Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 481/15 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 481/15, odmówił L. S. (dalej jako Skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 maja 2015 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę wniesioną przez Skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika – matkę, na ww. decyzję z dnia 27 maja 2015 r. z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej zawierającej odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu wynikało, że odpis tego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej i pomimo upływu wyznaczonego ustawowego terminu należny wpis nie został uiszczony. Powyższe postanowienie zostało uznane za doręczone na podstawie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) z dniem 19 kwietnia 2016r. Postanowienie z dnia 31 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi stało się prawomocne od dnia 27 kwietnia 2016r. z uwagi na brak wniesienia środka zaskarżenia. Pismem z dnia 6 lipca 2016 r. pełnomocnik Skarżącego zwróciła się o zezwolenie na wykonanie fotokopii akt sprawy, które wykonała w dniu 11 lipca 2016 r. W dniu 12 lipca 2016 r. wpłynął do sądu wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd odmawiając przywrócenia terminu wskazał na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. i uznał, że podnoszone przez pełnomocnika Skarżącego argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Podawane przez niego okoliczności dotyczą braku doręczenia awiza, tymczasem nie ulega żadnej wątpliwości, co stało się zresztą podstawą od odrzucenia skargi, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało odebrane osobiście przez pełnomocnika Skarżącego w dniu 9 marca 2016r., po pozostawieniu awiza w skrzynce oddawczej. Dopiero późniejsza korespondencja (m.in. postanowienie o odrzuceniu skargi, odpowiedź na prośbę o umożliwienie uiszczenia wpisu z dnia 6 kwietnia 2016 r.) była doręczana w trybie art. 73 P.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego - doradca podatkowy wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. Wskazano, że w postępowaniu przed WSA, Skarżącego reprezentowała matka M. S. w oparciu o pełnomocnictwo udzielone jej przez Skarżącego w dniu 27 sierpnia 2002 r. aktem notarialnym. Z wyjaśnień Skarżącego wynikało, że matka nie informowała go ani o toczącym się postępowaniu podatkowym, ani sądowoadministracyjnym. Wiedzą o toczącym się przed Sądem postępowaniu Skarżący powziął dopiero w chwili, gdy dowiedział się, że organ egzekucyjny zajął mu środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym. Skarżący dowiedziawszy się o konieczności uiszczenia wpisu od skargi dokonał jego wpłaty. Ponadto wskazano, że Skarżący od kilku lat przebywa poza granicami kraju. Zdaniem Skarżącego w sprawie nie miało miejsca niedbalstwo pełnomocnika, bowiem jego matka ma poważne problemy zdrowotne. W 2002 r. była hospitalizowana z powodu depresji, której od dłuższego czasu nie leczy. W 2016 r. orzeczono wobec niej umiarkowany stopień niepełnosprawności, stwierdzając m.in., że wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Na dowód powyższego załączono karty leczenia szpitalnego, wywiadu lekarskiego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Mając zatem na uwadze problemy zdrowotne matki Skarżącego działającej jako jego pełnomocnik nie można było w ocenie strony skarżącej zgodzić się z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że w jej przypadku miało miejsce jakiekolwiek niedbalstwo. Z treści pism procesowych składanych przez pełnomocnika, jak również z ich mnogości można wywieść, że matka Skarżącego w takim zakresie w jakim mogła zapoznać się z treścią pism sądowych i w takim zakresie w jakim mogła zrozumieć ich treść i wynikające negatywne skutki dla Skarżącego, dokładała wszelkich starań, aby mogła odbyć się rozprawa w sprawie zakreślonej wniesioną skargą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z przepisem art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 lutego 2012 r., II FZ 145/12; z 24 listopada 2011 r., II FZ 711/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że choroba o ile tylko strona nie ma obiektywnych możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 714/14; z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 100/13; dostępne w bazie internetowej CBOSA). Natomiast o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała ona należytej staranności. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Istotą rozpoznawanej sprawy jest określenie, czy zły stan zdrowia matki Skarżącego, będącej jego pełnomocnikiem, która nie wykonała zarządzenia Sądu wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, może stanowić okoliczność przemawiającą za przywróceniem terminu do uiszczenia tego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosek o przywrócenie terminu rozpoznał opierając się tylko na lakonicznej informacji zawartej w jego treści, że żadne awizo nie trafiło do rąk pełnomocnika Skarżącego, mimo wyczekiwanej korespondencji z Sądu. Sąd, nie mając wiedzy jakie były konkretne przyczyny nie wywiązania się z wezwania do uiszczenia wpisu nie mógł rzetelnie ocenić, czy nieodebranie awizowanej korespondencji sądowej było zawinione, czy było wynikiem zdarzeń niezawinionych. Dopiero na etapie zażalenia, kiedy Skarżącego reprezentował profesjonalny pełnomocnik wskazano na konkretne okoliczności i przyczyny uchybienia terminu, podkreślając zły stan zdrowia matki Skarżącego. Jak wynika z przedłożonych dokumentów matka Skarżącego cierpiała na depresję, której objawy mogły wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawinienie, które jest przesłanką przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2106 r., I OZ 1873/16; publik.: CBOSSA). Nie można w niniejszej sprawie przypisać Skarżącemu winy w uchybieniu terminu, bowiem ustanawiając w 2002 r. matkę swoim pełnomocnikiem, mógł nie mieć świadomości co do jej faktycznego stanu zdrowia, albowiem choroba o charakterze przewlekłym może charakteryzować się różnymi stanami zaburzeń, oddziaływującymi bardziej lub mniej na możliwość racjonalnego działania. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu przez niego terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

W konsekwencji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił Skarżącemu termin do wniesienia skargi.