Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia WSA Adam Lipiński, Protokolant Mirosław Gdesz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. M. działającej w imieniu małoletniej córki K. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2004 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił M. M. - występującej w imieniu małoletniej córki K. A., przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji podano miedzy innymi, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wskazał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Wskazano, że za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Takie okoliczności, zdaniem organu nie zostały wykazane. Wprawdzie udokumentowany łączny okres ubezpieczenia wynosi 20 lat i 6 miesięcy, jednak w 10-leciu przed zgonem staż ten wynosi zaledwie 2 lata i 1 miesiąc. Ostatni udokumentowany okres składkowy (pobierania zasiłku dla bezrobotnych) przypada na styczeń 1997 r., po tej zaś dacie - do czasu zgonu w listopadzie 2003 r. tj. przez okres ponad 6 lat nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z akt sprawy nie wynika, ażeby po tej dacie do chwili śmierci ojciec dziecka nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególny okoliczności, zwłaszcza, że w stosunku do zmarłego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy.

W decyzji wskazano również, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w trybie wyjątku.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do sądu, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie wskazując na swoją trudną sytuacje materialną.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.

Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków.

Wskazać należy, że świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie wg. potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności.

Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił.

Zmarły w wieku 49 lat ojciec dziecka przepracował łącznie 20 lat 6 miesięcy i 23 dni. W ostatnim dziesięcioleciu przed śmiercią podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia przez okres 2 lat 1 miesiąca i 11 dni, zaś od ostatniego okresu ubezpieczenia w styczniu 1997 r., związanego z pobieraniem zasiłku dla bezrobotnych do chwili śmierci w 2003 r. tj. przez okres ponad 6 lat nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Z akt sprawy nie wynika, ażeby po tej dacie do chwili śmierci ojciec dzieci nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek szczególny okoliczności, zwłaszcza, że w stosunku do zmarłego nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy.

Tak więc decyzja Prezesa ZUS odmawiająca przyznania świadczenia w drodze wyjątku dla K. A. jest zgodna z prawem.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.