II SAB/Kr 108/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-27	
Data wpływu	2024-05-08	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności	
Powołane przepisy	Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198; art 4 ust 1 , art 16 ust 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270; art 149 par 1 pkt 3 oraz  par 1a;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. z siedzibą w Ł. w przedmiocie bezczynności Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. w zakresie udzielenia informacji publicznej w zakresie wniosku z dnia 6 marca 2024r. I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 6 marca 2024r; II. stwierdza, że Małopolski Ośrodek Ruchu Drogowego w K. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku O. z siedzibą w Ł. z dnia 6 marca 2024r. III. stwierdza, ze bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. na rzecz strony skarżącej O. z siedzibą w Ł. kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
W dniu 29 marca 2024 r. ( data stempla pocztowego) O. z siedzibą w Ł. z dnia 6 marca 2024r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Małopolskiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. w zakresie rozpoznania jego wniosku z 6 marca 2024r. o udostępnienie informacji publicznej. Organowi zarzucono naruszenie art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 6 marca 2024r.

Strona skarżąca wniosła zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznej w zakresie wniosku z dnia 6 marca 2024 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 6 marca 2024 r. skierowanym drogą elektroniczną do MORD w K. drogą elektroniczną strona skarżąca wniosła o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania: Minimalnej, średniej oraz maksymalnej kwoty wynagrodzenia egzaminatorów z podziałem na kategorie zaszeregowania wynikające z posiadanych uprawnień oraz z podziałem (jeśli występuje) na wynagrodzenie zasadnicze i dodatki do wynagrodzenia (z podaniem ich nazwy) na dzień 1 marca 2024 r. Wniesiono o udzielenie informacji publicznej na adres poczty elektronicznej strony wnioskującej. Małopolski Ośrodek Ruchu Drogowego w K. nie udzielił odpowiedzi.

W ocenie strony skarżącej żądane informacje stanowią informację publiczną w myśl art. 1 i 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informacja o sprawach publicznych to każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Mając na względzie wszystkie kwestie związane z treścią tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych. Każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów, realizujących funkcje publiczne w zakresie w wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym, samorządowym lub mieniem Skarbu Państwa, stanowi informację publiczną. Kierując się normami i funkcją ustawy o dostępie do informacji publicznej strona skarżąca wyjaśniła, że wniosek o dostęp do informacji publicznej dotyczącej wartości minimalnej, średniej oraz maksymalnej kwoty wynagrodzenia egzaminatorów kandydatów na kierowców i kierowców, zatrudnionych w MORD w K. , podyktowany był celem jakim jest jawność życia publicznego. Informacja o wydatkach przez organ administracji publicznej środków publicznych jest informacją publiczną. W tych ramach można żądać szczegółowych danych dotyczących ich wydatkowania. Uzyskiwanie od organu dostępu do informacji publicznej jest związane ze statutowym i ustrojowym działaniem wnioskodawcy, a także realnie przyczynia się do przestrzegania zasady transparentności wydatków publicznych oraz przestrzegania przepisów kodeksu pracy. Ponadto wnioskodawca zaznacza, iż prawo dostępu do informacji publicznej jest nieodzownym elementem kontroli społecznej w demokratycznym państwie prawa i podstawą poprawnie funkcjonującego społeczeństwa obywatelskiego. Zakres informacji o które wnosiłem, dotyczył zadań wykonywanych przez MORD w K. związanych z funkcjonowaniem ośrodka - przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy dla kandydatów na kierowców, tj. zadań nałożonych na ten podmiot ustawą o kierujących pojazdami oraz rozporządzeniem w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Jest to zatem zakres spraw związanych z istotą uzyskiwania przez obywateli uprawnień do kierowania pojazdami. Egzaminowanie kandydatów na kierowców jest fundamentalnym zadaniem stawianym Wojewódzkim Ośrodkom Ruchu Drogowego i sensem istnienia tychże instytucji. Wnioskowanie o informacje związane z okolicznościami mającymi wpływ bezpośrednio na sytuację ekonomiczno-społeczną pracowników podmiotu publicznego, pozwala nadto na wykonywanie przez społeczeństwo (w tym także przez organizację związkową) funkcji kontrolnej procesów zachodzących w MORD w K. jako instytucji publicznej, w trosce także o jej dobro rozumiane jako dobro publiczne, w trosce o przejrzyste państwo i przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, w tym o jawność działania administracji publicznej.

Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 udip, pierwszego dnia roboczego po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 21 stycznia 2022 r. Wobec braku odpowiedzi na wniosek skarga jest konieczną i uzasadnioną.

Nie ulega wątpliwości, że starosta jest organem zobowiązanym do pełnienia funkcji zarządu dróg powiatowych. Zakres wniosku obejmuje informację publiczną, jaką jest projekt organizacji ruchu. Brak udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek uzasadnia skargę.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o

1) umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to w związku z tym, że informacja publiczna została już udostępniona,

2) o uznanie, iż owa bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu pisma wskazano, że wnioskiem z dnia 6 marca 2024r., złożonym w formie elektronicznej, strona skarżąca wniosła o udostępnienie w formie elektronicznej treści informacji publicznej o zakresie jak wskazano w skardze. MORD nie odpowiedział na złożony wniosek w ustawowym terminie, albowiem treść wniosku trafiła nie do folderu wiadomości odebranych lecz do folderu SPAM. Dopiero z wpływem skargi na bezczynność w dniu 4 kwietnia 2024r. organ uzyskał świadomość o złożonym wniosku i niezwłocznie udzielił na niego odpowiedzi.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325.) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.ip. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.ip. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.ip. nie znajdują zastosowania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.ip.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16, CBOSA).

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany został przez stronę skarżącą do MORD w K. . Nie ulega wątpliwości, że jest to podmiot zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.ip.), a objętą wnioskiem z dnia 6 marca 2024r. informację o zakresie jak we wniosku opisanym na wstępie należy uznać za informację publiczną, czego nie kwestionowała żadna ze stron. Uchybienie obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej w zakreślonym przez ustawę 14-dniowym terminie podmiot zobowiązany tłumaczył tym, że wniosek nie był świadomym otrzymania wniosku, albowiem złożony drogą elektroniczną trafił do folderu SPAM. Niemniej jednak po ujawnieniu na skutek złożonej w dniu 4 kwietnia 2024r. skargi na bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 6 marca 2024r. został on bezzwłocznie rozpoznany i organ za pismem z dnia 5 kwietnia 2024r. udzielił stronie wnioskującej żądanej informacji w pełnym zakresie. Należało zatem uznać, że w tej dacie stan bezczynności organu ustał. Nie budzi żadnych wątpliwości, że odpowiedź ta jest kompletna i stanowi prawidłowe załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, Sąd nie miał podstaw by zobowiązywać organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

Skarga na bezczynność została wniesiona 4 kwietnia 2024 r. Po wniesieniu skargi wniosek został natychmiast (dzień później) załatwiony. Zważywszy na relatywnie niewielkie opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na wniosek oraz fakt, iż podmiot zobowiązany nie miał świadomości otrzymania wniosku, należało uznać, że bezczynność jakkolwiek zaistniała, to nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – o czym orzeczono w pkt II i III wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. W wyroku z dnia z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1973/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnych wątpliwości w okolicznościach danej sprawy można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie decyduje sam tylko przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym także czas trwania przewlekłości. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter szczególnie kwalifikowany.

O kosztach orzeczono, jak w pkt IV wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zasądzając kwotę 100 zł, uiszczoną przez stronę skarżącą tytułem wpisu od skargi.