Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "A." sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Po 727/24, w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej "A." sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Po 727/24, w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 września 2024 r., nr 3001-IEE.7113.278.2024, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 3 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Po 727/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyniku rozpoznania wniosku "A." sp. z o.o. z siedzibą w K. odmówił wstrzymania wykonania postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 5 września 2024 r., nr 3001-IEE.7113.278.2024, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

Wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej został przez Stronę złożony w skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Po 727/24.

W uzasadnieniu orzeczenia z 3 lutego 2026 r. w pierwszej kolejności wskazano, że w ramach odpowiedniego stosowania art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kompetencja do orzekania w przedmiocie ochrony tymczasowej po wniesieniu skargi kasacyjnej należy do Sądu pierwszej instancji tak długo, jak długo po skierowaniu do niego wniosku znajduje się on w posiadaniu akt sprawy, toteż zdaniem Sądu za konieczne należało uznać rozpoznanie wskazanego wniosku przez WSA w Poznaniu.

Uzasadniając merytorycznie rozstrzygnięcie, Sąd wyjaśnił, że kluczowe znaczenie w sprawie ma okoliczność, że w zaskarżonym postanowieniu uchylono rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oraz umorzono postępowanie w całości. Powyższym aktem nie zostały nałożone na Stronę żadne obowiązki w związku z egzekucją. Zaskarżone postanowienie nie powoduje ani powstania jakichkolwiek skutków w sferze interesu prawnego Strony, ani nie nakłada nań nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Wobec powyższego nieuprawniona jest merytoryczna ocena argumentów Spółki przedstawionych we wniosku o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie Sąd zauważył, że analiza treści wniosku Skarżącej wskazuje, iż Spółka oczekuje w istocie wstrzymania prowadzonego wobec niej całego postępowania egzekucyjnego, które nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy. Sąd wyjaśnił powyższą kwestię w prawomocnym postanowieniu z 13 maja 2025 r., o sygn. akt I SA/Po 727/24, oddalającym wniosek skarżącej o wstrzymanie czynności egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie i stanowisko to zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu NSA z 12 sierpnia 2025 r., o sygn. III FZ 300/25.

Pismem z 18 lutego 2026 r. Strona wniosła zażalenie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postanowienie o umorzeniu postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną nie jest aktem podlegającym wstrzymaniu, art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację i brak należytej oceny przesłanek "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" oraz art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady skutecznej ochrony sądowej i równości stron procesu poprzez odmowę udzielenia ochrony tymczasowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku (por. postanowienia NSA: z 3 października 2018 r., II GZ 325/18; z 26 listopada 2020 r., II GZ 348/20). Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie wszczęte zażaleniem podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA: z 18 lipca 2018 r., II OZ 770/18; z 17 kwietnia 2018 r., II OZ 363/18; z 5 grudnia 2017 r., II OZ 1514/17; z 13 listopada 2019 r., II GZ 261/19). W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia sąd pierwszej instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej (por. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2019 r., II FZ 461/19).

Jakkolwiek rozpoznanie wniosku sformułowanego w skardze kasacyjnej przez Sąd pierwszej instancji w świetle powyższego było wadliwe, z przyczyn zaprezentowanych w dalszej części uzasadnienia pozostaje bez wpływu dla oceny rozstrzygnięcia i odmowy zastosowania w sprawie ochrony tymczasowej.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, zagadnienie dopuszczalności wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 5 września 2024 r. było uprzednio przesądzone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 maja 2025 r., które uprawomocniło się wobec oddalenia zażalenia postanowieniem tutejszego Sądu z 12 sierpnia 2025 r., o sygn. akt III FZ 300/25. W postanowieniu tym NSA zawarło ocenę tożsamą, jaką obecnie zaprezentowało WSA w uzasadnieniu postanowienia poddanego kontroli instancyjnej.

Oceną wyrażoną w przywołanych orzeczeniach skład orzekający w niniejszej sprawie pozostaje związany i jednocześnie ją podziela. Zwrot "w granicach tej samej sprawy" użyty w art. 61 p.p.s.a. dotyczy sprawy w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej. Sąd administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych bądź zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru, i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności stosownie do art. 3 p.p.s.a.

Jedynie sygnalnie przy tym należy poczynić spostrzeżenie, że po myśli art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia wydane w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W tym celu należy złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oraz go uzasadnić. Ponownie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia winno się traktować jako wniosek o zmianę uprzednio zapadłego postanowienia w przedmiocie wstrzymania bądź odmowy wstrzymania wykonania aktu w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a., znajdującym zastosowanie odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym po myśli art. 193 p.p.s.a. Zatem wniosek zawarty w skardze kasacyjnej i będący przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie wbrew brzmieniu treści żądania stanowił w istocie wniosek o zmianę postanowienia. Skoro podlegający analizie wniosek jest kolejnym żądaniem o zastosowanie ochrony tymczasowej sformułowanym w sprawie, winien podlegać ocenie przez pryzmat przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 4 p.p.s.a., tj. pod kątem zaistnienia zmiany okoliczności istotnych z punktu widzenia sprawy wpadkowej w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. We wniosku zawartym w skardze kasacyjnej Strona nie podołała ciążącemu nań obowiązkowi procesowemu i nie przywołała jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zmianę rozstrzygnięcia funkcjonującego w obrocie prawnym, co również z tego względu uniemożliwiło uwzględnienie żądania.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.