Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 1801-IOD.4104.27.2023 w przedmiocie pozostawienia podania – zażalenia bez rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 25 października 2023 r., nr 1801-IOD.4104.23.2023 - w części dotyczącej M. R., 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej M.R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I SA/Rz 145/24

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. nr 1801-IOD.4104.27.2023 utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia 25 października 2023 r. nr 1801-lOD.4104.23.2023, pozostawiające bez rozpatrzenia podanie w sprawie wydania zaświadczenia w przedmiocie nabycia spadku po zmarłym S.S., w zakresie odnoszącym się do działania w imieniu J.S. oraz M.R.

Jak wynika z akt sprawy W.K. w dniu 29 czerwca 2023 r. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o wydanie zaświadczenia w sprawie podatku od spadków i darowizn, po zmarłym S.S., występując w imieniu A.K., J.S. i M.R.. W dniu 6 lipca 2023 r., z uwagi na nieprzedłożenie pełnomocnictwa został wezwany przez organ do uzupełnienia tego braku, jednakże nie uczynił zadość wezwaniu w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Dlatego Naczelnik postanowieniem z 4 sierpnia 2023 r. nr 1811-SKA-1.4054.874.2023 pozostawił podanie bez rozpatrzenia.

W.K. w dniu 28 sierpnia 2023 r. wniósł zażalenie na postanowienie z 4 sierpnia 2023 r., działając w imieniu ww. osób. Postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. organ wezwał go do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez dołączenie oryginałów lub poświadczonych pełnomocnictw do reprezentowania A.K., J.S. i M.R.. Wezwanie zawierało pouczenie, że niesunięcie braków spowoduje pozostawienie zażalenia bez rozpatrzenia. Braki zażalenia w odniesieniu do M.R. i J.S. nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie. W związku z tym Dyrektor postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. nr 1801-l0D.4104.23.2023 pozostawił bez rozpatrzenia zażalenie z dnia 28 sierpnia 2023 r., w zakresie odnoszącym się do działania w imieniu J.S. i M.R..

Rozpatrując zażalenie na postanowienie z dnia 25 października 2023 r., organ odwoławczy przywołał art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej z którego wynika, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, wzywa się wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni. Ocenił, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że nieusunięcie w terminie braku formalnego, tj. nieprzedłożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu J.S. i M.R., powoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Powoływanie się na pełnomocnictwa z 4 grudnia 2000 r. i ich złożenie wraz z zgłoszeniami SD-Z2 z 19 kwietnia 2010 r. J.S. i M.R. nie mogło być uznane za uzupełnienie braków podania. Pełnomocnictwa te nie mogły być uznane za pełnomocnictwa ogólne obowiązujące w kolejnych sprawach, postępowaniach czy wnioskach. Instytucję pełnomocnictwa ogólnego wprowadzono dopiero od 1 stycznia 2016 r., a udzielone w 2010 r. pełnomocnictwo nie wywierało skutku pełnomocnictwa ogólnego. Dyrektor wyjaśnił, że udzielenie kiedykolwiek, w jakiejkolwiek formie dowolnego pełnomocnictwa nie oznacza ani udzielenia pełnomocnictwa szczególnego i złożenia go do akt sprawy, ani udzielenia pełnomocnictwa ogólnego.

W zakresie zarzutu nieuwzględnienia wniosku o przedłużenie o 2 miesiące terminu na czynności potwierdzenia udzielenia pełnomocnictwa stwierdził, że art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wprost wskazuje termin 7 dni na uzupełnienie podania, a organ nie może go modyfikować. Jednocześnie podkreślił, że niezależnie od tego postępowania, po otrzymaniu stosownych pełnomocnictw, w każdym czasie, możliwe jest złożenie wniosku o wydanie zaświadczeń, których W.K. domaga się w imieniu mocodawców.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M.R. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Argumentowała, że gdyby organ wyznaczył pełnomocnikowi dłuższy niż 7 dni termin na uzupełnienie braków, to wówczas potwierdziłaby ona udzielone pełnomocnictwo. Z uwagi na fakt, że miejsce zamieszkania skarżącej znajduje się na terenie Stanów Zjednoczonych, to dla potwierdzenia pełnomocnictwa konieczne było wyznaczenie dłuższego terminu. Skarżąca podkreśliła, że jej pełnomocnictwo w sprawie podatku od spadku, które zarazem obejmuje sprawę o wydanie zaświadczenia, winno się znajdować w Urzędzie Skarbowym w [...] w aktach sprawy dotyczącej podatku od spadku po S.S.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego albowiem organ bezpodstawnie wezwał W.K. do przedstawienia pełnomocnictwa od M.R. ( sąd rozpatruje sprawę tylko odnośnie tej osoby bowiem tylko w jej imieniu została złożona skarga ).

Jak już wyżej wskazano W.K. wniósł podanie o wydanie zaświadczenia w imieniu 3 osób: A.K., M.R. i J.S.. Organ po przeprowadzeniu postępowania uznał ,że nie posiada on pełnomocnictwa do działania w ich imieniu i w postanowieniu skierowanym do W.K. pozostawił podania bez rozpoznania. Adresatem postanowienia był zatem W.K. i to on został uznany za nie mogącego pełnić obowiązków pełnomocnika osób wskazanych przez niego w podaniu. Postanowienie dotyczyło zatem w swej istocie jego praw i obowiązków, nie zaś praw i obowiązków osób które miał on reprezentować.

Po otrzymaniu tegoż postanowienia wniósł on na nie zażalenie kwestionując stanowisko organu I instancji co do nie posiadania pełnomocnictwa i możliwości reprezentowania trzech, wskazanych powyżej osób. Zażalenie to powinien organ II instancji rozpoznać i orzec co do zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji określając uprawnienie W.K. co do ich reprezentowania.

W tym miejscu trzeba wskazać na odmienności co do zakresu osób uprawnionych do wniesienia odwołania i zażalenia w postępowaniu toczącym się na podstawie ordynacji podatkowej. Przepis art. 220 § 1 o.p stanowi mianowicie, że

od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Nie budzi zatem wątpliwości, że uprawniona do wniesienia tego typu środka odwoławczego jest tylko i wyłącznie strona postepowania. Zasada ta nie został jednak zastosowana odpowiednio przy konkretyzowaniu środka odwoławczego jakim jest zażalenie. W tym przypadku w przepis art. 236 § 1 o.p. stanowi, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Przepis ten nie zakreśla więc kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia, zaś przepis art. 220 § 1 o.p. nie będzie miał zastosowania w myśl art. 239 o.p. z uwagi na istnienie odrębnej regulacji odnoszącej się wprost do zażalenia.

Z uwagi na takie ujęcie – w sposób niedookreślony, kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia należy go rozumieć w ten sposób, że uprawnionym do jego wniesienia jest osoba do której zostało to postanowienie skierowane, której praw i obowiązków to postanowienie dotyczy. Nie musi to być tylko i wyłącznie strona tego postepowania.

Takie rozumienie tego przepisu odmawiające zawężenia kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia niewątpliwie realizuje zasadę dwuinstancyjności postępowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych ( art. 121 § 1 i 127 o.p. ).

W przypadku pozostawienia podania bez rozpatrzenia osoba zainteresowana ma prawo złożyć w tym przedmiocie zażalenie.

W przedmiotowej sprawie przyczyna takiego rozstrzygnięcia organu był brak pełnomocnictwa po stronie W.K., co spowodowało uznanie przez organ I instancji, że nie jest on reprezentantem trzech osób wskazanych w podaniu. W takiej sytuacji, to osobie występującej w roli pełnomocnika będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia zażalenia celem wykazania argumentów, że jest w istocie rzeczy uprawnionym do ich reprezentowania. Przez wezwanie go do złożenia pełnomocnictwa organ nie rozpoznał jego zarzutów sposób formalny ( poprzez wydanie orzeczenia w myśl art.233 § 1 o.p. w zw. z art. 239 o.p.) , co doprowadziłoby do oceny sytuacji prawnej W.K. jako pełnomocnika, rozstrzygając w sposób jednoznaczny jego pozycje procesową.

Stanowi to naruszenie przepisów art. 169 § 1 o.p. w zw. z art. 236 § 1 o.p.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji rozpatrzy zażalenie wniesione przez W.K. przy czym, z uwagi na wniesienie skargi tylko przez M.R. zostanie to ograniczone jedynie do kwestii reprezentowania tej osoby.

Organ rozważy argumenty wskazane przez W.K. w zażaleniu i rozstrzygnie czy jest on, czy też nie pełnomocnikiem tej osoby w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.

W ten sposób kwestia ta zostanie w sposób jednoznaczny rozstrzygnięta, co skutkować będzie ewentualnym dalszym procedowaniem w sprawie lub jego brakiem.

Podstawą rozstrzygnięcia sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt1 lit. c ppsa. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ppsa. ( zwrot kwoty 100 złotych uiszczonych tytułem wpisu sądowego).