Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu [...] r. przez przedstawiciela ustawowego M. J., odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla dziecka C. J. na okres świadczeniowy[...] .

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia [...] r. wynika, iż w okresie 2 ostatnich miesięcy egzekucja należnych alimentów od matki dziecka okazała się bezskuteczna. W sprawie nie została jednakże spełniona przesłanka kryterium dochodowego wynikająca w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W oparciu o przedstawione dokumenty organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny w 2013 r. wyniósł [...] zł (Twoja [..] [...] miesięcy + dodatek aktywizacyjny PUP [..] miesiące), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie – [..] zł ([...] zł:2 osoby), która to jest wyższa niż kwota warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj. [...] zł.

Od tej decyzji M. J. złożył odwołanie, kwestionując prawidłowość interpretacji przepisów prawa i poprawność wyliczenia matematycznego. Za nieuzasadnione uznał wliczenie do dochodu otrzymanego dodatku aktywizacyjnego wskazując, że nie został on wymieniony w art. 2 pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który to stanowi co rozumienie się przez uzyskanie dochodu. Nadto zarzucił, że poprzez podzielenie kwoty dodatku aktywizacyjnego na 4 miesiące w sposób sztuczny zawyżono średni dochód przypadający na osobę

w rodzinie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 4 i 17, 18, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że załączone do akt sprawy dokumenty potwierdzają, iż dwuosobowa rodzina wnioskodawcy w roku 2013 (tj. poprzedzającym okres zasiłkowy) otrzymała dochód

w wysokości [...] zł, na który złożyło się wynagrodzenie w Spółce A. z o.o. w kwocie [...] zł, co daje miesięczny dochód na osobę w rodzinie w kwocie [...] zł oraz dodatek aktywizacyjny z PUP w kwocie [...] zł miesięcznie ([...] ). Łączny dochód miesięczny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł zatem [..] zł ([...] zł +[..] ). Dochód uzyskany przez stronę z pozostałych miejsc pracy uznano za dochód utracony i nie wliczono do dochodu rodziny.

Organ podkreślił, że jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia

z funduszu alimentacyjnego stanowi nieprzekroczenie ustalonego ustawą kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi [...] zł. Dodatek aktywizacyjny jest dochodem, gdyż zalicza się do przychodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowymi od osób fizycznych, a tym samym podlega wliczeniu do dochodu z roku bazowego, czyli do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy. Natomiast kwoty otrzymanego dodatku aktywizacyjnego nie mogą być uznane za dochód utracony czy dochód uzyskany, albowiem przepisy art. 2 pkt 17 i 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wymieniają dochodu z tego tytułu.

M.J. kwestionując powyższą decyzję w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 2 ust. 4 i art. 2 pkt 18 lit. c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 27, 30b, 30c, 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, że dodatek aktywizacyjny wlicza się do dochodu,

- art. 7, art. 8, art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności podstaw prawnych

i faktycznych doliczenia dodatku aktywizacyjnego do dochodu jak i doliczenia dodatku w kwocie [...] zł do każdego miesiąca roku 2013, podczas gdy faktyczna kwota [..] zł została wypłacona wyłącznie dwukrotnie, tj. w miesiącach maj i kwiecień 2013 r.; dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie wyliczenia dochodu rodziny wobec podania w różnych decyzjach odmiennej wysokości wynagrodzenia i średniomiesięcznego dochodu przy każdorazowym doliczeniu dodatku aktywizacyjnego z jednego miesiąca do wszystkich miesięcy roku oraz nieprzedstawienie sposobu wyliczenia wynagrodzenia,

- art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że dodatek aktywizacyjny zwiększył dochód rodziny za cały rok kalendarzowy, podczas gdy po raz ostatni został wypłacony w maju w kwocie [...] zł, a w kolejnych miesiącach nie był już wypłacany,

- art. 12 K.p.a. poprzez brak prawidłowego ustalenia jaki faktycznie dochód osiągnęła rodzina w 2013 r., w sytuacji gdy organ I instancji w różnych decyzjach wskazywał na odmienną wysokość otrzymywanego wynagrodzenia i wysokość dodatku aktywizacyjnego.

Na potwierdzenie powyższych zarzutów skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt spraw Samorządowego Kolegium Odwoławczego,

w szczególności z dwóch decyzji z dnia 1 grudnia 2014 r. i wcześniejszych decyzji Prezydenta Miasta.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania na rzecz syna skarżącego świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na fakt, że dochód przypadający na osobę w rodzinie przekroczył kryterium dochodowe, określone w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.).

W ocenie Sądu, kwestionowane rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązek uzasadnienia decyzji skorelowany jest z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). W przypadku decyzji organu odwoławczego wiąże się również z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.).

Z powyższych zasad jak i art. 107 § 3 K.p.a. wynika jednoznacznie, że obowiązkiem organu odwoławczego jest zarówno uzasadnienie prawne i faktyczne zajętego stanowiska w sprawie, ale również ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie sprostało powyższemu obowiązkowi.

Organ odwoławczy, pomimo zakwestionowania w odwołaniu prawidłowości wyliczenia dochodu, nie wyjaśnił szczegółowo (krok po kroku) w jaki sposób i przy zastosowaniu jakich przepisów prawa, określił wysokość dochodu rodziny, będącego podstawą do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Podobnie jak organ I instancji nie opisał wszystkich etapów obliczenia dochodu za rok poprzedzający okres świadczeniowy. W szczególności nie przedstawił wyliczenia matematycznego, które doprowadziło do przyjęcia, że dochód skarżącego otrzymany

w roku 2013 z wynagrodzenia za pracę wyniósł [...] zł, zaś z tytułu dodatku aktywizacyjnego –[...] zł. Nie podał także jakie składniki wziął pod uwagę przy ustaleniu tych kwot i w jakiej wysokości. Organ nie wykazał również dlaczego uznał za uzasadnione podzielenie kwoty dodatku aktywizacyjnego przez liczbę miesięcy,

w których dochód ten był osiągany (tj. cztery miesiące), a nadto i w tym przypadku nie powiązał zastosowanego sposobu wyliczenia z konkretną treścią określonego przepisu prawa.

Powyższe braki uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli obliczeń, które doprowadziły organ odwoławczy do wniosku o poprawności ustalenia w decyzji organu I instancji przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie.

Z tych też względów jako niezasługujący na uwzględnienie uznano wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt spraw Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wcześniejszych decyzji organu I instancji na okoliczność potwierdzenia, że w różny sposób organy ustalały wynagrodzenie i dochód.

Z kolei zdaniem Sądu, słuszne jest stanowisko organu, że dodatek aktywizacyjny podlega wliczeniu do dochodu, mającego wpływ na ustalenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego pomimo, że nie można go traktować jako dochodu uzyskanego czy utraconego.

Przepis art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów,

w zakresie definicji dochodu odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie

z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 poz. 1456), ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające podatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze. zm.). Konsekwencją powyższego unormowania jest to, że wszelkie przychody opodatkowane z mocy prawa na zasadach ogólnych uznać należy za dochód.

Niewątpliwe dodatek aktywizacyjny podlega opodatkowaniu według ww. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy bowiem do innych źródłem przychodu z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie jest przedmiotowo zwolniony z podatku dochodowego na podstawie art. 21 wskazanej ustawy. Tak więc z woli ustawodawcy dodatek aktywizacyjny jest źródłem dochodu, który podlega uwzględnieniu w limicie kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Pojęcie "dochodu" należy odróżnić od pojęcia "utraty czy uzyskania dochodu" zdefiniowanego w art. 2 pkt 17 i 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. To, że przychód z określonego tytułu (w niniejszym przypadku dodatku aktywizacyjnego) nie został wskazany w katalogu zawartym w art. 2 pkt 17 i 18 ww. ustawy nie oznacza, że nie stanowi on dochodu w rozumieniu ustawy

o świadczeniach rodzinnych.

Instytucja dochodu utraconego i uzyskanego nie służy doprecyzowaniu pojęcia dochodu, lecz urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do świadczenia.

Reasumując stwierdzić należy, że w świetle zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w odwołaniu jak i w skardze w zakresie prawidłowości wyliczenia dochodu, nie sposób uznać uzasadnienia decyzji organu odwoławczego za wystarczające i czyniące zadość przepisom art. 8, 11, 15 i 107 § 3 K.p.a.

Kolegium motywując decyzję nie wyjaśniło swojego toku rozumowania

w zakresie ustalenia dochodu, zaś takie braki uzasadnienia, stanowią przeszkodę do kontroli poprawności zaskarżonego decyzji co do meritum, tj. nieprzyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobligowany będzie do wyeliminowania wskazanych powyżej uchybień i wyjaśnienia sposobu wyliczenia dochodu skarżącego poprzez przedstawienie wszystkich etapów obliczeń

z każdorazowym powołaniem podstawy prawnej, dając temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji.

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.