Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r., nr [...].

Decyzja Ministra wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 1977 r. Naczelnik Gminy [...] orzekł o przejęciu z urzędu na własność państwa gospodarstwa rolnego bez budynków, o powierzchni 8,58 ha, położonego we wsi [...], stanowiącego w dacie przejęcia własność J. O.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Naczelnika Gminy [...] datowanym na dzień 19 maja 2015 r. wystąpiła do Starosty [...] A. J. Wnioskodawczyni wskazała, że do przejęcia gospodarstwa doszło z rażącym naruszeniem prawa, bez woli właściciela, na podstawie niekompletnej dokumentacji i wbrew stanowi faktycznemu.

Pismem z dnia 28 maja 2015 r., Starosta [...] przekazał wniosek zgodnie z właściwością Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca

1977 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że zgodnie z art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a) "gdy (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Przez "inne uzasadnione przyczyny", należy rozumieć m. in. sytuację, w której w sprawie zapadło już rozstrzygniecie. Tymczasem w odniesieniu do decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r. objętej wnioskiem A. J. - toczyło się już uprzednio postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności, wszczęte na skutek wniosku S. J. (siostry, a zarazem następczyni prawnej J. O.), podtrzymanego następnie przez A. J. (wnuczkę i następczynię prawną S. J.). W efekcie - decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] lipca 1977 r. Decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. została utrzymana w mocy decyzją Ministra z dnia [...] września 2013 r., nr [...], którą następnie A. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt: I SA/Wa 2913/13, Sąd skargę odrzucił. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 1 lipca 2014 r.

Powyższe, zdaniem organu oznacza brak podstaw do wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r. z uwagi na fakt, że postępowanie administracyjne w tym przedmiocie już się uprzednio toczyło i zostało zakończone ostateczną i prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r.

W ocenie Ministra, na uwzględnienie nie zasługuje podnoszona we wniosku okoliczność, jakoby pierwotny wniosek sformułowany przez S. J. miał dotyczyć stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z dnia [...] lipca 1977 r. wyłącznie w zakresie jednej z przejętych działek, zaś aktualny wniosek sporządzony przez A. J. odwoływał się do stwierdzenia nieważności całości tej decyzji. O ile bowiem rzeczywiście we wniosku sporządzonym przez S. J. (pismo z datą wpływu do Starostwa Powiatowego w [...] 13 lipca 2004 r.) zawarte zostało żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] jedynie w części dotyczącej działki nr [...], to jednak zostało ono następnie zmodyfikowane przez A. J. pismem z dnia 26 maja 2011 r., w którym osoba ta wskazała, że popiera wszystkie wnioski zgłoszone do tej pory w sprawie, w szczególności wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r. A. J. nie kwestionowała również zakresu prowadzonego postępowania nieważnościowego zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] lipca 2012 r. jak i w skardze na decyzję Ministra z dnia [...] września 2013 r. Należy z tego wnosić, że prowadzenie uprzedniego postępowania nieważnościowego w odniesieniu do całości decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r. było zgodne z wolą A. J.

Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2015 r. A. J. wystąpiła do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. Organ podtrzymał w całości przedstawioną wcześniej argumentację, że o odmowie wszczęcia postępowania przesądził fakt, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r., już raz zapadła prawomocna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r.

Na powyższą decyzję A. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie.

Uzasadniając skargę strona wskazała, że istotą postępowania administracyjnego jest przeprowadzenie czynności procesowych, których celem jest ustalenie stanu faktycznego sprawy. Odmowa wszczęcia postępowania temu nie służy. Skarżąca podkreśliła, że formułując wniosek po raz drugi wykazała, że wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji z 1977 r. w zakresie całego gospodarstwa o pow. 8,58 ha, zmianie uległ zakres przedmiotowy. Wcześniejszy wniosek dotyczył tylko jednej działki leśnej.

Zdaniem strony "zastosowanie art. 61 a § 1 K.p.a, to nie precyzyjne określenie podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania". Zwrot "inne uzasadnione przyczyny" - budzi zasadnicze wątpliwości i zastrzeżenia. Przytoczony artykuł znalazłby zastosowanie, gdyby wniosek nie dotyczył powołania się na zmianę zakresu przedmiotowego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku A. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r., nr [...], o przejęciu z urzędu na własność państwa gospodarstwa rolnego bez budynków, o powierzchni 8,58 ha, położonego we wsi [...].

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z treści przywołanego art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te wprawdzie nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej należy przyjąć, że obejmują ona takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do uruchomienie postępowania. Za taką przeszkodę o charakterze przedmiotowym uznać należy sytuację, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie.

W rozpoznawanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie jest okoliczność, iż żądanie skarżącej objęte wnioskiem z dnia 19 maja 2015 r., było już przedmiotem postępowania przed organami administracyjnymi oraz sądem administracyjnym.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznał wniosek poprzedniczki prawej skarżącej, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1977 r. Decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra z dnia [...] września 2013 r., nr [...], na którą A. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2913/13. Sąd skargę odrzucił. Orzeczenie uprawomocniło się z dniem 1 lipca 2014 r.

Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż w okolicznościach niniejszej sprawy ze względu na uzasadnioną przyczynę jaką jest już raz przeprowadzona kontrola orzeczenia Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lipca 1977 r. skutkująca wydaniem prawomocnej decyzji, zastosowanie będzie miał art. 61 a § 1 K.p.a.

W tym miejscu wskazać należy, że wydając postanowienie w oparciu o art 61 a § 1 K.p.a. organ odmawia wszczęcia postępowania. Nie prowadzi zatem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Dlatego też odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, że w pierwotnym wniosku z 2004 r. S. J. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z 1977 r. jedynie w części dotyczącej działki nr [...], skarżąca zaś w swoim wniosku z 2015 r. wskazywała na całość decyzji, to wskazać należy, że dla oceny przedmiotowego postępowania argumenty te nie mają istotnego znaczenia. Nawet jeżeli analiza porównawcza treści wniosków stron z 2004 r. oraz 2015 r. wskazywałaby na różny ich zakres przedmiotowy, organ nie mógłby orzec inaczej jak w zaskarżonym postanowieniu. Wynika to z faktu istnienia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1977 r. w całości, która zakresem przedmiotowym pokrywa się z wnioskiem skarżącej z 2015 r. Decyzja ta – niezależnie od tego, czy była wydana prawidłowo, czy też nie i czy organ ówcześnie orzekający nie wyszedł poza zakres złożonego wniosku z 2004 r. – nadal znajduje się w obrocie prawnym, co oznacza, że podlega domniemaniu legalności. Rozstrzygnięcie to jest wiążące dla wszystkich i do czasu jego ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego, droga do prowadzenia kolejnego postępowania w przedmiocie nieważności, mającego za przedmiot tę samą decyzję administracyjną, jest zamknięta. W przeciwnym wypadku wydanie decyzji w sprawie załatwionej wcześniej już decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji powoduje, iż późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a) i to jest przyczyna, która stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania. Przedmiot żądania zawarty w ostatnim wniosku pokrywa się bowiem z zakresem rozstrzygnięcia, zawartym w decyzji z dnia [...] września 2013 r.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), należało oddalić skargę jako niezasadną.