Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Spółka z o. o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 74/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. Spółka z o. o. w W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 14 grudnia 2021 r., nr BOD-II.431.1.4.2021.MWY w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 74/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek W. Spółka z o. o. w W. (dalej też: "spółka", "strona", skarżąca") o wstrzymanie wykonania decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego z 14 grudnia 2021 r., nr BOD-II.431.1.4.2021.MWY w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji będzie rodzić po jej stronie niebezpieczeństwo znacznej szkody, jak również spowoduje trudne i nieodwracalne skutki. Wyegzekwowanie lub egzekucja przez organ kwoty wynoszącej blisko 1,5 miliona złotych z majątku spółki spowoduje utratę płynności podmiotu gospodarczego.

Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności.

Jednocześnie jak zauważył WSA w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Twierdzenia powinny być poparte materiałem dowodowym. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego ocenę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04).

WSA wskazał, że skarżąca na poparcie swojego wniosku nie przedstawiła konkretnych i szczegółowych okoliczności ani dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową. Na wezwanie referendarza wyjaśniła, że działalność spółki została zawieszona oraz przesłała niepodpisane i niepoświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie protokołu zgromadzenia wspólników i uchwał wspólników spółki nr 1 i 2 za 2021 r. (bez wskazania konkretnej daty), bilans sporządzony na 31 grudnia 2020 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2020 r. wraz z informacją dodatkową i notami uzupełniającymi do informacji dodatkowej, zeznania podatkowe CIT-8 za 2019 r. i 2020 r., wyciąg bankowy za kwiecień i maj 2021 r., oświadczenie prezesa spółki z 10 marca 2022 r., że spółka nie posiada środków finansowych, a dokumentacja spółki została zabezpieczona na potrzeby toczącego się postępowania. Następnie do sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy skarżąca dołączyła dalsze wyciągi bankowe z rachunków bankowych.

Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła informacji, danych lub dokumentów obrazujących w sposób pełny jej stan majątkowy i pozwalających na realną ocenę potencjalnego wystąpienia okoliczności stanowiących prawne przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

WSA podkreślił, że skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że argumentacja przedstawiona we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie nie przemawia za uznaniem zaistnienia niebezpieczeństwa dla strony, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zażalenie od ww. postanowienia wniosła skarżąca.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nie dość wnikliwą ocenę sytuacji majątkowej spółki W. sp. z o.o., w tym faktu braku możliwości spieniężenia majątku nieruchomego wobec jego zajęcia w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w Lublinie (RP I Ds. 8.2021) przy jednoczesnym jej zestawieniu z kwotami podlegającymi zwrotowi w wyniku wydania decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego w sprawach nr BOD-II.431.1.4.2021.MWY oraz BOD-II.431.1.3.2021.MWY (będącej przedmiotem rozpoznania przez WSA w Lublinie - III SA/Lu 100/22) - w łącznej wysokości ok. 2,5 miliona złotych, które to okoliczności oceniane w sposób właściwy prowadzą do wniosku o możliwości - w razie wykonania decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego w Lublinie - powstania istotnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącej spółki.

Organ w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo).

Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (blisko 1,5 miliona zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżący nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak jest podstaw by stwierdzić, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wnioskowanie takie uznać należy, za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości sytuacji finansowej skarżącej spółki, tym bardziej, że skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 14 444 zł.

Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowo-administracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się z kolei do dokumentacji którą Spółka dołączyła do zażalenia, należy zauważyć, że są to nowe okoliczności podniesiona dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny powyższej okoliczności. Należy podkreślić, że zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.