Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia del. WSA Bożena Popowska, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Burmistrza Miasta i Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy G. a Prezydentem Miasta D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. R. o skierowanie do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku postanawia: wskazać Prezydenta Miasta D. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wnioskiem z dnia 5 listopada 2012 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D. G. o wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku B. R. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podano, iż w dniu 3 lipca 2012 r. wpłynęło z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. G. zawiadomienie o przekazaniu do rozpatrzenia wniosku Pani B. R. o skierowanie do domu pomocy społecznej, dla osób w podeszłym wieku.

Z powyższego zawiadomienia wynikało, że podstawą do przekazania wniosku był art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), zgodnie z którym właściwość miejscowa gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 12 czerwca 2012 r. przeprowadzonego przez pracownika socjalnego MOPS w D. G. oraz innych zgromadzonych dokumentów wynika, że Pani B. R. od 18 listopada 2010 r. zameldowana jest na pobyt stały w G. ul. K. 104/9, a od 8 listopada 2011 r. do 8 listopada 2013 r. na pobyt czasowy w D. G. ul. T. 30/37. Z oświadczenia majątkowego z dnia 12 czerwca 2012 r. wynika, że wnioskodawczyni mieszka w D. G. od 19 października 2011 r., gdzie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, zięciem, wnuczką i dwoma wnukami.

Pobyt u córki traktuje jako przejściowy, nie chce mieszkać w córki. W oświadczeniu tym nie wyraża jednak woli co do dalszego miejsca zamieszkania. Fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego potwierdza również jej córka - T. K. w oświadczeniu z dnia 18 czerwca 2012 r.

Organ wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. G., że fakt zameldowania na stałe świadczy o miejscu zamieszkania Pani B. R.. W ocenie organu miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest D. G.. Organ wskazał także, iż z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u syna wnioskodawczyni wynika, iż przyjął on matkę do swojego domu, zameldował z zamiarem zapewnienia jej opieki, jednak matka nie współpracowała, nie zaaklimatyzowała się w G..

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. G. wniósł o wskazanie jako organu właściwego Burmistrza Miasta i Gminy G..

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek wskazano, że córka wnioskodawczyni podała, iż pobyt matki z założenia był przejściowy i wynikał z konieczności zapewnienia opieki na czas pobytu syna Józefa Rybackiego poza granicami kraju (oświadczenia Pani K. z dnia 18 czerwca 2012 r. oraz z dnia 21 listopada 2012 r.). Ponadto córka wnioskodawczyni nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego na matkę oraz do dnia 30 listopada 2012 r. nie złożyła wniosku w tej sprawie w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w D. G. Organ podkreślił, iż logiczną konsekwencją ewentualnego przyjęcia na stałe Pani B. R. do wspólnego zamieszkania przez córkę byłoby zadbanie o odpowiednie świadczenia z Ośrodka Pomocy Społecznej w D. G., co nie nastąpiło i co przekonuje o tymczasowym jedynie charakterze jej przebywania na terenie miasta D. G.. Złożone zatem oświadczenie przez Pana J. R. nie jest wiarygodne.

Ponadto z oświadczenia B. R. z dnia 21 listopada 2012 r. wynika, że swoją przyszłość wiąże z gminą G. i tam chce przebywać do czasu umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Podniesiono także, iż w trakcie pobytu u córki w D. G. wnioskodawczyni nigdy nie była i nie jest zgłoszona do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, gdyż zamierzała wrócić do Gryfina po nawiązaniu kontaktu z synem J. R.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." - sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy G. a Prezydentem Miasta D. G. i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku B. R. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji miejsca zamieszkania, dlatego też zgodnie z utrwalonym orzecznictwem należy w tym zakresie odwołać się do unormowań prawa cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle w/w przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z regulacji tej wynika, że dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej z nich zwykle nie nastręcza trudności, o tyle o zamiarze stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OW 116/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż B. R. przebywa obecnie u swojej córki w D. G., gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy do 8 listopada 2013 r. Z oświadczenia majątkowego wnioskodawczyni oraz oświadczenia jej córki z dnia 8 czerwca 2012 r. wynika, że B. R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, zięciem oraz wnukami. W D. G. korzysta także z opieki medycznej. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie akcentuje się m.in., że o ześrodkowaniu ważnych spraw życiowych może świadczyć fakt korzystania z opieki zdrowotnej i leczenie specjalistyczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OW 156/10, publ. j.w.).

A zatem, mając na uwadze powyższe okoliczności, należy przyjąć, że ześrodkowanie aktywności życiowej w D. G. przez B. R., czyni z tego miasta miejsce zamieszkania wnioskodawczyni, w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Natomiast samo oświadczenie B. R., iż pobyt u córki traktuje jako przejściowy, zaś swoje plany życiowe wiąże z Gryfinem nie stanowi jedynej przesłanki zamieszkania, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, lecz musi być połączone z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. O tym, że centrum życiowych interesów wnioskodawczyni koncentruje się w D. G., świadczy fakt korzystania z podstawowej opieki zdrowotnej i z leczenia specjalistycznego w D. G., a także aktualnego przebywania w D. G., gdzie jest zameldowania na pobyt czasowy.

Reasumując, skoro ustawodawca wprowadził zasadę, że właściwą do udzielenia pomocy jest gmina miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, to ta właśnie gmina zobowiązana jest do rozpoznania wniosku B. R. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Natomiast gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały powinna być brana pod uwagę wtedy, gdy osoba nie ma żadnego miejsca zamieszkania (tj. miejsca, w którym przebywa z zamiarem stałego pobytu), co w niniejszej sprawie nie występuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, miejscem zamieszkania B. R. jest D. G., to organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta D. G..

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.