Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2007r. oddala skargę.

1.1 Decyzją z dnia [...]. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...]. nr [...] w sprawie ustalenia zobowiązanym B. P., J. F. i T. F. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na rok 2007 w kwocie 131 zł.

1.2 W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że za podstawę do ustalenia podatku we wskazanej wyżej kwocie, organ pierwszej instancji przyjął grunt pozostały o powierzchni 82 m2, położony w S. przy ul. O. oraz znajdujące się na tym gruncie następujące zabudowania: budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej 125,74 m2, część budynku związana z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej 13,49 m2. Wymiaru podatku dokonano za miesiące wrzesień-grudzień 2007r. Podatek od nieruchomości został ustalony przy zastosowaniu stawek określonych w uchwale Rady Miasta S. z dnia 30 listopada 2005r., w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, wynoszących odpowiednio: 0,15 zł od 1 m2 gruntu, 0,52 zł od 1 m2 budynku mieszkalnego i 17,57 zł od 1 m2 budynków związanych z działalnością gospodarczą. Organ przyjął do opodatkowania powierzchnie przedmiotów opodatkowania na podstawie pomiaru powierzchni użytkowej sporządzonej w lutym 2010r. przez biegłego w opinii oraz w oparciu o pomiar dokonany w dniu o 15 września 2008r. a zawarty w protokole podpisanym przez strony.

1.3 Organ odwoławczy wyjaśnił, że osoby fizyczne są zobowiązane do złożenia informacji na dany podatek wg ustalonego przez radę gminy wzoru (informacja na podatek od nieruchomości, rolny, leśny od osób fizycznych), w której wykazują wszystkie dane niezbędne do wymierzenia podatku w drodze decyzji organu podatkowego. Jest to forma zgłoszenia obowiązku podatkowego. Dane zawarte w tych dokumentach są podstawą do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Ich złożenie jest realizacją ciążącego na podatniku obowiązku wynikającego w poszczególnych ustaw podatkowych. Na podstawie tych informacji organ podatkowy wydaje decyzję wymierzającą podatek. Ponadto na podstawie przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027; ze zm.), podstawą wymiaru podatków i świadczeń są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez starostów.

1.4 Do akt sprawy załączono wypis z rejestru gruntów (zawiadomienie o zmianie z dnia 27 lipca 2007r.), przedstawiający: obręb 3 S. L. jednostkę rejestrową 1525 wskazujący, iż B. F., J. F., T. F. oraz B. P. są współwłaścicielami działki nr 1129 o łącznej powierzchni 0,0082 ha. Starosta S. jako podstawę do dokonania zmiany w ewidencji gruntów wskazał decyzję Starosty S.. znak: GN II 72214/40/98/2000 z dnia 31 maja 2000r.

1.5 Do dnia 6 lipca 2007r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta przez Urząd Miejski w S. i nie podlegała na podstawie art. 2 ust 3 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalny opodatkowaniu. Opodatkowaniem zasadnie objęto zatem miesiące sierpień-grudzień 2007r.

1.6 Za podstawę do ustalenia podatku od nieruchomości organ podatkowy przyjął te dane, które zawiera ewidencja gruntów i budynków prowadzona przez starostę przedstawiająca stan posiadania nieruchomości w 2007r., zaś co do przedmiotów opodatkowania dane uzyskane w postępowaniu podatkowym. I tak dokonując wymiaru zobowiązania podatkowego na rok 2007r. organ podatkowy oparł się na opinii biegłego, w której biegły dokonał pomiaru powierzchni użytkowej budynku położonego w S. przy ul. O. 3 na działkach nr 1129 i nr 1128. Opinia ta wskazuje na 139, 23 m2 jej powierzchni użytkowej będącej współwłasnością zobowiązanej B. P.. Opinia ta nie była na etapie postępowania podatkowego kwestionowana przez strony, a jej rzetelność nie budzi wątpliwości organu.

1.7 Końcowo organ nadmienił, że dokonując wymiar podatku od nieruchomości na rok 2007 podjęto działania mające na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, niezbędnego do wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy opodatkowania przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ było prawidłowe a dokonany wymiar podatku jest zasadny.

2.1 Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożyła B. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy nieprawidłowo uznał, że obowiązek opłaty podatku od nieruchomości O. 3 za 2007r. ciąży na B. P., J. F. i T. F., gdyż mimo wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2007r. sygn. akt I OSK 311/06, (znajdującego się w aktach sprawy) o obowiązku zwrotu nieruchomości Op.3 na rzecz B. P., Urząd Miasta i Gminy S. nadal jest posiadaczem tej nieruchomości.

Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego został zgłoszony wniosek przez B. P. do Sądu Rejonowego w S. Wydział Ksiąg Wieczystych o zmianę zapisu w KW o zmianie właściciela. Odpowiedź Sądu była negatywna, a uzasadniona tym, że wniosek o zmianę właściciela może złożyć tylko właściciel nieruchomości, w tym przypadku właścicielem tej nieruchomości była Gmina S.. Po wielu pismach do Gminy S. i Starostwa S. w grudniu 2007r. został złożony przez Starostwo wniosek do KW o zmianie wpisu właściciela nieruchomości. Postanowienie o zmianie właściciela zostało wydane przez Sąd Rejonowy Wydział KW w dniu 31 stycznia 2008r.

Powyższe oznacza, zdaniem skarżącej, że w całym 2007r właścicielem i posiadaczem nieruchomości O. 3 była Gmina S. oraz najemca Urzędu Miasta - małżeństwo K., którzy nadal nielegalnie i bezumownie użytkują lokale użytkowe w tej nieruchomości, podczas gdy skarżącą zobowiązana jest płacić podatek od działalności gospodarczej powołanych małżonków.

Skarżąca podniosła także, że dodatkowym aspektem sprawy jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt I ACa 896/09 z 10 listopada 2009r o nakazie wydania przez Gminę S. nieruchomości O. 3 powódce B. P.. W uzasadnieniu wyroku potwierdzono wykazane w toku sprawy działania polegające na blokowaniu przekazania nieruchomości O. 3 przez Gminę S..

3.1 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

4.1 Pismem procesowym z dnia 15 stycznia 2011r. B. P. powtórzyła zarzuty zawarte w skardze. Podniosła, że mimo, że Starosta S. nie należy do kręgu osób, które wymienił w piśmie z dnia 30 listopada 2007r., to na jego wniosek został dokonany wpis w KW o zmianie właściciela nieruchomości O. 3. Ponadto w ewidencji Starostwa budynek O. 3 zapisany jest jako mieszkalny, natomiast został w nim wynajęty lokal na prowadzenie działalności gospodarczej. Stroną umowy nie była jednak skarżąca.

B. P. wskazała także na sprawę toczącą się przed Sądem Okręgowym w K. sygn. akt I C 2830/09.

5.1 Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w K. w dniu 20 stycznia 2011r. skarżąca złożyła do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2009r. sygn. akt I ACa 896/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

6.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

6.2 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

6.3 Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było wskazanie podmiotu, który w 2007r., w miesiącach od sierpnia do grudnia, był podatnikiem podatku od nieruchomości obejmującego powierzchnię użytkową w budynku mieszkalnym (124,74 m2), część budynku związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej (13,49 m2) i grunty pozostałe (82 m2). W ocenie organów podatkowych, skoro z wypisu z rejestru gruntów wynika, że B. P. jest współwłaścicielką nieruchomości nr 1129, to zasadnym było uznanie, że spoczywa na niej obowiązek podatkowy. Stanowisko to zakwestionowała skarżąca, podnosząc, iż w całym 2007r. właścicielem i posiadaczem nieruchomości była Gmina S.. W związku z tym nie jest zasadnym, by skarżąca płaciła podatek od nieruchomości.

W ocenie Sądu, prawidłowym jest pogląd organów.

6.4 Podmioty, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, wskazuje art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( t.j. Dz.U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l), zgodnie z którego treścią podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych.

Artykuł 3 ust. 3 stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Z przepisu tego wynika, że podatnikiem jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego, chyba że tymi rzeczami włada posiadacz samoistny. Zatem jeśli nawet znany jest właściciel przedmiotów opodatkowania, to obowiązek podatkowy ciąży na podmiocie, w którego posiadaniu samoistnym one się znajdują.

6.5 Przenosząc niniejsze na grunt rozpoznawanej sprawy, w celu rozstrzygnięcia sporu pomiędzy organem a skarżącą, należy odpowiedzieć po pierwsze na pytanie, kto był właścicielem nieruchomości w okresie od sierpnia do grudnia 2007r., a po drugie, czy w okresie tym niniejszymi nieruchomościami władał posiadacz samoistny.

6.6 Sąd podziela pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że B. P. była właścicielem spornej nieruchomości. Dla organów podatkowych wiążące były w tym zakresie dane wynikające z ewidencji gruntów. Artykuł 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) stanowi, iż podstawą wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej przez starostwa powiatowe. Dane te wskazują m.in. na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując powyższych ustaleń organ jest związany zakresem podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie, tym bardziej, że ustalenia te są zgodne z istniejącym stanem prawnym.

Pogląd odmawiający organom ustalającym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości prawa do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów, jest szeroko prezentowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1243/08, z dnia 5 listopada 2009r. sygn. akt II FSK 836/08, z dnia 29 października 2009r. sygn. akt II FSK 854/08, z dnia 1 października 2009r. sygn. akt II FSK 652/08, z dnia 18 lutego 2010r. sygn. akt II FSK 1586/08, wojewódzkich sądów administracyjnych: WSA w K. z dnia 14 października 2010r. sygn. akt I SA/Ke 461/10, WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Kr 955/09, WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2010r. sygn. akt III SA/Po 363/09, /dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). W wyrokach tych, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni akceptuje i podziela, wyrażono, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji.

6.7 Drugą kwestię pozwalającą na prawidłowe wskazanie podatnika podatku od nieruchomości, stanowi rozstrzygnięcie, czy sporne nieruchomości znajdowały się w posiadaniu samoistnym Gminy S.. Instytucję "posiadania samoistnego", którym to terminem posługuje się ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, reguluje art. 336 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przepisu tego wynika, że posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Najogólniej rzecz ujmując corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego /Dz.U.64.16.93/, [w:] A. Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX, 2009).

6.8 W ocenie Sądu, Gminie S. należy odmówić statusu posiadacza samoistnego w okresie od sierpnia do grudnia 2007r., ponieważ zabrakło po jej stronie elementu psychicznego (animus). Okoliczności sprawy wskazują, że podmiot ten nie wykazywał zamiaru władania sporną nieruchomością "dla siebie". Wolę tą na zewnątrz zamanifestował przez próbę przekazania nieruchomości w dniu 5 lipca 2007r. Ponadto z protokołu przekazania (k. 4 akt administracyjnych) wynika, że jeszcze uprzednio, tj. przed próbą przekazania, Gmina S. poczyniła szereg czynności mających na celu przygotowanie nieruchomości do tego przekazania: opróżniono pomieszczenia, wystąpiono do stosownych jednostek z wypowiedzeniem umów na dostawę wody, wywóz nieczystości stałych, na dostawę energii, wystąpiono o zdjęcie przyłącza elektroenergetycznego, zawiadomiono przejmujących o wstąpieniu w prawa wynajmującego w stosunku do lokalu użytkowego najmowanego przez małżonków K.. O zamiarze przekazania rzeczy Gmina S. poinformowała przejmujących, wykazała również gotowość oddania im klucza od wejścia do budynku.

Brak woli posiadania spornej nieruchomości potwierdza również wniosek Gminy S. skierowany do Sądu Rejonowego w S., z dnia 26 stycznia 2010r., o zezwolenie na złożenie klucza od drzwi wejściowych do depozytu sądowego. W uzasadnieniu tego wniosku Gmina wyjaśniła, że podejmuje próby przekazania nieruchomości od 2007r., na co załączyła m.in. takie dowody jak: zawiadomienie o terminie przekazania z dnia 5 lipca 2007r. i jednostronny protokół przekazania z dnia 4 lipca 2007r.

Skoro zatem zamiar władania rzeczą "dla siebie" rozstrzyga o posiadaniu samoistnym w rozumieniu art. 336 k.c., to nie można stwierdzić na podstawie wyżej opisanych okoliczności, że Gmina S. była takim właśnie posiadaczem spornej nieruchomości. Uznanie to znajduje potwierdzenie także w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2009r. sygn. akt I ACa 896/09, w którym Sąd przesądził, że Gmina S. władała nieruchomością i że nieruchomość ta znajdowała się w posiadaniu. Sąd ten nie przyznał natomiast, by jednostka ta była posiadaczem samoistnym.

6.9 Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Gmina S., nie będąc posiadaczem samoistnym rzeczy, nie mogła też być uznana podatnikiem podatku od nieruchomości. Treść cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust.3 u.p.o.l. prowadzi do wniosku, że podatnikiem tym byli właściciele nieruchomości. W celu określenia ich kręgu, organy podatkowe uwzględniły wypis z ewidencji gruntów i budynków, tj. "zawiadomienie o zmianie z dnia 27 lipca 2007r." wydane przez Starostwo Powiatowe w S., czym wypełniły obowiązek wynikający z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z wypisu tego wynika jednoznacznie, że B. P. jest właścicielką działki nr 1129 o powierzchni 0.0082 ha (wraz z B. F., J. F. i T. F.).

6.10 W świetle powyższych rozważań, nie mogą mieć znaczenia dla sprawy zawarte w skardze wnioski skarżącej, że skoro wpis w księdze wieczystej o zmianie właściciela przedmiotowych nieruchomości nastąpił w styczniu 2008r., to znaczy to, że w całym 2007r. właścicielem nieruchomości była Gmina S.. Należy wyjaśnić, że wpis w księdze wieczystej - w przypadku zmiany właściciela - nie ma charakteru konstytutywnego, o czym świadczy art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Tym samym wpisanie nowego właściciela w księdze wieczystej w 2008r. nie oznacza, że właścicielem tym stał się dopiero z tą chwilą.

6.11 Podsumowując należy stwierdzić, że zasadnie organy przyjęły, że podatnikiem podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie pozostaje B. P. (wraz z J. F. i T. W.F.), jako podmiot spełniający przesłankę z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W tej sytuacji zarzuty skargi pozostają bezzasadne.

6.12 Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.