający na kilkuletnim tylko kontrakcie w danej miejscowości (szerzej: A. Kidyba (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna. Wyd. 2 – komentarz do art. 25 K.c., LEX/el). Z tego też względu w orzecznictwie wyrażono pogląd, że nawet długotrwała przerwa w przebywaniu w danej miejscowości nie pozbawia danej osoby miejsca stałego zamieszkania. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku osoby studiującej na terenie Unii Europejskiej poza krajem pochodzenia, wykonywania mandatu posła często przez więcej niż jedną kadencję, osadzenia w zakładzie karnym, czy delegowania pracownika do innego kraju na czas określony i w celu wykonania określonej czynności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt III AUa 1529/11, LEX nr 1356469, postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II AKz 915/09, LEX nr 665051, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II GW 5/06, LEX nr 295017 i wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 1975 r. sygn. akt III CRN 53/75, LEX nr 1986).

Z przyczyn powyżej wskazanych nie można było podzielić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zaprezentowanego w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, które sprowadzało się do konieczności zawężenia przesłanki "zamieszkiwania" (art. 1 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r.) jedynie do faktycznego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, koniecznym było uwzględnienie elementu subiektywnego – zamiaru stałej zmiany miejsca pobytu, także z uwzględnieniem specyfiki pracy męża w służbie zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, charakteru pobytu skarżącej w polskiej placówce dyplomatycznej i podejmowanej tam aktywności, a także ochrony konstytucyjnej wynikającej z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do kwestionowania aktualności powołanego w skarżonym orzeczeniu wyroku Sądu Najwyższego z 15 lipca 1978 r., tym bardziej, że jak wskazano powyżej, pogląd ten jest również wyrażany w aktualnym orzecznictwie sądów powszechnych i znajduje swoje głębokie umocowanie w dorobku doktryny prawniczej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.