I OSK 1426/11 - Wyrok

Data orzeczenia	2012-01-12	
Data wpływu	2011-08-04	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Anna Lech /sprawozdawca/
Elżbieta Kremer
Irena Kamińska /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Zaliczka alimentacyjna	
Sygn. powiązane	II SA/Rz 61/11	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2009 nr 1 poz 7; art. 30 ust. 1 i ust. 2; Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art. 184;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 61/11 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 61/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości alimentacyjnych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] października 2010 r., na podstawie art. 2 pkt 2, 3, 9, art. 12 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 z późń. zm.), umorzył A. W. należności alimentacyjne w kwocie 2 046,71 zł, stanowiącej 30% zadłużenia powstałego na skutek wypłaty D. W., M. W. i O. W. zaliczek alimentacyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję.

Na tę decyzję A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 61/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r. podzielił prezentowany przez orzekające organy pogląd, iż o bezskuteczności egzekucji można mówić tylko wówczas, gdy w danym okresie nie wyegzekwowano od dłużnika kwoty pełnej należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów.

Sąd podzielił także stanowisko organu, że jedynym kryterium rozstrzygania o zakresie należności, jakie może umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego jest okres czasu, w jakim egzekucja jest skuteczna. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy interpretować w ten sposób, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Dlatego też Sąd uznał, że skoro jedynym prawnie przewidzianym w powołanej ustawie kryterium wielkości kwoty, jaką mógł umorzyć wójt gminy z tytułu zaległości alimentacyjnych w postaci wypłaconych uprawnionym zaliczek alimentacyjnych, było kryterium okresu skuteczności prowadzonej egzekucji, to analiza przyczyn, dla których nie mógł wywiązywać się w pełni z obowiązku alimentacyjnego względem własnych dzieci, była nieistotna.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę kasacyjną złożył A. W. wnosząc o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu powołanego w treści skargi kasacyjnej, o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) w związku z art. 2, art. 8 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, a wcześniej przez organy administracyjne, że w każdym wypadku, gdy egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna w wysokości miesięcznej niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, to niezależnie od przyczyny, która spowodowała taki stan rzeczy, okres ten nie może być wliczany do 3-letniego, 5-letniego oraz 7-letniego okresu uprawniającego do ubiegania się na podstawie omawianego przepisu o umorzenie odpowiednio 30%, 50% i 100% należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy.

b) art. 2 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy w rzeczywistości nie ma on w niej zastosowania.

c) art. 30 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że skoro wniosek skarżącego odnosił się do umorzenia zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych, to umorzenie tego rodzaju należności może nastąpić jedynie na podstawie art. 30 ust. 1 powołanej ustawy, podczas, gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 30 ust. 2 tejże ustawy prowadzi do wniosku, że hipotezą tego przepisu objęte są nie tylko należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie tej ustawy, ale również należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy;

2) przepisów postępowania, to jest:

a) art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), art. 134 § 1 oraz art. 151 tej ustawy, poprzez nieskontrolowanie przez Sąd pierwszej instancji, czy stan faktyczny przyjęty przez organy orzekające w sprawie znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Wskazano, że Sąd w ogóle nie odniósł się do tej części sprawy, która dotyczy umorzenia należności likwidatora funduszu alimentacyjnego, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów;

b) art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. c tej ustawy w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w związku z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez niesłuszne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji powinny zostać uchylone z uwagi na to, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W ocenie skarżącego prawidłowo oceniony materiał dowodowy wskazuje, iż egzekucja była skuteczna wobec skarżącego przez równe 7 lat, a zatem istniały wszelkie podstawy do umorzenia omawianych należności w 100% zgodnie z jego wnioskiem;

c) art. 141 § 4 zdanie 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego, który organy orzekające w sprawie ustaliły na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, bez wyczerpującego rozpatrzenia dotychczas zebranego materiału dowodowego sprawy i bez jego właściwej oceny;

d) art. 151,art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 80 oraz art. 217 §1 § 2 K.p.a. w związku z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez niesłuszne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji powinny zostać uchylone, gdyż wysokość zaległości skarżącego na rzecz likwidatora funduszu alimentacyjnego oraz wysokość zaległości skarżącego z tytułu zaliczki alimentacyjnej, zostały ustalone na podstawie nie posiadającego mocy dowodowej, nie podpisanego (anonimowego) wydruku, który to wydruk Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. bezpodstawnie uznało za zaświadczenie komornika;

e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61 § 1, art. 61 § 3 oraz art. 63 § 2 K.p.a. w związku z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że skierowany do Wójta Gminy S. wniosek skarżącego z dnia 11 czerwca 2010 r. o umorzenie w całości wypłaconych należności alimentacyjnych stanowi ponowienie wniosku skarżącego skierowanego do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 4 listopada 2009r. o umorzenie w całości wypłaconych należności alimentacyjnych, podczas gdy wnioski te powinny być traktowane osobno – jeden jako żądanie skarżącego wszczęcia postępowania o umorzenie w całości na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłaconych należności alimentacyjnych, natomiast drugi, jako żądanie skarżącego wszczęcia postępowania o umorzenie w całości na podstawie art. 30 ust. 2 tejże ustawy wypłaconych należności alimentacyjnych;

f) art. 134 § 1 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niepoddanie kontroli i w konsekwencji nieuchylenie w całości naruszających prawo aktów wydanych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Zdaniem skarżącego niesłusznie uznano, że nie może on się ubiegać o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów od organu właściwego wierzyciela w rozumieniu art. 2 pkt 10 tej ustawy z uwagi na jego bardzo trudną sytuację osobistą, co z kolei skutkowało przekazaniem jego wniosku z dnia 4 listopada 2009 r. organowi właściwemu dłużnika w rozumieniu art. 2 pkt 9 powołanej ustawy do jego rozpoznania wyłącznie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Skarżący wskazał, że pismem z dnia 11 czerwca 2010 r. złożył do Wójta Gminy S. nowy wniosek o umorzenie w całości zadłużenia alimentacyjnego, w oparciu o który w dniu [...] października 2010 r. została wydana decyzja o umorzeniu skarżącemu należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego w wysokości 30%;

g) art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niesłuszne oddalenie skargi. Zdaniem skarżącego organ pierwszej instancji po otrzymaniu nowego wniosku skarżącego z dnia 11 czerwca 2011r. o umorzenie w całości wypłaconych należności alimentacyjnych z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącego winien był przekazać ten wniosek – zgodnie z art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 25 tej ustawy – organowi właściwemu wierzyciela w rozumieniu art. 2 pkt 10 tejże ustawy do rozpoznania go na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Nie czyniąc tego i rozpoznając ten wniosek oraz odmawiając w wydanej przez siebie decyzji umorzenia omawianych należności doprowadził do tego, że w tym zakresie decyzja pierwszej instancji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu drugiej instancji są dotknięte nieważnością, gdyż zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości;

h) art. 141 § 4 zdanie 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niezrozumiałych oraz sprzecznych ze sobą stwierdzeń odnośnie tego, co należy rozumieć przez skuteczność egzekucji, do której odwołuje się art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

i) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niesłuszne oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, choć Sąd zobligowany był uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wobec tego, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności wymagał oceny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, gdyż Sąd, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, orzekał w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, po czym należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Tym samym na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 134 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odniesieniu do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że brzmienie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozostawia w zasadzie wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Można zatem zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć w tym miejscu należy, że na etapie składania skargi do Sądu pierwszej instancji skarżący nie kwestionował wykazu zaległych alimentów, zatem zarzut ten podniesiony dopiero w skardze kasacyjnej, czyli na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Również art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz powołane przez skarżącego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji, a tym samym zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie są bezzasadne.

Uznać należy, że również zarzut naruszenia art. 141 § 4 powołanej ustawy jest niezasadny, gdyż Sąd pierwszej instancji zwięźle przedstawił stan sprawy, a następnie wyczerpująco uzasadnił swoje rozstrzygniecie. Trafny jest co prawda zarzut skargi kasacyjnej dotyczący przedstawionej przez Sąd pierwszej instancji definicji skuteczności egzekucji, która w istocie dotyczyła jej nieskuteczności. W poczynionych przez Sąd rozważaniach zabrakło bowiem przedrostka "nie". Jest to jednak błąd, który nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż – jak z dalszych rozważań Sądu wynika – stanowi to omyłkę, którą należałoby usunąć w trybie sprostowania.

Przechodząc do rozpoznawania zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego, na wstępie zaznaczyć należy, że świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych, o czym stanowi art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest – zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy – osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Pojęcie "egzekucja bezskuteczna" wyjaśnione zostało w art. 2 pkt 2 ustawy – bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Wskazać należy, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Jak zatem wynika z brzmienia wskazanego wyżej przepisu, jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia natomiast wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Pamiętać przy tym należy, że problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. Najpierw regulowała ją ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) a od dnia 1 października 2008 r. kwestie te określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.).

W związku z powyższym, przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika o umorzenie zadłużenia, istotne jest, z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. Przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy bowiem tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa natomiast art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 980/10). Tym samym stwierdzić należy, że poza wyjątkiem wskazanym w art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, umorzenie zaliczki alimentacyjnej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ właściwy wierzyciela w oparciu o ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wymaga to zatem przeprowadzenia odrębnego postępowania.

Wobec powyższego należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że o skuteczności egzekucji można mówić tylko wówczas, gdy w danym okresie wyegzekwowano od dłużnika pełną kwotę należności z tytułu bieżących i zaległych alimentów oraz, że jedynym kryterium rozstrzygania o zakresie należności, jakie może umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego jest okres czasu, w jakim egzekucja jest skuteczna.

W niniejszej sprawie Wójt Gminy S. decyzją z dnia 13 października 2010 r., na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy umorzył skarżącemu kasacyjnie 30% należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym, to jest D., M. i O. W. Decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. Zgodzić się należy z organem, który uznał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż do dnia wydania decyzji nie upłynął okres 5 lat skutecznej egzekucji (rozumianej w sposób opisany powyżej), zatem dłużnikowi alimentacyjnemu przysługiwała jedynie możliwość umorzenia 30% obciążających go należności.

Wobec tego, nie kwestionując okoliczności, że dłużnik alimentacyjny znalazł się w ciężkiej sytuacji finansowej, nie było podstaw, by uwzględnić jego wniosek. Wydając zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzję, organ nie mógł bowiem analizować i wziąć pod uwagę przyczyn, dla których dłużnik nie mógł wywiązać się w pełni z obowiązku alimentacyjnego.

Z tych powodów zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest nieusprawiedliwiony. Tym samym uznać należy, że nie mamy również do czynienia z naruszeniem przepisów o właściwości, co prowadziłoby do nieważności postępowania, co podniesiono w skardze kasacyjnej.

W odniesieniu do zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku zasady równości obywateli wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wskazać należy, że przyjęta w art. 32 Konstytucji zasada równości wobec prawa nakazująca władzom publicznym traktować wszystkich równo, a więc według jednakowej miary, dotyczy podmiotów charakteryzujących się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną). Zasada ta gwarantuje zatem prawo do równego traktowania przez władze publiczne podmiotów charakteryzujących się taką samą cechą wspólną.

Z powyższego wynika zatem, że zakaz dyskryminacji naruszony jest wówczas, gdy Państwo odmiennie traktuje osoby znajdujące się w analogicznej sytuacji bez przedstawienia obiektywnego i rozsądnego uzasadnienia. Tymczasem istnieją podstawy do różnicowania uprawnień osób, które znalazły się w podobnej, lecz nie identycznej sytuacji, wskutek na przykład odmiennych uregulowań prawnych. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, co oznacza, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 wskazanej ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 z późn. zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.