II SAB/Kr 89/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-05-16	
Data wpływu	2024-04-08	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Magda Froncisz
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	III OSK 2282/24	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 13; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a oraz 149 par. 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi L. Z. na bezczynność Dyrektora T. Parku Narodowego w Z. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej na wniosek z dnia 24 lutego 2021 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu albo do dokonania czynności celem załatwienia wniosku skarżącego z dnia 24 lutego 2021 r., II. stwierdza, że Dyrektor T. Parku Narodowego w Z. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Dyrektora T. Parku Narodowego w Z. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
W dniu 24.02.2021 r. L. Z. (skarżący) wystąpił do Dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem (DTPN) z żądaniem udostępnienia informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, zwanej dalej: "u.d.i.p.", "ustawa"): 1. zanonimizowanych kopii aktualnie obowiązujących umów najmu lub dzierżawy dot. budynków lub nieruchomości położonych przy ul. Jaszczurówki 27, 29 A i 29 w Zakopanem lub ew. umów najmu lub dzierżawy dot. lokali w ww. budynkach, oraz 2. informacji o wysokości miesięcznego czynszu za najem lub dzierżawę przez TPN ww. budynków, nieruchomości lub lokali w październiku 2020 r.

W odpowiedzi z 1.03.2021 r. DTPN poinformowała wnioskodawcę, że żądane informacje mają charakter informacji przetworzonej i wezwał skarżącego do uzupełnienia braków ww. wniosku poprzez wykazanie, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W odpowiedzi na powyższe z 5.03.2021 r., skarżący wskazał, że żądane informacje nie są informacjami przetworzonymi.

DTPN decyzją z 29.03.2021 r., znak: [...], odmówił skarżącemu udostępnienia żądanych informacji.

W następstwie zaskarżenia ww. decyzji przez skarżącego, Minister Klimatu i Środowiska ("MKiŚ") decyzją z 14.07.2021 r., [...], uchylił w całości decyzję DTPN i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Minister wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy kluczowe jest wyjaśnienie następujących okoliczności. Dyrektor TPN powinien ustalić skalę wnioskowanej informacji biorąc pod uwagę liczbę dokumentów objętych wnioskiem. Należy również określić, ile czasu i zasobów ludzkich pochłonęłoby przygotowanie dla wnioskodawcy informacji zgodnie z wnioskiem. Szczegółowego wyjaśnienia również wymaga czy realizacja przedmiotowego wniosku zakłóci normalny tok działania organu i utrudni wykonywanie przypisanych zadań. W oparciu o powyższe ustalenia należy dokonać ponownej kwalifikacji czy żądana informacja należy do kategorii informacji publicznej prostej, czy też przetworzonej, biorąc pod uwagę przytoczone powyżej orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowisko doktryny.

Decyzja powyższa została doręczona skarżącemu 19.07.2021 r.

W dniu 19 marca 2024 r. (data wpływu do DTPN) wnioskodawca złożył do WSA w Krakowie skargę na bezczynność DTPN w udostępnieniu skarżącemu informacji publicznych wskazanych we wniosku z 24.02.2021 r. lub w wydaniu decyzji odmawiającej udostępnienia informacji żądanych ww. wnioskiem, zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p.

Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie DTPN do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 24.02.2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku tut. Sądu, 2. stwierdzenie, że bezczynność DTPN w ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku z 24.02.2021 r. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznanie od DTPN na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 4. zasądzenie od DTPN kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, przedstawiono stan faktyczny sprawy i podniesiono, że po wydaniu decyzji MKiŚ, do dnia wystąpienia z niniejszą skargą, DTPN nie udostępnił skarżącemu żądanych informacji, ani też nie wydał ponownej decyzji odmawiającej udostępnienia żądanych informacji. DTPN nie poinformował też skarżącego o przyczynach zwłoki oraz nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Począwszy zatem od 15 dnia od doręczenia DTPN ww. decyzji MKiŚ z 14.07.2021 r., DTPN pozostaje w zwłoce z udostępnieniem skarżącemu żądanych informacji lub z wydaniem ponownej decyzji odmownej, dopuszczając się tym samym naruszenia przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

W ocenie skarżącego naruszenia te mają charakter rażących z uwagi na: (i) ich oczywistość, (ii) brak potrzeby dokonywania wykładni naruszonych przepisów oraz (iii) nie dającą się pogodzić z zasadami praworządności bezczynność DTPN w wykonywaniu ciążących na tym podmiocie ustawowych obowiązków. Wspomniane rażące naruszenia wskazanych przepisów prawa oraz długotrwałość tych naruszeń uzasadnia przyznanie od DTPN na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wystąpienie z niniejszą skargą nie zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia. Skarżący podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych o braku takiego wymogu w sprawach z wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W dniu 3.04. 2024 r. DTPN udzielił skarżącemu żadnej informacji, przekazując kopie umów najmu lokali w budynkach przy ul. Jaszczurówka 27, 29a i 29 oraz informację o wysokości czynszu w październiku 2020 r.

Również 3.04.2024 r. organ udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Organ stwierdził, że powodem, dla którego nie doszło do udostępnienia informacji publicznej w ustawowym terminie było uznanie, że skarżący jest już w posiadaniu wnioskowanych informacji od lipca 2021 r., co powoduje że niedopuszczalne jest żądanie ich udzielenia w drodze ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uzyskał je bowiem w postępowaniu sądowym, sygn. akt: I C 237/20, co wyczerpuje zakres wniosku. Jednakże z daleko posuniętej ostrożności, na wypadek gdyby tut. Sąd uznał, że informacje uzyskane w postępowaniu sądowym j.w. nie wyczerpują zakresu wniosku, w dniu 3 kwietnia 2024 r. Dyrektor TPN udzielił skarżącemu informacji publicznej objętej żądaniem wniosku.

Nadto powodem nieudzielenia informacji było nadużywanie przez skarżącego prawa do informacji publicznej. W niniejszej sprawie doszło do wykorzystania przez skarżącego prawa do informacji publicznej na potrzeby prowadzenia sporów prawnych. Skarżący występuje w roli pełnomocnika procesowego spadkobierców [...] i w ramach prowadzonych postępowań sądowych i administracyjnych domaga się wydania przez TPN nieruchomości przejętych od rodziny [...].

Dyrektor podniósł również, że stan bezczynności już ustał albowiem żądane informacje zostały udzielone stronie 3.04.2024 r. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie pkt 1 petitum skargi stało się bezprzedmiotowe, wobec czego winno zostać umorzone, na podstawie art 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Mając na uwadze stanowisko judykatury oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazano, że brak jest rażącego naruszenia prawa po stronie organu, bowiem Dyrektor TPN pozostawał w przeświadczeniu, że wnioskodawca jest już w posiadaniu żądanych informacji. Brak udzielenia przez Dyrektora TPN żądanych informacji nie był efektem oczywistego zaniechania. Jak bowiem zostało szczegółowo wykazane w pkt 1 odpowiedzi, Dyrektor TPN aktywnie uczestniczył w toku całego postępowania zainicjowanego przez skarżącego i terminowo wywiązywał się ze z obowiązków nałożonych na niego przez u.d.i.p. Nie można przyjąć, że bezczynność była spowodowana lekceważeniem skarżącego, czy też celowym przedłużaniem postępowania. Tym samym okoliczności faktyczne nie pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.

Dyrektor wskazał również na bezzasadność wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, bowiem skarżący w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, że wskazany wyżej okres bezczynności spowodował u niego rzeczywistą stratę majątkową, czy też inną szkodę spowodowaną takim działaniem organu. Złożony przez skarżącego wniosek o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a. jest tym bardziej bezpodstawny, że już w lipcu 2021 r. skarżący był w posiadaniu żądanych informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialnotechnicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy ma miejsce wtedy, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie podejmuje stosownych czynności tj. nie udostępnia informacji w sposób przewidziany w ustawie m.in. w sposób wskazany w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 7 ustawy.

Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, że w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie, do udzielenia informacji publicznej oraz czy podejmuje stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Nadto żądana informacja musi stanowić informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Obowiązek informacyjny podmiotu zobowiązanego jest konsekwencją faktu dysponowania daną informacją. Zgodnie zaś z art. 13 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Bezsprzecznie Dyrektor TPN jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia żądanej informacji (art. 4 u.d.i.p), jak również wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy.

Jak już wcześniej sygnalizowano, wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 ustawy.

W przedmiotowej sprawie organ nie zareagował na wniosek strony z 24 lutego 2024r. w ustawowym czternastodniowym terminie zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, co stanowi o stanie bezczynności. Już samo bowiem przekroczenie tego terminu powoduje stan milczenia organu. W badanej sprawie organ miał 14 dni na udzielenie skarżącemu żądanej informacji od zwrotu akt przez Ministra Klimatu i Środowiska w związku z uchyleniem przez niego w dniu 14 lipca 2021 r. decyzji DTPN o odmowie udzielenia żądanej informacji. Tymczasem udzielił jej dopiero 3 kwietnia 2024 r., po wniesieniu skargi do WSA przez wnioskodawcę. Ta okoliczność powoduje, że w dniu wyrokowania żądana informacja została udzielona, ustał więc stan bezczynności organu i w związku z tym Sąd nie może zobowiązać organu do jej udzielenia, co powoduje konieczność umorzenia postępowania sądowego w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Jednakże bezspornie organ pozostawał w bezczynności w udzieleniu skarżącemu żądanej informacji do 3 kwietnia 2024 r., a stan ten trwał przez ponad 2,5 roku. To zaś spowodowało uznanie przez Sąd, że bezczynność ta miała charakter rażący. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przez ponad 2,5 roku organ nie podejmował żadnych czynności, nie przedłużył również czasu rozpoznania sprawy. Podjął działania przymuszony, dopiero po złożeniu skargi do sądu. Takie zachowanie organu należy ocenić jako rażące niewykonywane własnych obowiązków i lekceważenie strony, o czym orzeczono w pkt II wyroku.

Sąd oddalił natomiast skargę w pozostałym zakresie, tj. wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak podkreśla się zgodnie w judykaturze, przyznanie sumy pieniężnej wobec strony postępowania pełni funkcję kompensacyjną, ma na celu wyrównanie uszczerbku (krzywdy, straty), jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, które to okoliczności powinny zostać wyraźnie wskazane i uzasadnione przez skarżącego w treści wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2024 r., LEX nr 3708426). Uzasadniając powyższy wniosek, skarżący wskazał na rażące naruszenie przepisów przez DTPN oraz długotrwałość tych naruszeń. Nie wskazał jednak na konkretny uszczerbek (krzywdę, stratę), jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności organu administracji, co spowodowało oddalenie tego wniosku.

W tym stanie sprawy, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz 149 § 2 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 100 zł złożył się uiszczony wpis od skargi.