Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 listopada 2025 r., znak SKO.BP/4104/34/2025 w przedmiocie zobowiązania do usunięcia odpadów oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2025 r. K. M.- właścicielka działki nr [...] w T. , dalej skarżąca zawiadomiła Komendę Powiatową Policji w B. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poprzez nielegalne składowanie na jej działce odpadów o kodzie 17 06 05*- materiały budowlane zawierające azbest.

W dniu 27 lutego 2025 r. za pośrednictwem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska przesłano Wójtowi Gminy T. w/w wniosek w sprawie zalegania odpadów na działce nr [...] w T. . W dniu 31 marca 2025 r. organ l instancji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w oparciu o art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2023r, poz. 1587, dalej ustawa o odpadach).

W dniu 24 kwietnia 2025 r. przeprowadzono oględziny na w/w działce w trakcie których ustalono, że na w/w działce znajdują się worki typu B. B. w ilości 22 sztuki złożone w północno-wschodniej stronie działki obok drogi gminnej działki nr [...]. Worki ułożone są obok siebie w jednym skupisku na foli czarnej budowlanej. W dniu 26.08.2024 r. dokonano odseparowania odpadów azbestowych od odpadów komunalnych znajdujących się w tych workach [...]. Prace przy odseparowaniu odpadów wykonywała uprawniona firma. Czynności te wykonane na podstawie decyzji Wójta Gminy T. .znak: RISKiR. 6236.1.2024 z dnia 23.05.2024 r.

W dniu oględzin tj. 24.04.2025 r. stwierdzono, iż nie występują odpady zawierające azbest w workach [...]. Dokonując dalszych oględzin działki, w odległości 115 m, poniżej worków [...] w stronę południową działki w wąwozie stwierdzono obecność odpadów zawierających wyroby azbestowe (płyty faliste), których obecność podczas poprzednich oględzin nie stwierdzono. Płyty leżą luzem, są rozrzucone w terenie wąwozu, zmieszane z innymi odpadami komunalnymi do usunięcia których właściciel działki została zobowiązana decyzją Wójta Gminy T. z dnia 27.07.2022 r. znak: RISKiR. 6236.1.2020/2021/2022 w sprawie usunięcia odpadów komunalnych , której do tej pory nie wykonała. W dniu oględzin tj. 24.04.2025 r. stwierdzono w wąwozie pojedyncze elementy połamanego eternitu-zgodnie z dokumentacją fotograficzną.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2025 r. znak: TI.7040.14.2.2025.MS2 Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wyraził opinię o konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05*- materiały budowlane zawierające azbest, zgromadzonych na terenie w/w działki. Opinią z dnia 5 czerwca 2025 r. znak: PZ.5268.1.2024.WS Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w B. wyraził opinię o konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów zawierających wyroby azbestowe, zgromadzonych na terenie w/w działki. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2025 r. znak: NK.9011.17.2025 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził występowanie znaczącego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego w związku z obecnością odpadów na w/w działce i jednocześnie nie stwierdził zanieczyszczenia w ujęciach wody przeznaczonej do spożycia w związku z obecnością odpadów. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2025 r. znak: ZS.473.1.10.2025.MKub Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. zaopiniował pozytywnie konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów zawierających wyroby azbestowe, zgromadzonych na terenie w/w działki.

Wreszcie decyzją z dnia z 29 sierpnia 2025 r. znak: RISKiR.6236.1.2025 Wójt Gminy T. orzekł o:

1. konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05 * materiały budowlane zawierające azbest z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości T. (z terenu wąwozu), będącej własnością skarżącej ze względu na zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

2. zobowiązaniu właściciela w/w działki tj. skarżącą do udostępnienia i zapewnienia swobodnego dostępu do miejsca, na którym znajdują się odpady na okres od dnia wydania niniejszej decyzji do dnia 30 grudnia 2025 r. w celu usunięcia składowanych odpadów organowi administracji oraz innym podmiotom i osobom wykonującym działania na zlecenie organu.

3. ustalił zakres i sposób usunięcia odpadów poprzez przekazanie odpadów określonych w pkt 1 podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie w/w odpadów zgodnie z ustawą o odpadach lub pozwolenie zintegrowane wydane na podstawie odrębnych przepisów. Odpady z działki nr [...] będą odebrane z terenu wąwozu przez wykonawcę, który posiada uprawnienia do prac z materiałami zawierającymi azbest za pomocą sprzętu, urządzeń technicznych i załadowanie na specjalistyczny pojazd, środek do ich transportu z zachowaniem obowiązujących przepisów, a następnie przewiezione do składowiska prowadzącego działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest. Składowisko, na które będą przekazywane odpady powinno posiadać j/w pozwolenie zintegrowane na unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest.

4. ustalił , iż działania, o których mowa w pkt 3 rozpoczną się od dnia 25 września 2025 r. i zakończą do 30 grudnia 2025 r.

5. na podstawie art. 26a ust. 4 ustawy o odpadach o tym, że niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła:

1. rażące naruszenie art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu zaskarżonej decyzji w trybie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach w odniesieniu do odpadów, które zostały nawiezione w latach 80-tych i 90-tych XX wieku i od tego czasu są składowane na działce wnioskodawczyni, podczas gdy z treści powołanej normy wynika, że przepisów art. 26a ust. 1-11 ustawy o odpadach nie stosuje się, w przypadku gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady;

2. rażące naruszenie art. 16 § 1 w związku z art.. 104 § 2 i 110 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej, pomimo , że w dacie jej wydania pozostawała w obrocie prawnym ostateczna decyzji Wójta Gminy T. z dn.23 maja 2024 r., znak: RlSKiR.6236.1.2024 o konieczności usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* (materiały budowlane zawierające azbest) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z wąwozu na spornej

3. rażące naruszenie praworządności (art. 6 Kpa) oraz art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach polegające na orzeczeniu w pkt 1 wyrzeczenia o konieczności usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* (materiały budowlane zawierające azbest) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z wąwozu na w/w działce, pomimo, że w przepisie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach stanowiącym materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie i określającym- w sposób enumeratywny - elementy decyzji wydawanej w tym trybie, brak normy prawnej mogącej stanowić podstawę rozstrzygnięcia odpowiadającego treści pkt 1 wyrzeczenia,

4. rażące naruszenie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach, polegającym na jego zastosowaniu pomimo , że w dacie jej wydania pozostawała w obrocie prawnym ostateczna decyzji Wójta Gminy T. z dn.27 lipca 2022 r., znak: RlSKiR.6236.1.2020/2021/2022, w przedmiocie nakazania stronie usunięcia odpadów z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w miejscowości T., wydanej w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, natomiast w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych cyt: ,,w sytuacji wydania przez organ l Instancji decyzji, nakazującej usunięcie odpadów przez władającego powierzchnią ziemi na podstawie art. 26 ustawy, nie jest dopuszczalne wszczęcie kolejnego postępowania w trybie1 art. 26a ustawy, dopóki decyzja pozostaje w obrocie prawnym" (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dn. 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/G l 784/20),

Samorządowe Kolegium odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 19 listopada 2025r. Sygn. akt: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 26a ust. 3 i ust. 12 pkt 1 lit 6 ustawy o odpadach, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, iż Wójt Gminy T. w oparciu o art. 26 ustawy o odpadach , decyzją z 27 lipca 2022 r. znak: RISKiR.6236.1.2020/2021/2022 orzekł w sprawie nakazania K. M. usunięcia odpadów o kodzie 20 03 01 niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, 15 01 04 opakowania z metali, 15 01 02 opakowania z tworzyw sztucznych, 15 01 07 opakowania ze szkła, 20 01 02 szkło, 20 03 07 odpady wielkogabarytowe, 17 01 07 zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadów materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, 17 06 05* materiały budowlane zawierające azbest, 02 01 83 odpady z upraw hydroponicznych z nieruchomości oznaczonej jako sporna działka oraz, że te odpady należy przetransportować do miejsca składowania lub unieszkodliwiania przez podmiot wpisany do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami. Odpady należy zabezpieczyć w taki sposób by uniemożliwić kontakt odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Ww. odpady należy zagospodarować poprzez składowanie na składowisku odpadów niebezpiecznych lub unieszkodliwienie, przez podmioty posiadające zezwolenie na przetwarzanie odpadów o kodzie 20 03 01, 15 01 04, 15 01 02, 15 01 07, 20 01 02, 20 03 07, 17 01 07, 17 06 05*, 02 01 83, ustalając termin wykonania obowiązku, o dwa miesiące od uprawomocnienia się decyzji Powyższa decyzja wydana została w oparciu o art. 26 ustawy. Od tej decyzji z 27 lipca 2022 r. odwołanie wniosła skarżąca. Decyzją z dnia 3 października 2022 r. sygn. akt: SKO.BP/4104/12/2 022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy powyższą decyzję. Skarga na decyzje Kolegium wniesiona przez skarżącą okazała się nieskuteczna, bowiem wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn akt: II SA/Kr 1306/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił. Obecnie na skutek skargi kasacyjnej, sprawa ta jest przedmiotem rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Ponadto w oparciu o art. 26a ustawy o odpadach decyzją z dnia z 23 maja 2024 r. znak: RISKiR.6236.1.2024 Wójta Gminy T. orzekł:

1. "Konieczność niezwłocznego usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05 * materiały budowlane zawierające azbest zgromadzonych w 6 workach typu [...] płyty azbestowe i rejonu wąwozu z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, zlokalizowanego na terenie spornej działki nr [...], będącej własnością skarżącej ze względu na zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

2. Zobowiązuję właściciela działki do udostępnienia i zapewnienia swobodnego dostępu do miejsca, na którym znajdują się odpady na okres od dnia wydania niniejszej decyzji do dnia 2 września 2024 r. w celu usunięcia składowanych odpadów organowi administracji oraz innym podmiotom i osobom wykonującym działania na zlecenie organu.

3.Ustala zakres i sposób usunięcia odpadów poprzez przekazanie odpadów określonych w pkt 1 podmiotowi posiadającemu zezwolenie na przetwarzanie w/w odpadów zgodnie z ustawą o odpadach lub pozwolenie zintegrowane wydane na podstawie odrębnych przepisów. Odpady z działki będą odebrane w workach typu [...], w których obecnie się znajdują i z rejonu wąwozu, które będą złożone, składowane na palecie przez wykonawcę, który posiada uprawnienia do prac z materiałami zawierającymi azbest za pomocą sprzętu, urządzeń technicznych i załadowanie na specjalistyczny pojazd, środek do ich transportu z zachowaniem obowiązujących przepisów, a następnie przewiezione do składowiska prowadzącego działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest.

4. Ustala , iż działania, o których mowa w pkt 3 rozpoczną się od dnia 20 czerwca 2024 r. i zakończą do 02 września 2024 r.

5. Na podstawie art. 26a ust. 4 ustawy o odpadach niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu."

Zaskarżona obecnie decyzja wydana została w trybie art. 26a ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. W toku sprawy organ przeprowadził oględziny na działce skarżącej w dniu 24 kwietnia 2025 r. W trakcie tych czynności wskazano na wydanie przez Wójta Gminy T. decyzji 23 maja 2024 r. znak: RISKiR.6236.1.2024, dotyczącej usunięcia odpadu azbestowego. Decyzja ta wydana została z urzędu w oparciu o art. 26a ustawy o odpadach. Jednak w trakcie oględzin w dniu 24 kwietnia 2025 r. wykazano, że na działce znajdują się dodatkowe odpady azbestowe, które nie zostały zidentyfikowane w postępowaniu, które zostało zakończone decyzją z 23 maja 2024 r. Stosownie do art. 26a ust. 5 ustawy, decyzję, o której mowa w ust. 3, wydaje się po zasięgnięciu opinii w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów:

1) wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska;

2) odpowiednio organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej albo organu Wojskowej Inspekcji Sanitarnej stosownie do ich właściwości miejscowej w odniesieniu do:

a) oceny występowania znaczącego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi w związku z obecnością tych odpadów,

b) zanieczyszczenia w ujęciach wody przeznaczonej do spożycia w związku z obecnością tych odpadów;

3) regionalnego dyrektora ochrony środowiska, z wyjątkiem przypadku gdy decyzję wydaje ten

organ;

4) komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej.

Wójt Gminy T. w toku sprawy zwrócił się do uprawnionych organów o wydanie opinii w tej sprawie. W takiej sytuacji istniały materialnoprawne podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 26a ustawy o odpadach, co potwierdzają wydane przez te organy opinie.

Niesłuszny jest zarzut, iż zaskarżona decyzja rozstrzyga już sprawę rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną (powaga rzeczy osadzonej). Otóż w protokole z oględzin jasno jest stwierdzone, co nie było kwestionowane, iż w toku tego postępowania ujawniono dodatkowe odpady azbestowe, co do których nie orzeczono w decyzji z 23 maja 2024 r. znak: RISKiR.6236.1.2024 , która to decyzja zresztą została wykonana, na co wskazuje pismo Wójta Gminy T. z dnia 28 października 2024 r. , gdzie stwierdzono, iż w dniu 26 sierpnia 2025 r. usunięto odpady o kodzie 17 06 05* zlokalizowanych na działce nr [...] w miejscowości T..

W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy, (wyrok NSA z 19.08.2025 r., l GSK 761/24, LEX nr 3916552). W niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu powagi rzeczy osadzonej, a to z tego powodu, że zaskarżona decyzja z 29 sierpnia 2025 r. rozstrzyga wprawdzie o odpadach azbestowych, ale nie tych, o których mowa w poprzedniej decyzji z 23 maja 2024 r. A zatem mamy tu do czynienia z innym stanem faktycznym sprawy niż ten jaki miał miejsce w postępowaniu zakończonym decyzją z 23 maja 2024 r. Już z praktycznego punktu widzenia można wyobrazić sobie sytuację - zwłaszcza gdy mamy do czynienia z dużymi skupiskami odpadów - że organ w jednym postępowaniu może przeoczyć, bądź nie zauważyć jakiejś grupy odpadów, które zostaną ujawnione już po wydaniu decyzji odnoszącej się, co prawda do tej samej grupy odpadów, ale fizycznie leżących w innym miejscu. Prawdopodobieństwo wystąpienia takiej sytuacji jest bardzo duże, zwłaszcza jeśli się weźmie pod uwagę to, że z pewnej dużej grupy różnych odpadów należy wyselekcjonować określony odpad, a z taką sytuacją spotykamy się w tej sprawie, albowiem azbest jest ulokowany pośród innych odpadów. W takiej sytuacji trudno by było przyjąć, że organ będzie pozbawiony możliwości szybkiego i efektywnego usunięcia nielegalnego odpadu, jakie daje art. 26a ustawy. Przepis ten ma ważkie znaczenie dla ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzi. Jak wskazano w uzasadnieniu do wprowadzenia art. 26a ustawy, przepis ten ma głównie na celu "stworzenie nowego narzędzia administracyjnego dla przypadków nielegalnego gospodarowania odpadami przed wejściem w życie niniejszej nowelizacji, gdy nagromadzone odpady stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi" (Druk Sejmowy z 2019 r. Nr 3495- rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw.).

W konsekwencji zarzut strony, co do naruszeniu powagi rzeczy osądzonej jest nieusprawiedliwiony. Organ l instancji prawidłowo zareagował na zawiadomienie K. M. i zgodnie z właściwością wydał decyzję w odmiennym stanie faktycznym, niż ten który miał miejsce przy okazji wydania decyzji z 23 maja 2024 r. W odwołaniu strona podała, że odpady o jakich mowa w kwestionowanej decyzji zostały nawiezione na działkę [...] w T. w latach 80-tych i 90- tych XX wieku. Tymczasem zgodnie z art. 26a ust. 12 pkt 1 lit b. ustawy o odpadach, przepisów ust. 1-11 nie stosuje się, w przypadku gdy: odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady.

Argumenty strony nie są uzasadnione. W cytowanym wyżej przepisie jest mowa o składowaniu opadów. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy, przez składowisko odpadów rozumie się obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. A zatem odpady mogą być składowane w składowisku odpadów. Co istotne z przepisu art. 26a ust. 12 pkt 1 lit b. ustawy wynika, iż jest w nim mowa o składowaniu opadów (w rozumieniu składowania na składowisku) tj. w miejscu do tego przeznaczonym. Przepis ten nie rozciąga się na sytuację nielegalnego składowania odpadów, tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji brak tu jest możliwości uznania, iż zaskarżona decyzja jest wadliwa i narusza art. 26a ust. 12 pkt 1 lit b. ustawy, albowiem nie dotyczy ona miejsca gdzie były składowane odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy. Zresztą, gdyby przyjąć pogląd skarżącej za słuszny, wówczas przepis art. 26a byłby w przeważającej części martwy, skoro w większości mamy do czynienia z koniecznością usunięcia nielegalnych składowisk odpadów, na co zresztą wskazuje się w uzasadnieniu do ustawy wprowadzającej art. 26a.

Co do decyzji Wójta Gminy T. z 27 lipca 2022 r. znak: RISKiR.6236.1.2020/2021/2022, to wydana została w oparciu o art. 26 ustawy. Przepisy art. 26 i 26a ustawy, regulują kwestię usunięcia odpadów. Artykuł 26 traktuje o odpadach gromadzonych w miejscach do tego nie przeznaczonych. Z kolei art. 26a ustawy mówi o odpadach, które należy usunąć, a to ze względu na ich szkodliwość, zgodnie bowiem z ustępem pierwszym tego artykułu, w przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że "Ustawą z 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. póz. 1579) dodano art. 26a przewidujący "nadzwyczajny" tryb usuwania odpadów, jednakże w odróżnieniu od trybu określonego w art. 26, ustawodawca nie wskazał, z jakiego miejsca odpady mają być usunięte, a jedynie poprzestał na określeniu sytuacji, w wyniku zaistnienia której należy je usunąć. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy odpady te znajdują się w miejscu "legalnym", czyli przeznaczonym do ich magazynowania lub składowania, ale stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska, konieczne jest ich niezwłoczne usunięcie." (D. Danecka, W. Radecki [w:] D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2022, art. 26(a)). W konsekwencji o ile art. 26 i 26a ustawy traktują o odpadach jako takich, to jednak zastosowanie tych przepisów odbywa się w różnych stanach faktycznych. Może zdarzyć się tak, jak to ma miejsce w rozpoznawanej spawie, że organ wpierw stosując art. 26 ustawy nakazał posiadaczowi odpadów ich usunięcie, a następnie po tym jak zobowiązany nie wywiązał się z obowiązku usunięcia odpadów, ustalono, że te odpady są na tyle niebezpieczne, że wypełnia to przesłankę do zastosowania art. 26a ustawy. W jednym z wyroków wskazano, że okoliczność, że toczyło się już postępowanie na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, które zostało zakończone ostateczną decyzją nakazującą usunięcie odpadów, nie stanowi przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 26a ustawy o odpadach (Wyrok WSA w Krakowie z 24.01.2023 r., II SA/Kr 1056/22, LEX nr 3503143). W wyroku tym Sąd wskazał jednoznacznie, że postępowania prowadzone na podstawie art. 26 i 26a ustawy o odpadach, to całkowicie odmienne postępowania, o odmiennych przesłankach ich wszczęcia, a także odmiennych trybach i adresatach obowiązku usunięcia odpadów.

W skardze zobowiązana zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego, a to:

a) błędną wykładnię art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach i przyjęcie, że hipotezą tego przepisu są objęte wyłącznie przypadki składowania odpadów na składowiskach, w sytuacji gdy przepis ten - poprzez podaną datę 1 października 2001 r. - odsyła do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem wejścia w życie nieobowiązującej już ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) tj. pod rządami ówcześnie obowiązujących regulacji prawnych, w tym - do dnia 30 września 2001 r. - ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, poz. 592 ze zm.), która nie wiązała pojęcia składowania odpadów wyłącznie ze składowaniem ich na składowisku i sankcjonowała np. składowanie odpadów cyt. "w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym" {art. 37 ust. 1 i art. 50 przedmiotowej ustawy),

b) niezastosowanie art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach i wydanie decyzji w trybie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach w odniesieniu do odpadów nawiezionych na nieruchomość skarżącej w latach 80-tych i 90- tych XX wieku tj. składowanych na niej przed dniem 1 października 2001 r., podczas gdy z treści powołanej normy wynika, że przepisów art. 26a ust. 1-11 ustawy o odpadach nie stosuje się, w przypadku gdy odpady są składowane w miejscu, w którym przed dniem 1 października 2001 r. były składowane odpady, a w konsekwencji wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo materialne tj. obarczonej kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a..

c) zastosowanie art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach i wydanie zaskarżonej decyzji pomimo pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. z dn. 27 lipca 2022 r., znak: RISKIR.6236.1.2020/2021/2022, w przedmiocie nakazania odwołującej usunięcia odpadów z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w miejscowości T., wydanej w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, w przypadku gdy w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych cyt.: "w sytuacji wydania przez organ I instancji decyzji, nakazującej usunięcie odpadów przez władającego powierzchnią ziemi na podstawie art. 26 ustawy, nie jest dopuszczalne wszczęcie kolejnego postępowania w trybie art. 26a ustawy dopóki decyzja pozostaje w obrocie prawnym" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dn. 26 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/GI 784/20);

2. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu przez organ odwoławczy jakoby decyzja Wójta Gminy T. zaskarżona odwołaniem nie dotyczyła odpadów składowanych na działce skarżącej, podczas gdy z treści przedmiotowej decyzji, w tym m.in. z pkt 2 jej wyrzeczenia wprost wynika, że na wnioskodawczynię nałożono obowiązek udostępnienia nieruchomości cyt.: "w celu usunięcia składowanych odpadów",

b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 1 w zw. z art. 104 § 2 i art. 110 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy T. wydanej w sprawie uprzednio rozstrzygniętej ostateczną i prawomocną decyzją Wójta Gminy T. z dn. 23 maja 2024 r., znak: RISKiR.6236.1.2024, którą orzeczono o konieczności usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* /materiały budowlane zawierające azbest/ z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, w tym m.in. z wąwozu na działce ewid. nr [...] w miejscowości T. (pkt 1 wyrzeczenia), zobowiązano odwołującą do udostępnienia i zapewnienia swobodnego dostępu do miejsca, na którym znajdują się ww. odpady (pkt 2), a także określono zakres, sposób, termin rozpoczęcia i zakończenia działań mających na celu usunięcie odpadów (pkt 3-5), tj. sprawie tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a..

c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wójta Gminy T., którą w pkt 1 wyrzeczenia orzeczono o konieczności usunięcia odpadów o kodzie 17 06 05* / materiały budowlane zawierające azbest/ z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z wąwozu na działce ewid. nr [...] w miejscowości T., pomimo, że w art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach stanowiącym materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie i określającym - w sposób enumeratywny - elementy decyzji wydawanej w tym trybie, brak normy prawnej mogącej stanowić podstawę rozstrzygnięcia odpowiadającego treści pkt 1 wyrzeczenia, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej we wskazanym zakresie bez podstawy prawnej tj. obarczonej kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.,

d) naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności błędnym ustaleniu, że w stanie faktycznym zachodzi stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska uzasadniający wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organy od wielu lat posiadają wiedzę o odpadach zawierających azbest nawiezionych przez nieustalone osoby na działkę skarżącej w latach 80- tych i 90-tych XX wieku, a wydając w 2022 r. decyzję nakazującą odwołującej ich usunięcie, nie stwierdziły powodowania przez te odpady stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska, o czym świadczy choćby fakt zaniechania przez organ gminy nadania tamtej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami procedury.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu, że w obrocie prawnym funkcjonuje wydana w trybie art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach ostateczna decyzja Wójta Gminy T. z dn. 27 lipca 2022 r., znak: RISKIR.6236.1.2020/2021/2022 w przedmiocie nakazania skarżącej usunięcie odpadów z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w miejscowości T., a co za tym idzie, że wg skarżącej w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w trybie art. 26a ustawy to jest on nieuzasadniony. Jak bowiem trafnie wskazał organ odwołując się do prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z 24.01.2023 r., II SA/Kr 1056/22, postępowania prowadzone na podstawie art. 26 i 26a ustawy o odpadach, to całkowicie odmienne postępowania, o odmiennych przesłankach ich wszczęcia, a także odmiennych trybach i adresatach obowiązku usunięcia odpadów. Tak więc okoliczność, że toczyło się już postępowanie na podstawie art. 26 ustawy o odpadach, które zostało zakończone ostateczną decyzją nakazującą usunięcie odpadów, nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej wszczęcie postępowania na podstawie art. 26a ustawy o odpadach i wydanie decyzji w oparciu o art. 26a ustawy o odpadach.

Nie jest też trafny zarzut nawiązujący do powagi rzeczy osądzonej.

Jak bowiem jednoznacznie wynika z akt sprawy, w tym w szczególności protokołu oględzin z 24.04.25r., w/w decyzje dotyczą odpadów tego samego rodzaju jeśli chodzi o ich kod, jednakże nie tych samych odpadów. Zaskarżona decyzja dotyczy odpadów nowo nawiezionych na działkę skarżącej, których nie było w chwili wydawania decyzji z dn. 23 maja 2024 r. Ponadto w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, decyzja z 23 maja 2024 r. była już wykonana. Tym samym obie w/w decyzje zapadły w dwóch różnych stanach faktycznych, w związku z czym brak podstaw do wyrażania poglądu, że zaskarżona decyzja dotyczy sprawy tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą decyzją z 23 maja 2024 r.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, błędnej wykładni art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach. O ile przepis ten nie jest zredagowany jednoznacznie, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy kwestia jego wykładni tj. czy dotyczy legalnych, czy też nielegalnych składowisk odpadów, nie ma wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Ust. 12 pkt 1b) jest bowiem jednostką redakcyjną art. 26a ustawy o odpadach, który to przepis dotyczy wyłącznie odpadów stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska. Skoro odpady niebezpieczne, których dotyczy zaskarżona decyzja zostały nawiezione na działkę skarżącej w 2024 lub na początku 2025 roku, to znaczy, że nie są to odpady, które były składowane na działce skarżącej przed dniem 1 października 2001 r. Wyłączenie z art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach ich zatem nie obejmuje i to bez względu na zastosowaną wykładnię tego przepisu. Biorąc natomiast pod uwagę, że art. 26a jest przepisem dodanym do ustawy o odpadach, dotyczy wyłącznie odpadów stanowiących zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska i przewiduje szczególny tryb ich usuwania, to wykładnia sugerowana przez skarżącą - iż jeśli na jej działce przed 1 października 2001 r. było już nielegalne składowisko odpadów, to z uwagi na treść art. 26a ust. 12 pkt 1 lit. b ustawy o odpadach, nie jest dopuszczalne usunięcie odpadów niebezpiecznych, które zostały nawiezione w czasokresie 2024r. - 2025r. - jest nieprawidłowa.

Nie mogą też skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, zarzuty dotyczące jej zredagowania tj jej pkt 1. Obligatoryjne elementy decyzji wymienia art. 26a ust. 3 ustawy o odpadach i wymagania w tym względzie decyzja spełnia. Natomiast wskazanie w jej pkt 1 spełnienie się przesłanek do jej wydania - które zamiast w sentencji i tak winny się znaleźć w uzasadnieniu decyzji, które jest jej integralną częścią - można co najwyżej kwalifikować jako uchybienie nie mające wpływu na wynik postępowania. Podobnie zresztą jak informacyjne odwołanie się w pkt 5 do art. 26a ust. 4 ustawy o odpadach, z którego to przepisu wynika, że wydana decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Konkludując należy dodać, że samo postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami formalnymi, a odpady, których decyzja dotyczy, na płaszczyźnie formalnej kwalifikowane są jako odpady stanowiące zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska.

Z tych przyczyn skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

.