III SA/Po 596/19 - Wyrok

Data orzeczenia	2019-11-19	
Data wpływu	2019-08-21	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Marek Sachajko
Szymon Widłak /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska	
Symbol z opisem	6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Administracji Skarbowej	
Treść wyniku	Uchylono postanowienie I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2018 nr 0 poz 1314; art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2018 nr 0 poz 2096; art. 7; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 nr 0 poz 1302; art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity	
Sentencja
Dnia 19 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku o nr [...], 2. uchyla postanowienie Poczty Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 roku o nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej z dnia [...] lutego 2019 roku o nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych	
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej jako: "DIAS") postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. G. (dalej: "strona") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: "NUS") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

NUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] września 2018 r., nr [...], wystawionego przez [...] SA, a obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2013 roku do kwietnia 2018 roku w kwocie [...]zł należności głównej.

Pismem z [...] października 2018 r. strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku objętego powyższym tytułem wykonawczym. W treści pisma strona wskazała, że nie jest zarejestrowanym użytkownikiem odbiorników RTV, co więcej nigdy nie otrzymała powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru, co w jej ocenie skutkuje brakiem wystąpienia obowiązku stwierdzonego w tytule wykonawczym.

[...] SA postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...], uznała zarzut za niezasadny. Na skutek złożonego zażalenia wierzyciel utrzymał to postanowienie w mocy postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...].

W związku z powyższym NUS postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

DIAS utrzymując w mocy postanowieniem organu I instancji wskazał, że wypowiedź wierzyciela w zakresie złożonego zarzutu jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do podważenia stanowiska wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie wydane zostało ostateczne postanowienie wierzyciela uznające zarzut za niezasadny. Organ egzekucyjny związany tym stanowiskiem nie mógł dokonać odmiennej oceny.

W dalszej kolejności DIAS zauważył, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych trwa bądź do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który nastąpić może w momencie zaprzestania korzystania z urządzenia, bądź do miesiąca, w którym potwierdzono uprawnienia do zwolnienia z opłat. Wierzyciel stwierdził, że strona – pomimo spoczywającego na niej obowiązku i wbrew twierdzeniom o wyrejestrowaniu odbiornika w 1999 roku – nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego dopełnienie w tym względzie formalności. Wierzyciel także takiego dokumentu nie posiada. Fakt, że strona nie posiada, czy nie użytkuje odbiorników nie stanowi przesłanki ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którym strona została obciążona w momencie rejestracji odbiorników. Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie. Strona została ponadto zawiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego listem zwykłym przesłanym [...] lipca 2008 r. na adres ul. [...], [...]. Nie odnotowano zwrotu tej przesyłki. DIAS na marginesie zauważył – powołując się na informacje znane z urzędu – że strona była od [...] marca 1999 r. zarejestrowana pod powyższym adresem. Zmiana adresu na ul. [...], [...] została zarejestrowana w urzędzie skarbowym ze skutkiem od [...] sierpnia 2008 r.

Wobec powyższego DIAS uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia I instancji. Skarżący, odwołując się do poprzednio prezentowanego stanowiska, wyjaśnił, że książeczkę abonamentową posiadał do 1999 roku. Zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem zawiadomił o zaprzestaniu użytkowania odbiornika TV, na co została sporządzona adnotacja w książeczce. W związku z tym skarżący wykonał obowiązek, jednak jak podniósł nie miał już obowiązku przechowywać książeczki przez blisko 20 lat. Skarżący stwierdził ponadto, że nigdy nie otrzymał pisma o nadaniu numeru abonenta, ponieważ mieszkanie pod adresem, na który rzekomo przesłano pismo z [...] lipca 2008 r., sprzedał [...] lipca 2008 r. Od czerwca 2008 roku mieszka pod innym adresem, na dowód czego przedłożył rachunki za czynsz i opłaty eksploatacyjne. Obowiązku meldunkowego skarżący dopełnił na początku sierpnia 2008 roku.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy na skarżącym spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżący opierając się na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podniósł bowiem przeciwko prowadzonej egzekucji administracyjnej zarzut wskazujący na nieistnienie dochodzonego obowiązku. W tym względzie sporne pozostają przede wszystkim dwie kwestie. Po pierwsze, czy skarżący wyrejestrował odbiornik RTV. Po drugie, czy został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

W ocenie tut. Sądu w rozpatrywanej sprawie nie dokonano należytej i wyczerpującej analizy treści podniesionego przez skarżącego zarzutu.

W tym miejscu wskazać trzeba, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela, to jest [...] SA, w zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a więc takiego jak powyższy, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, zatem organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego aby dokonać ustaleń faktycznych należy aktualnie wzruszyć nie tylko zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny, lecz także postanowienia wydane przez wierzyciela. Potrzeba uchylenia tych aktów administracyjnych wynika zaś z tej przyczyny, że [...] SA nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający analizowanej egzekucji. Stanowisko [...] ani zgromadzony materiał dowodowy nie zawierają informacji umożliwiających dokonanie przez Sąd oceny, co do prawidłowości tego stanowiska w zakresie w jakim uznaje ono za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Powyższe świadczy o istotnym naruszeniu wymogów wynikających z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Zauważyć należy, że zdaniem skarżącego już w roku 1999 dokonał on wyrejestrowania odbiornika RTV. Skarżący nie posiada stosownego dokumentu ze względu na upływ czasu. [...] SA w swym stanowisku stwierdza, że także nie posiada dokumentów, które potwierdzałyby dokonanie formalności dotyczących wyrejestrowania odbiornika RTV, podkreślając, że dokumenty takie powinny być przedstawione przez skarżącego. Wierzyciel zwraca również uwagę na okoliczność zawiadomienia skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

[...] choć kategorycznie stwierdza, że nie ma dowodów na dokonanie wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącego w roku 1999, nie wykazuje jednocześnie w jaki sposób doszła do tych wniosków. Wierzyciel ogranicza się w tym względzie jedynie do wskazania, iż przeprowadzona została "analiza posiadanej dokumentacji", niewiadomym jednak pozostaje jaka jest to dokumentacja, a konsekwentnie, jakie konkretnie okoliczności faktyczne mogą z niej wynikać. Niewiadomym pozostaje zatem, jak zostały dokonane powyższe ustalenia faktyczne, czy wierzyciel rzeczywiście dokonał jakiś czynności sprawdzających w tym zakresie.

Wierzyciel nie wskazał przy tym, w jaki sposób odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu, jaka jest procedura w tym zakresie, gdzie sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany, czy jest to ta sama ewidencja, w której odnotowuje się wyrejestrowanie abonenta. Tymczasem informacje te umożliwiłyby dokonanie oceny, czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione w tym przedmiocie ustalenia faktyczne. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument który powinien posiadać abonent, co w zasadzie musiałoby oznaczać konieczność przechowywania takiego dokumentu bezterminowo. Tut. Sąd nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. W takiej sytuacji rodzi się jednak pytanie, co w przypadku, gdy taki dokument z przyczyn losowych – niezależnych od strony – zostanie utracony.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy – ze względu na wynikający z niej brak od roku 1999 odpowiedniej reakcji wierzyciela na nieuiszczanie przez skarżącego opłat abonamentowych – przyjąć trzeba wystąpienie usprawiedliwionego przeświadczenia strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i braku obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika, że strona jest zobowiązana bezterminowo przechowywać dokumenty na dowód wyrejestrowania odbiornika. Na marginesie, wierzyciel nie wskazuje w jaki sposób i przez jaki czas sam przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika. Tut. Sąd aprobuje stanowisko WSA w Gorzowie Wlkp. wyrażone w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt I SA/Go 341/17, w kwestii braku bezterminowego obowiązku przechowywania przez zobowiązanego dowodu wyrejestrowania odbiorników RTV. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5-letni (zastosowanie znajdują tu przepisy Ordynacji podatkowej, zob. jej art. 70 § 1), to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność. Sąd podziela pogląd wyrażony w wymienionym orzeczeniu, że nie do zaaprobowania jest sytuacja, że wierzyciel odnosi się do zgłoszonych zarzutów opierając rozstrzygnięcie na przepisach prawa bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, jak też bez wskazania w jaki sposób te ustalenia poczyniono. W świetle powyższego – w ocenie tut. Sądu – nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu albo nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Z tego też powodu wierzyciel rozpoznając ponownie sprawę przede wszystkim zgromadzi pełen materiał dowodowy i wskaże w jaki sposób dokonał ustaleń stanu faktycznego, z którego wnioskuje, że skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych.

Sąd stwierdza ponadto, że dla skutecznego powiadomienia, o którym stanowi § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342), o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak i w tym przypadku wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego powinny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Nie jest w tym względzie dostatecznym dowodem – wbrew stanowisku Poczty Polskiej – samo zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, którego duplikat został wygenerowany na potrzeby niniejszej sprawy. Okoliczność, że zawiadomienie takie zostało wystawione nie świadczy bowiem o tym, że zostało ono do skarżącego w ogóle przesłane, ergo że [...] dopełniła spoczywającego na niej obowiązku powiadomienia skarżącego o tym fakcie. Nie budzi wątpliwości, że w świetle powyższej regulacji [...] nie była zobowiązana do przesłania rzeczonej przesyłki, jako rejestrowanej. Nie zmienia to jednak tego, że powinna ona zabezpieczyć swój interes, aby być w stanie wykazać – choćby w innej formie – dopełnienie obowiązku powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Tymczasem [...] w kontrolowanej sprawie w żaden sposób nie wykazała, aby stosowne zawiadomienie zostało do skarżącego faktycznie przesłane. Poza samym tylko twierdzeniem o jego przesłaniu nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tym przedmiocie.

Odniesienie się do pozostałej podnoszonej przez skarżącego argumentacji, jest w tym stanie sprawy przedwczesne.

Z uwagi na to, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez tut. Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko – na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w pkt. 1. i 2. sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt. 3. sentencji wyroku.