Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), po rozpoznaniu wniosku P. G. (skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] października 2018 r. została doręczona stronie na zasadach określonych w art. 44 kpa 22 listopada 2018 r. wraz z pouczeniem o terminie do wniesienia odwołania. Ponadto w dniu 1 lutego 2019 r. stronie doręczono upomnienie dotyczące zapłaty kary pieniężnej wynikającej z decyzji nr [...].

W dniu 8 lutego 2019 r. P. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że od 1 października 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. nie przebywał pod adresem: ul. B. w W., ponieważ w mieszkaniu mieszczącym się pod tym adresem nie ma ogrzewania ani podłączonego gazu. Wyjaśnił, że w okresie jesiennozimowym pomieszkuje u rodziców, a od 1 października 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. mieszkał z bratem i mamą w wynajmowanym mieszkaniu przy ulicy S. w W.. Skarżący stwierdził, że nie wszystkie listy i awizo listonosz zostawiał w skrzynce na listy. O tym, że na poczcie czeka upomnienie z WITD w R., dowiedział się od swojej mamy.

Pismem nadanym w urzędzie pocztowym 16 marca 2019 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2018 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego przytoczył treść art. 58 kpa.

Wyjaśnił, że zgodnie z powołanym przepisem zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu odwoławczego strona wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu oraz nie dopełniła czynności, dla której określony był termin. Podkreślił, że decyzja nr [...] została prawidłowo wysłana na adres wskazany podczas kontroli drogowej. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego skarżący został pouczony o treści art. 41 kpa, zgodnie z którym w toku postępowania administracyjnego winien powiadomić organ o każdej zmianie swojego adresu, a zaniedbania tego obowiązku ma skutek prawny. Wskazane przez skarżącego przyczyny, dla których nie przebywał pod adresem podanym podczas kontroli drogowej, nie uniemożliwiały powiadomienia organu o zmianie adresu. Decyzja została zatem doręczona prawidłowo na zasadach określonych w art. 44 kpa, tj. po dwukrotnym awizowaniu i pozostawieniu jej do odbioru w placówce pocztowej, co wynika z informacji zamieszczonych na kopercie zawierającej decyzję organu I instancji. Organ zaznaczył, że zgodnie z danymi zamieszczonymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki awizo pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata, a strona nie uprawdopodobniła okoliczności, zgodnie z którą przesyłka nie była awizowana. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność złożenia skargi na czynności listonosza bądź reklamacji na działania Poczty Polskiej S.A. Strona nie wykazała również że podjęła jakiekolwiek czynności, aby sprawę wyjaśnić. Nieuprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania uniemożliwia w ocenie organu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto strona nie dopełniła kolejnego warunku przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania, bowiem nie dopełniła czynności, dla której określony był termin, tj. nie złożyła odwołania od decyzji nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Odwołanie od decyzji zostało złożone pismem nadanym 16 marca 2019 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. G. wniósł o przywrócenie przez Sąd terminu do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że mieszka w starym budownictwie na B., gdzie są demolowane skrzynki pocztowe i awiza nie docierały do jego rąk. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z decyzją ponoszenia kosztów i ściągania ich, gdyż nie są współmierne do naruszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej po terminie.

Postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 1621/19 Sąd odrzucił skargę.

W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd postanowieniem z dnia 23 stycznia 2020 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W chwili wpłynięcia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek zbadania czy spełnia ono określone warunki formalne m.in. czy zostało wniesione w terminie, czy pochodzi od strony i czy z innych przyczyn jest dopuszczalne.

W przypadku stwierdzenia, że wniesiono je po terminie lub jest z innych powodów niedopuszczalne organ odwoławczy wydaje postanowienie w trybie art. 134 kpa stwierdzając niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Treść art. 134 kpa wskazuje dwie przesłanki skutecznego złożenia odwołania. Jedna z nich ma charakter konkretny i dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego.

Podkreślenia wymaga, iż jednym z podstawowych warunków wywierania skutków prawnych przez czynności procesowe stron jest ich podejmowanie w określonych dla nich terminach. Ograniczając dalej rozważania tylko do odwołań od decyzji organu I instancji należy podkreślić, że wnosi się je w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie, a gdy była ona ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 kpa).

Zasady dotyczące doręczania pism stronom postępowania administracyjnego reguluje rozdział 8 kpa zawierający przepisy dostosowane do różnych stanów faktycznych. Zgodnie z art. 42 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, pisma mogą być doręczane również w lokalu administracji publicznej, a w przypadku niemożności doręczenia w ten sposób jak również w razie konieczności pisma doręcza się w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie. Z kolei art. 43 kpa statuuje tzw. doręczenie zastępcze, polegające na tym, iż w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Aby doręczenie zastępcze było skuteczne, przesyłka musi zostać przekazana dorosłej, tzn. pełnoletniej osobie, która faktycznie zamieszkuje z osobą będącą adresatem przesyłki. Jednocześnie już samo pobranie przez domownika przesyłki, potwierdzone znajdującym się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisem, uznawane jest za oświadczenie, iż domownik zobowiązuje się przekazać przesyłkę adresatowi. Bez wpływu na skuteczność doręczenia pozostaje kwestia czy faktycznie przesyłka zostaje przekazana. Istotą doręczenia zastępczego jest bowiem już samo powstanie domniemania takiego przekazania, czyli samo pobranie przesyłki przez domownika oraz pokwitowanie jej odbioru. Przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia, kiedy doszło do rzeczywistego zaznajomienia się adresata decyzji z jej treścią.

Swoistą fikcję prawną, która umożliwia uznanie doręczenia za skuteczne w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 42 i 43 kpa przewiduje art. 44 kpa.

Doręczenie jest czynnością materialno-techniczną, z której dokonaniem prawo wiąże niekiedy określone skutki prawne a podstawowym jego skutkiem prawnym jest rozpoczęcie biegu terminu do dokonania określonej czynności prawnej np. wniesienia odwołania czy zażalenia.

Termin określony w w/w przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Rozpatrzenie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.

Jak stanowi art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak stanowi § 2 cytowanego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania albo zażalenia.

Artykuł 58 § 1 oraz § 2 kpa określa zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione kumulatywnie.

Obowiązek uwiarygodnienia braku winy ciąży na stronie, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednak dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku.

Kryterium winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnych. Tym samym przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności (wyr. NSA z 24.4.1998 r., III SA 1543/96, Lex Nr 34701). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (zob. wyr. NSA z 2.2.2000 r., SA/Sz 2125/98, Legalis). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. wyr. NSA z 13.8.1999 r., III SA 7432/98, Legalis; wyr. WSA w Białymstoku z 6.10.2005 r., II SA/Bk 369/05, Legalis; post. NSA z 25.9.1998 r., SA/Łd 575/98, Lex Nr 36221; zob. także A. Wróbel, [w:] K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, Kraków 2003, s. 63).

O braku winy w uchybieniu terminowi można więc mówić wtedy, gdy strona dołożyła należytej staranności, aby dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia (zob. wyr. WSA w Warszawie z 31.5.2006 r., I SA/Wa 2351/05, Legalis). Orzecznictwo sądowe zwraca również uwagę na fakt, że przeszkody związane z dopełnieniem czynności proceduralnych mogą co prawda utrudnić dokonanie czynności w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji powodować uchybienie terminu, to jednak zasadność przywrócenia terminu możliwa jest wyłącznie wtedy, gdy zainteresowany napotyka przeszkody w dokonaniu czynności, których usunięcie było niemożliwe (zob. post. NSA z 30.3.1999 r., III SA 7060/98, Lex Nr 37862).

W konsekwencji przyjąć należy, że pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności proceduralnej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi przez zainteresowanego zaliczyć należy m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobą, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (zob. wyr. NSA z 19.9.2000 r., I SA 1072/00, Lex Nr 55307; podobnie wyr. WSA w Olsztynie z 27.1.2009 r., II SA/Ol 857/08, Legalis).

Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący odwołanie złożył z uchybieniem terminu.

Odnosząc natomiast przytoczone wyżej stanowisko judykatury i literatury przedmiotu do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy podzielić stanowisko organu, że wskazane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu nie uzasadniają przywrócenia terminu do złożenia odwołania do decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2018 r.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 41 § 1 kpa, w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W myśl art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została prawidłowo wysłana na adres wskazany przez skarżącego podczas kontroli drogowej. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego skarżący został pouczony o konieczności powiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu. Skarżący nie dopełnił obowiązku w powyższym zakresie. Wskazane przez skarżącego przyczyny, dla których nie przebywał pod adresem podanym podczas kontroli drogowej, nie uniemożliwiały powiadomienia organu o zmianie adresu. Wobec powyższego zasadnie organ uznał, że doręczenie decyzji wywołało skutek prawny.

Podnoszone przez skarżącego zarzuty odnośnie decyzji wydanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2018 r. nie mogły być przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy, która dotyczy kwestii zasadności odmowy przywrócenia przez organ terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji, nie zaś jej merytorycznej oceny.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.