Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2017 r. sygn. akt II SAB/Lu 155/16 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi [...] na bezczynność [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 155/16, Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwano Fundację [...] (dalej skarżąca bądź Fundacja) do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi Fundacji na bezczynność [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w kwocie 100 złotych, zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2192).

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosła Fundacja zarzucając naruszenie art. 239 § 2 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r., poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, przez brak zastosowania pomimo, że przepis ten winien być zastosowany w niniejszej sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że strony obligowane są do ponoszenia kosztów sądowych stosownie do swojego udziału w postępowaniu, o ile przepisy nie zwalniają ich z tego obowiązku.

Artykuł 234 § 2 p.p.s.a. stanowi, że opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Zasadnie więc Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącą do uiszczenia należnej opłaty. Wydane w tym zakresie zarządzenie w pełni odpowiada prawu, ponieważ stosownie do treści § 2 rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczonym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.

Ze złożonego do akt sprawy odpisu z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika że skarżąca Fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego, której celem jest min. rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego, a także zwiększenie udziału obywateli w sprawowaniu władzy oraz promowanie i kreowanie postaw obywatelskich, w tym postaw liderskich.

Wobec treści art. 239 § 2 p.p.s.a. w sprawie wymagane jest ustalenie, czy Fundacja działa we własnej sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OZ 650/16; z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt: II OZ 420/16; z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt: II OZ 1283/15, publ. CBOSA). Procedura sądowoadministracyjna zawęża bowiem wyłączenie podmiotowe w zakresie uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych, jakie prowadzą. Ponadto zauważyć należy, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady, wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia “sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie “sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie, nie można uznać, że Fundacja [...] występuje jako strona we “własnej sprawie" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a.

Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Fundacji, co nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt: I OZ 957/16 oraz sygn. akt: I OZ 1013/16; z dnia 3 lutego 2017 r., I OZ 165/17, z dnia 7 lutego 2017 r., I OZ 223/17).

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Fundacja nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Fundacja prawidłowo zostało wezwane do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, której wysokość ustalono zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.