Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 28 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M.-O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zmianę decyzji w zakresie warunków płatności ostatniej raty obejmującej zaległości w podatku od towarów i usług za października i listopad 2018 roku uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z [...] roku znak sprawy [...].

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] r., którym odmówiono D. M.-O. (dalej: "skarżąca") wszczęcia postępowania o zmianę decyzji w zakresie warunków płatności ostatniej raty zaległości w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2018 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. w dniu [...] r. wydał decyzję, którą rozłożył na pięć miesięcznych rat zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2018 r. Termin płatności ostatniej raty (21.462,49 zł) przypadał na dzień 8 lipca 2019 r. Ostatniej raty skarżąca nie uregulowała, lecz wnioskiem z dnia 8 lipca 2019 r. (w trybie przewidzianym w art. 253a Ordynacji podatkowej) wystąpiła o zmianę ww. decyzji w zakresie warunków płatności zaległości podatkowych objętych ostatnią ratą, poprzez ich rozłożenie na dziesięć kolejnych rat. Przedmiotowy wniosek wpłynął do Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. w dniu 12 lipca 2019 roku.

Organ odwoławczy uznał zatem, że przedmiotowa decyzja ratalna pozostawała w obrocie prawnym w dniu nadania wniosku o jej zmianę, natomiast w dniu wpływu tego wniosku do Urzędu Skarbowego decyzji tej już nie było w obrocie prawnym (wygasła wskutek niedotrzymania terminu płatności).

Wskazał następnie, że dla stwierdzenia czy istnieje przedmiot postępowania (w tym przypadku decyzja, o zmianę której strona wystąpiła) kluczowe jest prawidłowe określenie daty złożenia wniosku o zmianę tej decyzji. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji rozkładającej zaległości podatkowe na raty wszczyna się wyłącznie na wniosek podatnika (art. 253a w związku z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej). Określając datę wszczęcia postępowania na żądanie strony ustawodawca powiązał ją z datą otrzymania podania (żądania, wniosku) przez organ. Nie nadał terminowi "doręczenie" innego znaczenia, niż to zdefiniowane w Rozdziale V Działu IV Ordynacji podatkowej (art. 144 i następne), dotyczące doręczania pism przez organ podatkowy. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony będzie zatem dzień otrzymania pisma przez organ (dzień wpływu pisma do organu). Wskazany natomiast przez skarżącą art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej (stanowiący, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce operatora świadczącego usługi pocztowe) – jak uznał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - nie ma zastosowania w sprawie.

Z tych względów organ odwoławczy uznał, że skoro w dniu złożenia wniosku o zmianę decyzji w przedmiocie warunków płatności ostatniej raty decyzja ta już nie istniała w obrocie prawnym (wygasła z mocy prawa wskutek braku wpłaty w wyznaczonym terminie), nie było możliwe prowadzenie postępowania w tym zakresie, nie istniał bowiem jego przedmiot i słusznie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dodał ponadto, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie wyklucza możliwości ubiegania się przez podatniczkę o ulgę podatkową w normalnym, zwykłym (art. 67a Ordynacji podatkowej), a nie w nadzwyczajnym trybie procesowym (art. 253a Ordynacji podatkowej).

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości wymienionego na wstępie postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie w sprawie art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej z 8 lipca 2019 r., nadany tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym, jest wnioskiem inicjującym nowe postępowanie, podczas gdy prawidłowym jest uznanie, że jest to kolejny wniosek w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres wrzesień - grudzień 2017 roku, a tym samym właściwym jest zastosowanie przepisu art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż termin jest zachowany również wówczas, gdy pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu organy podatkowe wydając zaskarżone postanowienia naruszyły art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm. – dalej: "O.p.").

Niezasadnym okazał się z kolei zarzut skargi co do naruszenia w sprawie art. 165 § 3 O.p. i argumentacja pełnomocnika skarżącej, że wniosek z 8 lipca 2019 r. (nadany tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym) był kolejnym wnioskiem strony w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres wrzesień - grudzień 2017 roku.

W aktach sprawy znajduje się kopia decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. z dnia [...] r. nr [...], którą rozłożono na pięć rat zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2018 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że w dniu 18 stycznia 2019 r. D. M.-O. wystąpiła o rozłożenie na raty podatku od towarów i usług za październik i listopad 2018 r. oraz za okres od września do grudnia 2017 r. i od stycznia do kwietnia 2018 r. Organ wyjaśnił, że wniosek strony co do tych ostatnich zaległości podatkowych był przedmiotem odrębnego postepowania podatkowego w zakresie zmiany decyzji nr [...].

Skoro zatem Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-B. prowadził dwa odrębne postępowania w zakresie udzielenia ulg podatkowych w spłacie zaległości w podatku od towarów i usług za okres październik i listopad 2018 r. oraz za okres od września do grudnia 2017 r. i od stycznia do kwietnia 2018 r., to wniosek skarżącej z dnia 8 lipca 2019 r. nie mógł dotyczyć tylko postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres wrzesień - grudzień 2017 roku, gdyż w części D1 tego wniosku skarżąca wyraźnie wskazała, że wnosi o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, m.in. VAT za październik i listopad 2018 r.

Dodać należy, iż wydanie decyzji (w tym przypadku rozkładającej na raty zaległości podatkowe) kończy postępowanie w danej instancji (art. 207 § 2 O.p.). Zatem złożenie wniosku o udzielenie kolejnej ulgi podatkowej po wydaniu decyzji nie jest pismem strony w ramach toczącego się postępowania podatkowego, lecz podaniem inicjującym kolejne postępowanie. W ocenie Sądu, jeżeli przestał obowiązywać już harmonogram spłat kolejnych rat zaległości podatkowych ustalonych decyzją podatkową i nadal pozostała do zapłaty zaległość podatkowa, to podatnik może złożyć kolejny wniosek o udzielenie nowej ulgi podatkowej z art. 67a § 1 pkt 2 O.p., a organ podatkowy powinien rozpoznać ten wniosek merytorycznie oceniając istnienie przesłanek warunkujących rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Taka sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie, dlatego też organ podatkowy nie miał żadnych podstaw do zastosowania art. 165a § 1 O.p.

Podkreślić także należy, iż we wniosku z dnia 8 lipca 2019 r. skarżąca nie wskazywała aby żądała zmiany decyzji nr [...] w trybie przewidzianym w art. 253a O.p. - jak sugeruje to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, z zaznaczeniem, iż chodzi o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Skoro organ odwoławczy uznał, że ww. decyzja ratalna z dnia 8 lutego 2019 r. przestała obowiązywać (nie była w obrocie prawnym, gdyż wygasła wskutek niedotrzymania terminu płatności ostatniej raty w dniu 8 lipca 2019 r.) i nie można zmienić warunków płatności zaległości podatkowych objętych tą decyzją ratalną, to wniosek skarżącej (który wpłynął do organu podatkowego w dniu 12 lipca 2019 r.) zainicjował nowe postępowanie i mógł być rozpoznany tylko pod kątem możliwości rozłożenia na raty pozostałej zaległości VAT w wysokości 20.923,68 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Organy podatkowe nie miały żadnych podstaw aby odmówić wszczęcia postępowania w tym zakresie na podstawie art. 165a § 1 O.p., gdyż żądanie zostało wniesione przez podatnika i istniał przedmiot postępowania – zaległość podatkowa.

Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe powinny uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację prawną Sądu.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1467 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

ak