Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi N. I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 roku nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej N. I. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 roku nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę [...] N. I. (ur. w dniu [...]) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...], orzekającej o odmowie udzielenia ww. cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał decyzję Wojewody w mocy.

Z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że N. I. w dniu 8 kwietnia 2015r. zwróciła się do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem Polski. W związku z powyższym Wojewoda przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia przez małżonków gospodarstwa domowego. Przesłuchał świadków w tym jej męża, zainteresowaną jak również poczynił szczególne ustalenia poprzez czynności podjęte przez Komendę Placówki Straży Granicznej [...]. Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że N. I. zawarła w dniu [...] 2013r. w W. związek małżeński z obywatelem polskim E. K., urodzonym w dniu [...] r.

Składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemka przebywała w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (pobyt czasowy) udzielonego jej przez Wojewodę [...] w dniu [...] maja 2013 r., z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z ww. obywatelem polskim, z terminem ważności do dnia 5 maja 2015 r. W przedmiotowym wniosku jako miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemka wskazała W., [...], a jako członków rodziny zamieszkujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej męża mieszkającego w R. Nadto ustalono, że N. I. nie jest nigdzie zatrudniona, natomiast jej mąż przebywa w N., gdzie mieszka i pracuje [...] (poświadczone przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego tłumaczenie umowy o pracę zawartej pomiędzy pracodawcą – [...], a E. K. zamieszkałym [...]. Do Polski przyjeżdża raz w miesiącu na weekend. Wnioskodawczyni wskazała, że po uzyskaniu karty pobytu wyjedzie do męża, gdzie też zamierza podjąć pracę. Wskazała również, iż już na podstawie pierwszej karty zezwalającej jej na pobyt w Polsce pracowała przez 6 miesięcy w N. jako sprzątaczka [...] i po otrzymaniu wnioskowanej kolejnej karty pobytu chciałaby znowu pracować w tej firmie na terytorium N.

Organ I instancji orzekł ostatecznie o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP uznając, że czasowa legalizacja jej pobytu, z uwagi na związek małżeński z obywatelem polskim, który aktualnie przebywa w N. gdzie pracuje, nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo, że wnioskodawczyni oświadczyła, że zamieszkuje w R., to jednocześnie wyraziła zamiar wyjazdu z Polski do N. i tam zamieszkania a zatem, zdaniem organu, trudno znaleźć okoliczności uzasadniające zalegalizowanie pobytu skarżącej na terytorium RP. Organ wskazał jednocześnie, że pomimo, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że cudzoziemka i jej mąż spotykali się przed zawarciem małżeństwa, porozumiewają się językiem zrozumiałym dla obojga i są zgodni co do istotnych okoliczności ich dotyczących, to jednak w obliczu oświadczeń skarżącej nie mógł zbagatelizować warunku wynikającego z art.169 ust. 2 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym należy ustalić czy małżonkowie wspólnie ze sobą zamieszkują. A zatem z uwagi na wykonywanie pracy przez męża skarżącej za granicą i chęć do niego dołączenia w tym samym celu, zdaniem organu strona nie wykazała okoliczności uzasadniających jej pobyt na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

W toku postępowania odwoławczego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uzupełnił postępowanie dowodowe, min. poprzez ponowne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w deklarowanym miejscu zamieszkania małżonków, które miało miejsce w dniu 18 listopada 2015 r. Funkcjonariusze zastali J. K., teścia cudzoziemki, który podał, iż na początku listopada 2015 r. syn E. K. zabrał żonę do N. gdzie oboje pracują ([...]) a do Polski mają zamiar przyjechać na Święta Bożego Narodzenia. Zeznał także, że w przyszłości syn z synową N. I. mają zamiar osiąść na stałe w Polsce, gdyż na nich przepisany jest dom, w którym zamieszkują. Z zeznań pozostałych świadków wynikało natomiast, że skarżąca bezskutecznie poszukiwała pracy, a na początku listopada wyjechała wraz z mężem, prawdopodobnie w tym celu.

Ostatecznie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaskarżoną decyzją zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji i utrzymał decyzję tego organu w mocy. W ocenie organu odwoławczego wobec faktu, iż cudzoziemka posiadając zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce nie będzie przebywała na jej terytorium z uwagi na zamiar podjęcia pracy w N., to nieuzasadnionym jest wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce jedynie celem umożliwienia cudzoziemce pobytu w innym kraju obszaru Schengen. Zatem jeśli cudzoziemka chciałaby zamieszkać z mężem w N. i wykonywać tam pracę powinna zwrócić się do właściwych władz tego państwa. Ponadto pomimo deklaracji cudzoziemki i jej męża o zamiarze zamieszkania w przyszłości w Polsce nie wskazali oni żadnych konkretnych dat realizacji tego zamiaru. Cudzoziemka nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, że jej mąż i ona mają zamiar przebywać na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące w roku, tj. np. potwierdzenia zamieszkiwania w naszym kraju i faktycznego wykonywania pracy lub działalności gospodarczej przez jej męża i/ lub przez nią w Polsce. Konkludując organ odwoławczy podniósł, że udzielenie stronie wnioskowanego zezwolenia jedynie w celu umożliwienia jej sporadycznych i krótkotrwałych wjazdów na terytorium Polski stałoby w sprzeczności z ratio legis instytucji udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Spełnianie wymogu pozostawania przez cudzoziemkę w związku małżeńskim z obywatelem polskim nie jest zdaniem Szefa Urzędu wystarczające, aby organ mógł udzielić zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy. Powołując się na przepis art. 98 ust. 1 powołanej ustawy organ odwoławczy wywiódł, iż udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemce byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby okoliczność pozostawania w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej uzasadniała jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

N. I., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego K. C., wniosła do tut. Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Szefa Urzędu żądając jej uchylenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) tj. art. 7, 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie,

b) niezastosowanie art. 8 k.p.a. dotyczącego obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa;

c) art. 9 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez organ odwoławczy nieprawidłowego działania Wojewody (...) w zakresie informowania wnioskodawcy o alternatywnych przesłankach udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i ewentualnej konieczności ich wykazania;

2. naruszenie przepisu prawa materialnego;

a) błędną interpretację art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

b) niezastosowanie przez organ administracyjny art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, podczas gdy norma prawna zawarta w ww. przepisie ma charakter obligatoryjny, a organ administracyjny ma obowiązek wydać stosowną decyzję, jeśli zachodzą ustawowe przesłanki, które w jego ocenie cudzoziemiec spełnił.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2016 roku było rozstrzygnięcie, czy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy w trybie i na zasadach uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W ocenie Szefa Urzędu, podzielającego w tym zakresie stanowisko Wojewody, w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej, przewidziana w art. 169 ust. 2 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach wyrażająca się w tym, że cudzoziemka nie wykazała aby małżonkowie wspólnie zamieszkiwali i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Organy podniosły, że ustawodawca uzależnia udzielenie przedmiotowego zezwolenia m.in. od spełnienia warunku z art. 169 ust. 2 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Warunek ten jest konieczny do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, a w konsekwencji do wydania karty pobytu będącej dokumentem potwierdzającym pobyt cudzoziemca na terytorium RP, co dla Sądu jest oczywiste i wynika z obowiązującej regulacji prawnej. Jednocześnie jednak, wbrew stanowisku organów, nie można przepisów tych odbierać literalnie i wywodzić z okoliczności sprawy, iż fakt czasowego oddzielnego zamieszkiwania małżonków, na skutek okoliczności obiektywnych, jakimi są warunki ekonomiczne i tym samym również wyrażenia zamiaru przez cudzoziemkę wyjazdu do współmałżonka również w celu poszukiwania pracy, wypełnia dyspozycję cyt. przepisu. Należy zważyć, iż ustawodawca nie miał na myśli sytuacji pozostawania cudzoziemca w dotychczasowym miejscu zamieszkania małżonka pod jego nieobecność, a generalnie opuszczenie przez cudzoziemca wspólnego miejsca zamieszkania małżonków na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Przytoczone przez organ orzeczenie z dnia 17 grudnia 2007r. sygn. akt. V SA/Wa 2264/07, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż nie wystarcza sam fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim dla udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż związek taki musi uzasadniać zamieszkiwanie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące, nie dotyczy stanu faktycznego niniejszej sprawy. Odnosi się bowiem do sytuacji, kiedy cudzoziemiec w ogóle nie przebywa na terenie RP i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze swoim współmałżonkiem a nie sytuacji, kiedy miejscem stałego zamieszkania cudzoziemca jest Polska, pozostaje we wspólnym pożyciu na różnych płaszczyznach a ewentualny wyjazd do miejsca pobytu męża uzasadniony jest, jak w sprawie niniejszej, względami ekonomicznym. Z zeznań świadków wynikało, iż N. I. ubiegała się bezskutecznie o pracę w miejscu zamieszkania.

Trzeba mieć na uwadze instytucję małżeństwa zdefiniowaną przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W przedmiotowej kwestii wypowiedział się także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 2 lutego 1996 r. (sygn. akt II URN 56/95) stwierdzając, że: "ocena, czy osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może tu mieć decydującego znaczenia. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". Dlatego też przedstawione przez organy rozumowanie jest wadliwe i dotknięte błędem. Przyjmuje bowiem, że skoro małżonkowie nie zamieszkują wspólnie, to nie występuje przesłanka do udzielenia przedmiotowego zezwolenia. Nie biorą pod uwagę tego, że przyczyną takiego stanu rzeczy są okoliczności wskazane przez małżonków w złożonych zeznaniach i wyjaśnieniach, które uznano za wiarygodne. Małżeństwo cudzoziemca z obywatelem polskim stanowi przesłankę do udzielenia zgody na zamieszkanie na czas oznaczony, chyba, że zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa. Skoro taka okoliczność nie została wykazana i organy jednoznacznie ustaliły, iż małżeństwo cudzoziemki nie jest fikcyjne, to podstawą wydania decyzji odmownej nie mogą być ustalenia organu w zakresie oceny innych okoliczności ubiegania się przez cudzoziemca o stosowne zezwolenie, jak powołane w art. 100 ust. pkt.1 cyt. ustawy. W ocenie Sądu argumentacja zawarta w decyzji organów jest oderwana całkowicie od zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy wprawdzie dostrzega możliwość istnienia małżeństwa i równoczesnej rozłąki małżonków, jednakże uznaje, że w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności usprawiedliwiającej fakt czasowego zamieszkiwania przez małżonków poza Polską. Wszystkie podniesione okoliczności świadczą o tym, że małżeństwo zostało zawarte prawidłowo; w żadnej mierze nie w celu "obejścia" przepisów ustawy o cudzoziemcach. Skoro małżeństwo cudzoziemca z obywatelem polskim (art. 158. ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach), stanowi przesłankę do udzielenia zgody na zamieszkanie na czas oznaczony, chyba, że zostało zawarte w celu obejścia przepisów prawa, to okoliczność ta stanowi samoistną podstawę wydania decyzji zezwalającej na pobyt czasowy na terenie RP. Nie ma zatem podstaw prawnych do ewentualnego "poszukiwania" innych przesłanek stanowiących podstawę udzielenia odmowy. Ustawa o cudzoziemcach nie wprowadza w stosunku do cudzoziemca ubiegającego się o otrzymanie ww. zezwolenia na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy zakazu opuszczania terytorium RP. Przepis art. 242 ww. ustawy stanowi, że karta pobytu w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Zatem aby móc skutecznie ubiegać się o uzyskanie przedmiotowego pozwolenia nie jest konieczne legitymowanie się stałym, nieprzerwanym przebywaniem w miejscu zamieszkania. Okoliczność nieprzerwanego co najmniej dwuletniego pobytu na terenie RP wymagane jest przy staraniu się o uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt stały, zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy.

Stąd też w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania przepis art. 100 ust. 1 pkt.1 cyt. ustawy, gdyż cudzoziemka z powodu pozostawania w rzeczywistym związku małżeńskim, w okolicznościach niniejszej sprawy, wykazała zasadność przedmiotowego wniosku. Organy bezspornie ustaliły, że związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemkę przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Dlatego też w ocenie Sądu skargę na decyzję odwoławczą Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2016 roku należało uwzględnić. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 ppsa w zw. z art. 205 ppsa.