Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 6 września 2005 r. na rozprawie przy udziale- sprawy ze skargi J. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u J. N. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej, wskazanej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575). W uzasadnieniu wyjaśnił, że J. N. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka [...] r. orzekła o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Takie orzeczenie wydał również [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Organ I instancji wyjaśnił, że J. N. w latach 1976-2002 pracował jako nadsztygar urządzeń elektrycznych pod ziemią w KWK [...], gdzie był narażony na szkodliwe działanie pyłów węgla kamiennego. Następnie powołując się na orzeczenia lekarskie organ I instancji stwierdził, że wobec nie rozpoznania choroby zawodowej, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Od tej decyzji odwołał się J. N. podnosząc, że zachorował na astmę z powodu czynników występujących w środowisku pracy. Jeśli zaś chodzi o wybitnie dodatnie uczulenie na kurz, roztocza i pyłki to musiałoby się ono ujawnić wcześniej, w trakcie okresowych badań lekarskich. Reasumując stwierdził na końcu, że nie zgadza się z decyzją.

Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że J. N. od 1976 r. do 2002 r. pracując w KWK [...] jako dozorca i sztygar zmianowy w oddziale elektrycznym przodkowym był narażony na pył węglowo-kamienny. Pracował zatem w warunkach powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu oddechowego. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni organ odwoławczy wyjaśnił, że biegli nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej. Natomiast ujawniono schorzenie – zaburzenia niewielkiego stopnia w zakresie parametrów wentylometrycznych typu obturacyjnego. Jednocześnie nie stwierdzono w badaniu gazometrycznym krwi arterializowanej zaburzeń wymiany gazowej w płucach. Podskórne testy alergenowe, które wypadły dodatnio z zestawem pospolitych alergenów środowiskowych, wyniki testów wziewnych z popularnymi alergenami oraz duża nadwrażliwość spastyczna oskrzeli w prowokacyjnej próbie farmakodynamicznej z histaminą wskazują na pozazawodową etiologię schorzenia. Z tego też powodu, brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, wyjaśnił na końcu organ odwoławczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego zarzucając nie wykluczenie wpływu warunków pracy na rozpoznane u pracownika schorzenie. Podkreślił przy tym istniejący w tym zakresie związek przyczynowy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ administracji sanitarnej nie wykluczył jednoznacznie udziału czynnika szkodliwego w powstaniu schorzenia. Wobec tych faktów, obowiązkiem organu było stwierdzenie choroby zawodowej wskazanej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych – wyjaśnił na końcu pełnomocnik.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga J. N. nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do § 1 i § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Jednak według § 2 ust. 2, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 2 ust. 3 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 8 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.).

Zgodnie z § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający określone tam wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o jakich mowa w ust. 2 i 3. Według § 6 ust. 1, lekarz wydaje orzeczenie na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji pracownika oraz dokumentacji zatrudnienia i narażenia.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego astmy oskrzelowej tj. choroby wskazanej w poz. 6 tabeli 1 wykazu chorób zawodowych, przy czym ujawniono nadwrażliwość spastyczną oskrzeli na pospolite alergeny środowiskowe. To schorzenie- jak dalej stwierdzono- ma etiologię pozazawodową, na co wskazuję wyniki przeprowadzonych badań.

W tym miejscu należy przypomnieć, że rozpoznanie choroby zawodowej polega na przyporządkowaniu stwierdzonej u badanego jednostki chorobowej do odpowiedniej pozycji wykazu w tabeli nr 1 przy jednoczesnym ustaleniu, że zachowany jest okres upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej, wskazany w tabeli nr 2. Zawarte tam zapisy mają charakter normatywny, ponieważ nie są to wskazówki interpretacyjne, lecz stosowane na gruncie prawa legalne definicje pojęć zawartych w przepisach prawa, pochodzące od organu ustawowo powołanego do określania wykazu chorób zawodowych. Skoro wykaz chorób w załączniku do rozporządzenia odwołuje się do opisu i charakterystyki tych chorób, należy je potraktować jako legalne definicje pojęć. Szczególny charakter regulacji, oraz jej związek ze sferą zobowiązań pracodawca - pracownik, rodzi konsekwencje co do stosowanych dyrektyw interpretacyjnych, oznacza bowiem zarówno zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej, jak i prymat wykładni językowej przed pozostałymi metodami wykładni, w szczególności wykładnią celowościową, w tym odwołującą się do kategorii celów (zamierzeń) i motywów prawodawcy. Inaczej mówiąc, lekarz orzecznik wydający orzeczenie lekarskie winien posługiwać się zapisami normatywnymi tj. opisem choroby zawartym w odpowiedniej pozycji wykazu tabeli nr 1.

Zapis w tabeli nr 2: Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, jest adresowany bezpośrednio do lekarza orzecznika, o jakim mowa w § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ tylko ten lekarz jest upoważniony do rozpoznania choroby zawodowej. Ta regulacja prawna oznacza, że szczególnego znaczenia nabiera obowiązek zapoznania się lekarza z dokumentacją medyczną pracownika. Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w dokumentacji medycznej pracownika upoważnia bowiem lekarza orzecznika do rozpoznania choroby zawodowej pomimo upływu okresu wskazanego w tabeli nr 2.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że jednostka orzecznicza drugiego stopnia dokonała analizy przebiegu choroby oraz danych z dokumentacji lekarskiej stwierdzając przy tym, iż rozpoznane schorzenie ma charakter o etiologii pozazawodowej. Swoje stanowisko w tym zakresie szczegółowo uzasadniła.

Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy te orzeczenia lekarskie, mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

-należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

-materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

-ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy,

(tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378).

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie.

Organy administracji rozważyły wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Należy przy tym podkreślić, że obie placówki diagnostyczne uzasadniły jakimi metodami posłużyły się wydając swoje orzeczenia. W szczególności w orzeczeniu z [...] r. odniesiono się do zarzutów stawianych przez pełnomocnika skarżącego w skardze.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).