Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

W dniu 3 lutego 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K.,

w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z nadesłanego formularza wynika, że skarżąca wraz z mężem zamieszkuje

w mieszkaniu o pow. 37,20 m ² i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez siebie oraz małżonka w łącznej wysokości 4.000,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że ma na utrzymaniu zwierzęta domowe. Wyszczególniła, że ponosi miesięcznie następujące koszty: opłatę za czynsz w wysokości 205,00 złotych, opłatę za energię w wysokości 80,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 132,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę RTV 105 złotych, paliwo do samochodu 150,00 złotych, węgiel 180,00 złotych, drewno 80,00 złotych, leki 150-250,00 złotych, wydatki na weterynarza 50-70,00 złotych, leki dla psa 80,00 złotych, ubezpieczenie OC i przegląd 100,00 złotych , ubezpieczenia 50,00 złotych, wydatki na wyżywienie 800-1.000,00 złotych, wydatki na wyżywienie dla kotów 231,00 złotych, na wyżywienie dla psa 462,00 złotych, spłatę kredytu w wysokości 350,00 złotych, kwotę 70,00 złotych na środki czystości oraz kwotę 20,00 złotych na czasopisma.

W niniejszej sprawie zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a ( Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).

Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.

Biorąc pod uwagę dane przedstawione w formularzu stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb.

Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć.

Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z małżonkiem ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaką wspólnie uzyskują tj. kwotę 4.000,00 złotych brutto miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawczynię miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej ze osobę wykazującą trudności

w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że dla potrzeb przyznania prawa pomocy uwzględnia się nie wszystkie wydatki normalnie ponoszone przez wnioskodawcę, lecz tylko te, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (zakup żywności, lekarstw, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania, koszty utrzymania dzieci). W ocenie orzekającego, takiego charakteru nie mają wydatki na wyżywienie zwierząt oraz koszty opieki weterynarza, utrzymania samochodu.

Mając na względzie powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni przy ograniczeniu do niezbędnego minimum ponoszonych wydatków będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie.

Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.

Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego.

Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.