Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 15 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego A. D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę; 2. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku skarżącego A. D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego A. D. sumę pieniężną w wysokości 800 (osiemset) złotych; 4. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącego A. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego A. D. kwotę 100 (sto) złotych, zaksięgowaną 24 października 2022 r. pod poz. 3988, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.

A. D. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie załatwienia wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę złożonego na podstawie ustawy 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.), zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 35 § 3 k.p.a. i wnosząc o orzeczenie o bezczynności oraz przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ, zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie 7 dni od otrzymania wyroku sądu, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a także o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy w województwie wielkopolskim. Z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania Wojewoda Wielkopolski 29.12.2020 r. przekazał wniosek skarżącego Wojewodzie Łódzkiemu. Pismem z 12.01.2021 r., doręczonym 18.01.2021 r., organ wezwał skarżącego do uzupełnienia akt sprawy. Skarżący odmówił wykonania wezwania organu 18.01.2021 r. Postanowieniem z 28.06.2021 r., doręczonym 2.07.2021 r., Wojewoda Łódzki zwrócił skarżącemu wniosek. Skarżący 2.07.2021 r. złożył zażalenie. Wojewoda doręczył zażalenie organowi II instancji 12.07.2021 r. WSA w Warszawie 29.10.2021 r. przekazał M. S., pełnomocnikowi skarżącego do doręczeń, odpowiedź Szefa UdSC z 29.09.2021 r. na skargę na bezczynność Szefa UdSC. Z tej odpowiedzi wynika, iż organ I instancji przekazał akta sprawy niekompletne, w wyniku czego rozstrzygnięcie sprawy uległo znacznemu przedłużeniu (całość akt sprawy została przekazana do UdSC 16.11.2021 r.). 12.07.2022 r. Szef UdSC uchylił postanowienie Wojewody Łódzkiego, stwierdzając iż organ nieprawidłowo procedował sprawę, jako że opłatę za złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy uiszcza się jednokrotnie, z chwilą złożenia wniosku, a skarżący wykonał ciążący na nim obowiązkek wpłatą na konto Urzędu Miasta Poznania. Pełnomocnik skarżącego, po otrzymaniu postanowienia Szefa UdSC, wezwał organ do niezwłocznego zakończenia sprawy decyzją pozytywną na 2 lata, jako że żądanie cudzoziemca powinno być obecnie procedowane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Organ 14.10.2022 r., po prawie dwóch miesiącach, poinformował stronę o przedłużeniu postępowania w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz o skierowaniu wniosku do Urzędu Miasta Poznania o przeksięgowanie jego opłaty skarbowej na konto Urzędu Miasta Łodzi. 23.10.2022 r. Skarżący złożył ponaglenie.

Zdaniem skarżącego, akta jego sprawy są od dawna kompletne, a na ewentualne postępowanie wyjaśniające organ miał 60 dni (termin załatwienia sprawy, zgodnie z art. 112a ust. 1 u.o.c.). Ponadto, w opinii skarżącego, organ przekroczył swoje kompetencje, jako że nie miał podstawy prawnej do formułowania jakichkolwiek żądań, dotyczących kwestii uiszczonej przez niego opłaty skarbowej. Skarżący stanął też na stanowisku, że kwestia opłaty skarbowej (tzn. termin i konto, na które finalnie trafi uiszczona przez niego opłata skarbowa) nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na toczące się postępowanie, jako że on swój obowiązek dawno wykonał i uiścił niezbędną opłatę.

Zdaniem skarżącego, organ, nie robiąc nic w sprawie do 14.10.2022 r. oraz przedłużając bezpodstawnie procedowanie jego sprawy, dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości postępowania. Skarżący zwrócił również uwagę, że sprawa ta była procedowana przez Wojewodę Łódzkiego w styczniu-listopadzie 2021 r. W związku z tym skarżący wniósł o rozszerzenie terminu rozpatrywania ewentualnej bezczynności i przewlekłości postępowania Wojewody Łódzkiego również na ten okres.

Skarżący, znając treść przepisów zawartych w art. 100c ustawy 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawnioskował o odmowę zastosowania przez Sąd przepisów zawartych w ww. artykule, a dotyczących zawieszenia terminu na załatwienie jego sprawy oraz niemożliwości wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości procedowania jego sprawy. Zdaniem skarżącego, przywołany wyżej przepis jest niezgodny, m.in. z art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, jak również wartościami wynikającymi z innych przepisów Konstytucji RP.

Skarżący wskazał również na posiadaną rodzinę (ojca i babcię) na Ukrainie, której poprzez złą pracę organu nie może odwiedzać, co z kolei godzi w jego dobra osobiste (więź rodzinną). Skarżący od wielu miesięcy boi się o swoją przyszłość. Skarżącemu w codziennym życiu (w różnym nasileniu), towarzyszą (nasilające się) następujące objawy: drażliwość, huśtawka nastrojów, gniew, zwiększona-nerwowość, obniżona samoocena, agresja, drżenie, tiki nerwowe, zwiększone spożycie kofeiny i alkoholu, zaburzenia snu, brak łaknienia na przemian z kompulsywnym jedzeniem, nieradzenie sobie z obowiązkami (na wszystko brakuje mu czasu). Skarżący coraz częściej zaczyna się zastanawiać, czy nie powinien skorzystać z pomocy lekarza, podejrzewając u siebie depresję. Zdaniem skarżącego, powyższe upoważnia cudzoziemca do postawienia organowi zarzutu, iż naraża jego zdrowie na szwank, a zatem co najmniej narusza jego godność. Uprawnione wydaje się także postawienie organowi zarzutu traktowania poniżającego w rozumieniu art. 3 EKPCz. Powyższe wskazuje, iż strona ma prawo do roszczenia o odszkodowanie na mocy art. 417 § 1 k.c.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że 22 maja 2019 r. A. D. złożył do Wojewody Wielkopolskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, następnie wniosek przekazano do Wojewody Łódzkiego pismem z 29 grudnia 2020 r. Do ww. wniosku nie zostało załączone potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 440 zł za wydanie przedmiotowego zezwolenia. Pismem z 12 stycznia 2021 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia powyższego braku w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem zwrotu wniosku (wezwanie odebrane 18 stycznia 2021 r.). Termin przewidziany w art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia ww. braku upłynął 25 stycznia 2021 r. Postanowieniem z 28 czerwca 2021 r. Wojewoda Łódzki zwrócił wniosek z uwagi na nieuiszczenie opłaty skarbowej (odebrane 2 lipca 2021 r.).

2 lipca 2021 r. do organu wpłynęło zażalenie pełnomocnika A. D. na ww. postanowienie, które zostało przekazane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 5 lipca 2021 r. wraz z aktami sprawy (odebrane 12 lipca 2021 r. przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz odebrane 8 lipca 2021 r. przez pełnomocnika).

16 września 2021 r. wpłynęło do organu wezwanie z Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przesłanie oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru do postanowienia Wojewody Łódzkiego o zwrocie wniosku (potwierdzenie odbioru wpłynęło do ŁUW w Łodzi 6 lipca 2021 r.). W odpowiedzi pismem z 21 września 2021 r. został przesłany ww. dokument do Urzędu do Spraw Cudzoziemców (odebrany 27 września 2021 r.).

29 października 2021 r. pełnomocnik A. D. przesłał ponaglenie dotyczące załatwienia sprawy poprzez umożliwienie wydania rozstrzygnięcia organowi II instancji, czyli dosłanie organowi II instancji niezbędnych dokumentów umożliwiających załatwienie sprawy. Brakujący dokument został przekazany pismem 21 września 2021 r. Pełnomocnik A. D. 16 listopada 2021 r. przesłał ponaglenie dotyczące załatwienia sprawy A. D. przez Wojewodę Łódzkiego i przekazanie ponaglenia 29 października 2021 r. organowi II instancji. Powyższe ponaglenia zostały przesłane 16 listopada 2021 r. do Szefa UDSC.

16 listopada 2021 r. wpłynęła do Wojewody Łódzkiego skarga do WSA w Łodzi na bezczynność i przewlekłość organu w sprawie wniosku na pobyt czasowy A. D. .

17 listopada 2021 r. przesłano informację do pełnomocnika, dotyczącą przekazanych ponagleń, jak również informację o przekazanym potwierdzeniu odbioru postanowienia zwrotu wniosku.

15 grudnia 2021 r. przekazano odpowiedź na skargę do WSA w Łodzi na bezczynność i przewlekłość organu w sprawie wniosku na pobyt czasowy A. D. (odebrana 16 grudnia 2021 r.).

10 maja 2022 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynął odpis prawomocnego wyroku WSA w Łodzi 16 marca 2022 r. ze stwierdzeniem daty jego prawomocności w sprawie, w którym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę WSA w Łodzi oddalił skargę.

13 lipca 2022 r. pełnomocnik uzupełnił akta sprawy o postanowienie Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców.

12 lipca 2022 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uchylił wydane przez Wojewodę Łódzkiego postanowienie o zwrocie wniosku Cudzoziemca. Postanowienie w przedmiocie uchylenia postanowienia wpłynęło do Wojewody Łódzkiego 17 sierpnia 2022 r.

7 października 2022 r. pracownik Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi skontaktował się z pełnomocnikiem strony celem pouczenia go o konieczności dołączenia do akt sprawy wymaganej opłaty skarbowej, niemniej jednak pełnomocnik strony odmówił organowi wniesienia opłaty skarbowej.

14 października 2022 r. Wojewoda Łódzki wystąpił do Urzędu Miasta Poznania o przekazanie zgodnie z właściwością, w ślad za aktami sprawy, opłaty skarbowej 440 zł tytułem udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (odebrano 14 października 2022 r.). W tym samym dniu organ poinformował pełnomocnika strony o przedłużeniu postępowania z uwagi na konieczność zgromadzenia i zweryfikowania dokumentów wyznaczając przewidywany termin zakończenia sprawy na 13 grudnia 2022 r.

23 października 2022 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie.

24 października 2022 r. wpłynęła do Wojewody Łódzkiego skarga do WSA w Łodzi na bezczynność i przewlekłość organu w sprawie wniosku na pobyt czasowy cudzoziemca.

15 listopada 2022 r. do Wojewody Łódzkiego wpłynęła odpowiedź Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie odmowy przeksięgowania opłaty skarbowej wniesionej do ww. organu. Prezydent Miasta Poznania w treści swojego stanowiska podniósł, że zwrot opłaty skarbowej może nastąpić jedynie na wniosek strony. Stanowisko Prezydenta Miasta Poznania stoi w sprzeczności ze stanowiskiem Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców, który w treści przywołanego wyżej postanowienia podniósł, że to gmina niewłaściwa do dysponowania wniesioną opłatą skarbową powinna z urzędu przeksięgować wniesioną przez stronę opłatę skarbową na konto gminy właściwej.

Wojewoda Łódzki pismem z 22 listopada 2022 r. ponownie wezwał cudzoziemca za pośrednictwem pełnomocnika do uzupełnienia akt sprawy o dowód wniesienia opłaty skarbowej w wysokości 440 zł z tytułu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, pod rygorem umorzenia przedmiotowego postępowania z urzędu. Równocześnie organ w treści pisma pouczył cudzoziemca o możliwości samodzielnego wystąpienia do Prezydenta Miasta Poznania o przekazanie opłaty skarbowej.

Mając na względzie ww. okoliczności, Wojewoda Łódzki nie zgodził się z zarzutem wyrażonym przez skarżącego dotyczącym bezczynności organu oraz jego działania w sposób przewlekły. Organ wyjaśnił, że Wojewoda Łódzki nie ma możliwości wydania rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego bez uprzedniego wniesienia przez niego, przewidzianej przepisami prawa, opłaty skarbowej. Niemniej jednak skarżący odmówił wykonywania ww. czynności. W dalszym etapie postępowania skarżący odmówił również wystąpienia do Prezydenta Miasta Poznania o przekazanie ww. opłaty na konto Urzędu Miasta w Łodzi. Czynności przekazania opłaty skarbowej odmówił organowi również Prezydent Miasta Poznania. W świetle powyższego, organ stanął na stanowisku, że zarzut bezczynności należy uznać za bezzasadny. Organ, w toku postępowania, podjął również czynności zmierzające do uzyskania omawianej opłaty skarbowej, wobec tego nie ma również podstaw, by stwierdzić, że organ działał w sposób przewlekły. W ocenie organu, w kontekście postanowionego zarzutu, należy również przytoczyć treść art. 100c ust. 1 pkt 1 ustawy 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz. U. 2022 r. poz. 1733): w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 100c ust. 3 ww. ustawy, w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W związku z powyższymi przepisami organ uznał, że nie pozostawał w stanie bezczynności oraz nie działał w sposób przewlekły również przed wejściem w życie zacytowanych przepisów.

Organ stanął na stanowisku, że wyrażony przez skarżącego zarzut rażącego naruszenia prawa przez organ również należy uznać za bezzasadny. Wojewoda Łódzki podjął niezbędne kroki, aby zakończyć postępowanie, zgodnie z żądaniem strony. W ocenie organu, uwadze sądu nie powinna ujść również postawa samej strony oraz jej pełnomocnika. W ocenie organu, powyższe ma znaczenia dla sprawy. W sytuacji gdy organ zwraca się do strony o dokonanie określonej czynności bądź udzielenie informacji, a strona nie udziela odpowiedzi, organ nie może oczekiwać bez końca na odpowiedź, która być może nigdy nie nadejdzie, lecz po upływie terminu, jaki należało stronie wyznaczyć na udzielenie stosownej informacji bądź dokonanie określonej czynności, powinien sprawę zakończyć, nawet jeżeli brak oczekiwanej odpowiedzi może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda Łódzki w toku postępowania kilkukrotnie zwracał się do strony z wezwaniem do wniesienia do właściwego miejscowo organu wymaganej opłaty skarbowej, nie mniej jednak strona odmówiła jego wykonania.

Wypłacenia skarżącemu sumy pieniężnej, w ocenie organu, jest bezzasadne. Zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, cudzoziemiec może legalnie wykonywać pracę bez konieczności posiadania przez niego dodatkowego zezwolenia na pracę. Z okoliczności sprawy wynika również, że cudzoziemiec od złożenia wniosku na pobyt czasowy na terytorium RP przebywa na tym terytorium legalnie, zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z treścią przytoczonego przepisu, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. W ocenie organu, za wysoce wątpliwą należy również uznać konieczność odwiedzin rodziny przez skarżącego, przebywającej na terytorium Ukrainy. Z wiedzy organu najbliższa rodzina cudzoziemca przebywa wspólnie z nim na terytorium RP. Organ wskazał, że państwo pochodzenia skarżącego pozostaje w stanie wojny, skarżący pozostaje w wieku poborowym, z uwagi na powyższe jego ewentualny wyjazd z terytorium RP mógłby nie zakończyć się powrotem i to niezależnie od posiadania zezwolenia na pobyt czasowy wydanego przez władze RP.

Decyzją z 30 grudnia 2022 r. nr SO.III.6151.5.2021 Wojewoda Łódzki udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowi i pracę z terminem ważności do 30 grudnia 2024 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, LEX nr 818629; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm., dalej: u.c.) decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Przy czym z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 2 tej ustawy.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, na dzień złożenia skargi do tut. Sądu, organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie na skutek złożonego przez stronę wniosku, nie podejmował czynności zmierzających do jego rozpoznania. Zauważyć zresztą trzeba, że wprawdzie w skardze zarzucono organowi zarówno bezczynność jak i przewlekłość, to istota sporu pozostaje ta sama: chodzi o sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub niezałatwienia sprawy w terminie. Bez znaczenia w tej sytuacji jest sposób nazwania w skardze opieszałości organu, skoro zasadniczo, sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć ww. spór. Należy przy tym podkreślić, że w obu przypadkach, tj. bezczynności i przewlekłości, sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, a ich zastosowanie jest obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a., wyrażający na gruncie procedury sądowoadministracyjnej zasadę procesową da mihi factum dabo tibi ius; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2018 r., I OSK 16/17 i z dnia 18 września 2019 r., II OSK 1290/19 – CBOSA). Inaczej rzecz ujmując, decyzja, która z form nieterminowego załatwienia sprawy miała miejsce w danej sprawie, należy do sądu rozpoznającego skargę (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., II GSK 1029/15, CBOSA oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 457/15),

Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Zatem, skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (wezwanie wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni, pouczenie go, że nieusunięcie tych braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania.

Powyższe oznacza, że nawet jeśli podanie nie spełnia warunków formalnych określonych prawem, to i tak należy uznać, że postępowanie zostało wszczęte. Podanie niespełniające wymogów formalnych wszczyna postępowanie, ponieważ dzięki temu strona ma świadomość, że tej sprawie nadano bieg, a sama sprawa zakończy się jej rozstrzygnięciem. Ponadto wykładnia systemowa skłania do wniosku, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w rozdziale dotyczącym wszczęcia postępowania (Dział II, Rozdział 1), może mieć zastosowanie, gdy postępowanie już się toczy. Odwrotne rozumowanie doprowadziłoby do niedopuszczalnego stanu rzeczy, w którym w toku postępowania administracyjnego nie można byłoby wezwać strony do uzupełnienia braków formalnych, a to skazywałoby stronę postępowania na niekorzystne dla niej zakończenie sprawy administracyjnej (por. wyroki WSA w Poznaniu z 13 lipca 2021 r. sygn. akt II SAB/Po 25/21 i z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Po 222/21).

W kontekście powyższych rozważań sąd stwierdza, że skoro momentem wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, to w rozpoznawanej sprawie postępowanie należy uznać za wszczęte 23 maja 2019 r., czyli w dniu wpływu wniosku skarżącego do Wojewody Wielkopolskiego. Wniosek w momencie wpływu do organu był opłacony opłatą skarbową dokonaną na rachunek bankowy Urzędu Miasta Poznania.

Wojewoda Łódzki, po przekazaniu mu sprawy według właściwości, dysponował wnioskiem opłaconym. Nie istniały zatem podstawy do wzywania strony by wniosek po raz kolejny opłaciła.

Zgodnie z art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. O opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1827) obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje z chwilą złożenia wniosku o wydanie zezwolenia.

Sąd podziela stanowisko prezentowane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 lipca 2022 r. DL.WIIPO.410.7176.2021/PP/N, iż kwestie związane z rozliczeniem przez organy podatkowe dokonanej przez A. D. prawidłowo wpłaty są poza zakresem postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt.

Przyjęcie innego stanowiska stanowiłoby, zdaniem sądu, nieuzasadnione nałożenie na stronę dodatkowego obowiązku fiskalnego, w przypadku gdy ona obowiązek ten już spełniła opłacając złożony wniosek.

Postępowanie w sprawie wniosku o wydanie skarżącemu zezwolenia, wszczęte w maju 2019 r. zostało zakończone przez Wojewodę Łódzkiego wydaniem decyzji 30 grudnia 2022 r. Trwało zatem ponad 40 miesięcy. Także okres procedowania Wojewody Łódzkiego po przekazaniu sprawy przez Wojewodę Wielkopolskiego był bardzo długi. Wynosił prawie 24 miesiące. Czynności podjęte w celu ponownego uiszczenia opłaty skarbowej były, zdaniem sądu, nieuzasadnione. Szczególnie w przypadku wcześniejszego wyjaśnienia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, iż powyższa opłata została w maju 2019 r. uiszczona przez stronę, w związku z czym nie istniała przeszkoda utrudniająca dalsze procedowanie.

Powyższe okoliczności świadczą, że stwierdzona przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Charakter sprawy nie był skomplikowany. Strona spełniła wymóg formalny w postaci opłacenia wniosku, zaś organ przez wiele miesięcy nie podejmował czynności zmierzających do szybkiego zakończenia postępowania, mimo braku przeszkód do procedowania.

Wojewoda bezzasadnie powołuje się na treść art. 100c ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy jej zakresu podmiotowego i przedmiotowego przepisy ustawy nie mają zastosowania do kontrolowanego przez sąd postępowania. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie pod pojęciem obywatela Ukrainy należy rozumieć także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W analizowanym przypadku skarżący nie jest osobą, która mieści się w zakresie podmiotowym opisanym powołanym przepisem. Mimo tego bowiem, że jest obywatelem Ukrainy, to jednak nie przybył na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium kraju pochodzenia. Skarżący, jak wynika z akt sprawy przebywa na terenie Polski co najmniej od maja 2019 roku. Organ nie ma zatem podstaw rozciągać stosowania przepisów ustawy z 12 marca 2022 r. na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy.

Sąd przyznał stronie od organu sumę pieniężną w wysokości 800 złotych mając na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać i pracować w Polsce. Przedłużenie postępowania spowodowało po stronie skarżącego poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do przyszłego miejsca pobytu i pracy. Przyznana suma pieniężna w wysokości 800 zł., w ocenie sądu, stanowi adekwatne zadośćuczynienie za krzywdę, jaką poniósł skarżący wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.

Na dzień orzekania przez sąd organ wydał już decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wobec powyższego obowiązek zobowiązania organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie wynikającym z treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stał się bezprzedmiotowy. Uzasadnione zatem zostało umorzenie postępowania w tej części (pkt 1 sentencji wyroku) na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 225 p.p.s.a. zwrócił stronie kwotę 100 złotych, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.

eg