Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia del. NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 108/19 w sprawie ze skargi R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 20 lutego 2019 r., I SA/Ol 108/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. Z. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z 24 czerwca 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z 26 stycznia 2016 r., dotyczącej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe P. S.A. z siedzibą w I. w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. oraz z tytułu odsetek od tej zaległości.

2. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zagadnienie, czy skarżący przedstawił we wniosku z 20 kwietnia 2016 r. okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 stycznia 2016 r. (pełny tekst uzasadnienia orzeczenia dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA").

3. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną żądając jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") przez nieuwzględnienie skargi i zaakceptowanie naruszenia przez organ przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U z 2018 r., poz. 800, dalej w skrócie jako "o.p.") polegającego na uznaniu, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżącego, albowiem przedstawione przez niego wyjaśnienia i dokumenty nie są wystarczające dla uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek, które warunkują przywrócenie terminu, a w konsekwencji oddalenie skargi, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego,

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i akceptację przez sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ przepisów art. 122 i art. 187 § 1 o.p. statuującego zasadę prawdy obiektywnej, jako jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego, przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w rezultacie naruszenia prawa polegającego na bezzasadnym zaakceptowaniu przez sąd stanowiska organu zgodnie z którym skarżący nie dochował należytej staranności i dbałości o własne interesy oraz, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania wynikało z okoliczności za które ponosi on winę,

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i akceptację przez sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ przepisów art. 191 o.p. przez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, ocenę materiału dowodowego naruszającą zasady poprawnego rozumowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu.

4.1. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a ponadto nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej.

4.2. Omówienie zarzutów kasacyjnych musi być poprzedzone uwagą, która pozwoli na rozgraniczenie kwestii podlegających i nie podlegających ocenie w ramach tej sprawy. Prawomocnie przesądzoną i nie podlegającą ocenie w ramach niniejszej sprawy jest kwestia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji z 26 stycznia 2016 r. Wydane w tym przedmiocie postanowienie organu z 24 czerwca 2016 r. nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Zgodnie z art. 212 w zw. z art. 219 o.p. organ był związany tym postanowieniem, co oznacza, że nie mógł w niniejszym postępowaniu przyjąć odmiennej oceny tych okoliczności. Co więcej, dla sądu pierwszej instancji kwestie te zostały przesądzone poprzednim wyrokiem NSA wydanym w niniejszej sprawie 11 grudnia 2018 r., I FSK 285/17, którym Sąd ten uchylił poprzedni wyrok sądu pierwszej instancji z 28 listopada 2016 r., I SA/Ol 662/16. NSA podkreślił odrębność rozstrzygnięć w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wskazał w ramach uprawnień z art. 185 § 1 p.p.s.a., że nie ma w tej sprawie miejsca na badanie prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji z 26 stycznia 2016 r., co do której domaga się on przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe ustalenia, z powołaniem się na art. 190 p.p.s.a., stały się nie tylko osnową wyroku sądu pierwszej instancji, ale też zostały uwzględnione przez autora skargi kasacyjnej, na co wskazuje początkowa część jej uzasadnienia.

4.3. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, bez względu na to, do którego przepisu procesowego się odnoszą, polegają na twierdzeniu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, że skarżący dochował należytej staranności i dbałości o własne interesy, a niedochowanie terminu do wniesienia odwołania wynikało z okoliczności, za które nie ponosi winy.

Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W swej argumentacji skarżący podkreślił, że aktualnym dla niego adresem do korespondencji, poczynając od 2001 r., był adres w G. przy ul. S. [...]. Adres w K. został wskazany jedynie jako adres czasowego pobytu i miał służyć wskazaniu prawidłowych danych na dzień składania deklaracji. W 2008 r. skarżący ustanowił swą żonę pełnomocnikiem do odbioru wszelkiej korespondencji urzędowej. W 2012 r. złożył w [...] Urzędzie Skarbowym w G. formularz aktualizacyjny ZAP-3, wskazując w nim adres do doręczeń w G., ul. S. [...]. Wskazanymi argumentami skarżący dowodzi tezy, że nie mógł on złożyć w terminie odwołania od decyzji z 26 stycznia 2016 r., ponieważ decyzja ta nie została mu prawidłowo doręczona. Powyżej wyjaśniono stronie, że w niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, nie jest już możliwe kwestionowanie prawidłowości doręczenia tej decyzji.

Tego typu uzasadnienie skargi kasacyjnej nie świadczy o naruszeniu przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 162 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Wprawdzie słusznie podniósł skarżący, że w swym poprzednim wyroku NSA nie ocenił jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a więc nie było w tym zakresie związania sądu pierwszej instancji, jednakże Sąd ten stwierdził, że nie można już w tej sprawie kwestionować skuteczności i prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji. W tym zakresie jest to ocena prawna wiążąca sąd pierwszej instancji.

Mając zatem na względzie treść art. 190 p.p.s.a. wykazanie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego nie może opierać się na kwestionowaniu prawidłowości doręczenia decyzji, a jedynie na tych okolicznościach, które zaistniały po tym fakcie. Takich okoliczności skarżący na żadnym etapie postępowania nie podnosił.

4.4. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).