Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

W sytuacji, gdy strona nie określa nadzwyczajnego trybu rozpatrzenia sprawy, powołując się jednocześnie na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, organ administracji powinien wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janiny J. i Czesława J. na decyzję Wojewody M. z dnia 15 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji a także postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia 26 maja 1998 r. (...) w przedmiocie wznowienia postępowania, (...).

Ostateczną decyzją z dnia 11.09.1997 r. Prezydent Miasta T. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Halinie N. pozwolenia na budowę ogrodzenia stałego działki nr 164 obręb 77 na odcinku A-B od strony ul. Ć., jak zaznaczono na projekcie zagospodarowania. W projekcie tym usytuowano osłonę śmietnika przy punkcie D przy ul. Ć., w granicy z działką nr 163.

W uzasadnieniu wskazano, że "przedmiotowa inwestycja jest zgodna z wymogami ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta T. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (...) z dnia (...) 1997 r."

W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 15.09.1997 r. (...) dotycząca budowy ogrodzenia od strony ul. Ć. na linii A-B. W załączniku do tej decyzji punkty A-B zaznaczone są wzdłuż ul. Ć.

W dniu 6.04.1998 r. Czesław i Janina J. złożyli pismo, w którym sprzeciwili się prowadzeniu przez Alinę N. prac przy ogrodzeniu ich posesji. Zarzucili, że zniszczone zostały murek, siatka i zagospodarowany przez nich ogród. Bez ich zgody postawiono w granicy pojemnik na śmieci.

Postanowieniem z dnia 26.05.1998 r. zostało wznowione postępowanie w sprawie ogrodzenia stałego działki nr 164 od ul. Ć. w T., zakończonego decyzją z dnia 11.09.1997 r.

Następnie, decyzją z dnia 28.05.1998 r. uchylono decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 11.09.1997 r., decyzją z dnia 27.07.1998 r. uchylono decyzję z dnia 28.05.1998 r., decyzją z dnia 23.09.1998 r. - umorzono wznowione postępowanie w sprawie ogrodzenia, decyzją z dnia 7.12.1998 r. - uchylono tę decyzję.

Kolejną decyzją z dnia 8.11.1998 r. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 145 i art. 151 ust. 1 Kpa, po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji z dnia 11.09.1997 r. w sprawie zatwierdzenia i udzielenia pozwolenia na budowę ogrodzenia stałego działki nr 164 od strony ul. Ć. w T.

W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowana decyzja była wydana po przedłożeniu przez inwestora wymaganych dokumentów. W zatwierdzonym projekcie budowlanym opisana była osłona śmietnikowa w granicy działki Janiny i Czesława J. Złożyli oni w dniu 8.09.1997 r. oświadczenie, że nie zgłaszają zastrzeżeń do realizacji ogrodzenia.

W odwołaniu od tej decyzji Janina i Czesław J. zarzucili, że się z nianie zgadzają. Podnieśli, że zgłaszane zarzuty nie dotyczą ogrodzenia, a jedynie osłony śmietnikowej wybudowanej w granicy ich działki. Wnieśli o rozwiązanie problemu zgodnie z prawem /Dz.U. nr 89 poz. 414 - czyli prawem budowlanym/.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 15 lutego 2000 r. (...) Wojewoda M., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja została podjęta prawidłowo. Wskazał przy tym, że w postanowieniu z dnia 26.05.1998 r. nie wskazano przepisu prawa procesowego w zakresie przyczyny wznowienia. Postanowienie to stanowiło jednakże podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy.

Jak podał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło istnienia przyczyn wznowienia określonych w art. 145 par. 1 Kpa, które mogłyby wpłynąć na treść decyzji z dnia 11.09.1997 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Czesław J. zarzucił, że zatwierdzenie projektu budowlanego ogrodzenia, zakładającego budowę osłony śmietnikowej w granicy z jego działką, narusza przepisy Prawa budowlanego. Podniósł, że cytowane przez organ oświadczenie podpisał nie znając projektu zagospodarowania działki.

Wniósł o nakazanie inwestorowi odsunięcia tej osłony na odległość 2 m od jego działki.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosła, że mimo, iż w uzasadnieniu decyzji nie wskazano, że nie wystąpiła żadna z przesłanek warunkujących wzruszenie decyzji ostatecznej oraz nie uwzględnienia przez organ I instancji treści art. 148 par. 2 Kpa, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ponieważ w ostateczności decyzja ta jest zgodna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy.

Strona przeciwna podała również, że decyzja z dnia 11.09.1997 r. została wzruszona w innym postępowaniu nadzwyczajnym. Decyzją Wojewody M. z dnia 13.03.2000 r. stwierdzono z urzędu jej nieważność jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368/, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi.

W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Uwzględniając skargę Sąd może jedynie orzec w sposób określony w art. 22 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, czyli uchylić zaskarżoną decyzję albo stwierdzić jej nieważność. Nie może zatem, tak jak wnosił skarżący, nakazać inwestorowi odsunięcia osłony śmietnika na odległość 2 m od jego działki.

Zaskarżona w sprawie decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania.

W myśl art. 145 par. 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1/ dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3/ decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4/ strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5/ wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6/ decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7/ zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji /art. 100 par. 2/,

8/ decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W myśl art. 147 Kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony.

Z kolei, zgodnie z art. 148 par. 1 Kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jeżeli wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 148 par. 1 Kpa, organ administracji powinien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania,

Organy obydwu instancji nie wypowiedziały się co do okoliczności, że decyzja z dnia 11.09.1997 r. została skarżącym doręczona w dniu 23.10.1998 r., a pismo potraktowane przez organy jako wniosek o wznowienie postępowania, złożone zostało w dniu 6.04.1998 r.

Stosownie do treści art. 149 Kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia.

Organ zobowiązany jest do podjęcia takiego postanowienia wtedy, gdy strona wskazuje we wniosku o wznowienie ustawową podstawę wznowienia. Postanowienie to wywiera jedynie skutki procesowe /nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej/, natomiast stwierdzenie, czy przyczyna /przyczyny/ wznowienia rzeczywiście wystąpiły mogą być oceniane po wydaniu postanowienia z art. 149 par. 1 Kpa /por. wyrok NSA z dnia 30 września 1999 r. IV SA 1532/97/.

Postanowienie o wznowieniu postępowania nie może być przedmiotem postępowania odwoławczego. Wadliwość tego postanowienia można wykazać w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w trybie art. 151 Kpa.

Jeśli w toku wznowionego postępowania okaże się, iż z uwagi na uchybienie terminu ustawowego nie podlegało ono wznowieniu, to orzekając w postępowaniu instancyjnym organ władny jest zastosować przepis art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Organy obydwu instancji nie dostrzegły, że w piśmie z dnia 6.04.1998 r., które organ potraktował jako wniosek W wznowienie postępowania nie została podana żadna ustawowa przyczyna wznowienia. Co więcej, z treści tego pisma wynika raczej zgłoszenie zarzutu naruszenia Prawa budowlanego. W protokole oględzin z dnia 18.05.1998 r. Janina i Czesław J. żądali nakazania inwestorowi przesunięcia śmietnika na odległość 2 m od granicy i wszczęcia postępowania w tej sprawie.

W odwołaniu od decyzji z dnia 8.11.1999 r. Janina i Czesław J. wnieśli o rozwiązanie problemu zgodnie z prawem /Dz.U. nr 89 poz. 414 - czyli prawem budowlanym/.

Nie wiadomo więc, co było podstawą wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.

Podnieść należy, że uzasadnienie decyzji organu i instancji w ogóle nie ustosunkowuje się do podniesionych wyżej kwestii.

Dlatego też nie do zaakceptowania jest twierdzenie Wojewody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "zakwestionowaną, decyzję podjęto zgodnie z przepisami prawa". Już z uwagi na treść art. 107 par. 3 Kpa, nakazującego wyjaśnić podstawę prawną decyzji, decyzja organu i instancji prawo narusza.

Nadto, nie jest zrozumiałe zdanie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło jednak istnienia przyczyn wznowienia określonych w art. 145 par. 1 Kpa, które mogłyby wpłynąć na treść decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 11.09.1997 r.".

Z twierdzenia tego wypływa logiczny wniosek, że istniały jakieś podstawy wznowienia /nie ustalono jakie/, ale wady postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 11.09.1998 r. nie wpłynęły na treść rozstrzygnięcia.

Podkreślić jednak należy, że w sytuacji gdy strona nie określa nadzwyczajnego trybu rozpatrzenia sprawy, powołując się jednocześnie na wadliwość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, organ administracji winien wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów. Przesłanki stwierdzenia nieważności są tego rodzaju, że wystąpienie ich powoduje najdalej idące skutki prawne w sprawie indywidualnej /Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. M. Jaśkowska A. Wróbel/.

Tak więc wniosek z dnia 6.04.1998 r. powinien być oceniony przede wszystkim w tym aspekcie, ewentualnie po wezwaniu o jego uzupełnienie i wyjaśnienie treści żądania.

Dlatego też, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, należało orzec jak w sentencji.