II SA/Wa 1341/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-10-28	
Data wpływu	2022-08-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Arkadiusz Koziarski. /sprawozdawca/
Danuta Kania
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Sygn. powiązane	III OSK 3311/23	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2277;  art. 42 ust. 12; Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1;  art. 9 ust. 2 lit. b i c art. 57 ust. 1 art. 83 ust. 1; Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant ref.staż. Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę	
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej "PUODO", decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...], wydaną na art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 7 ust. 1, art. 60, art. 102 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781), dalej "u.o.d.o." oraz art. 57 ust. 1 lit. a) i h), art. 58 ust. 2 lit. i) w zw. z art. 5 ust. 1 lit. a), art. 6 ust. 1, a także art. 83 ust. 1 - 2 i art. 83 ust. 5 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), dalej "RODO", stwierdził naruszenie przez [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych z siedzibą w [...], dalej "Ośrodek", przepisów art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) RODO polegające na nagrywaniu i utrwalaniu dźwięku (głosu) w zainstalowanym w ww. Ośrodku systemie monitoringu, tj. przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych w tym zakresie i nałożył na Ośrodek administracyjną karę pieniężną w kwocie 10 000 złotych.

W uzasadnieniu organ podał, że został poinformowany o praktykach stosowanych przez Ośrodek związanych ze stosowanym przez Ośrodek systemem monitoringu. W ramach ww. przekazanych Urzędowi informacji Ośrodkowi zarzucono "(...) pozbawione podstawy prawnej rejestrowanie dźwięku na terenie tej placówki za pośrednictwem zainstalowanego systemu monitoringu ".

Dalej organ przedstawił przebieg postepowania w sprawie z uwzględnieniem kierowanych do Ośrodka wezwań o wyjaśnienia oraz uzyskiwanych odpowiedzi.

PUODO wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a) RODO, dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą. Natomiast art. 6 ust. 1 RODO, stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków:

a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów;

b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy;

c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze;

d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej;

e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi;

f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

W ustępie tym zaznaczono również, że akapit pierwszy lit. f) nie ma zastosowania do przetwarzania, którego dokonują organy publiczne w ramach realizacji swoich zadań.

PUODO wskazał, że w niniejszej sprawie kluczowe jest nie tyle wykazanie, iż Administrator rejestrował dźwięk na terenie swojej placówki za pośrednictwem zainstalowanego systemu monitoringu (bo fakt ten został potwierdzony przez samego Administratora i w świetle jego wyjaśnień oraz załączonych do nich dokumentów jest bezsporny), lecz określenie, czy przetwarzanie danych osobowych w tym zakresie odbywało się bez podstawy prawnej. Organ podniósł, że jest to szczególnie ważne, jako że zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Art. 51 Konstytucji przewiduje z kolei prawo ochrony danych osobowych. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Z uwagi na powyższe, w ocenie organu, zakres danych rejestrowanych w ramach monitoringu stosowanego w miejscach takich jak Ośrodek, w którym osoby przebywają w warunkach przymusu - często niezdolne do świadomego podejmowania jakichkolwiek decyzji oraz kontrolowania tego, co robią i mówią, nie powinien być określany z powołaniem się na budzące wątpliwości podstawy.

Dalej organ wskazał, że Ośrodek w piśmie z dnia 19 lutego 2021 r. wskazał przepisy, z których, w jego przekonaniu, wynika obowiązek rejestracji sygnału audio/video:

1) art. 423 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1119, z późn. zm.), zgodnie z którym pomieszczenia i urządzenia izby wytrzeźwień lub placówki odpowiadają wymaganiom odpowiednim do wykonywanych zadań, w tym są wyposażone w system umożliwiający obserwację osób w nich umieszczonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa tych osób,

2) art. 42 ust. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, że zamknięte pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalację monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą w nim umieszczoną oraz kontrolę wykonania czynności związanych z tym środkiem przymusu bezpośredniego,

3) art. 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2075), z którego wynika, że w pomieszczeniach izby wytrzeźwień lub placówki zapewnia się bezpośredni dostęp światła dziennego, oświetlenie elektryczne oraz system przywoławczy umożliwiający, w razie potrzeby, wezwanie pracownika, o którym mowa w art. 42 ust. 10 ustawy, a pomieszczenia dla osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (tj. osób, których zachowanie stwarza poważne zagrożenie dla ich zdrowia lub życia albo zdrowia lub życia innych osób przyjętych do izby wytrzeźwień lub placówki), wyposaża się dodatkowo w zabezpieczoną przed uszkodzeniem instalację monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą, o której mowa w ust. 1 pkt 2,

4) art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2 lit. b), c) i z art. 3 ust. 2 lit. b) i art. 4 pkt 2 RODO.

Organ stwierdził, że przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości

i przeciwdziałaniu alkoholizmowi mogą wydawać się nieoczywiste w zakresie dopuszczalności rejestracji dźwięku w ramach monitoringu stosowanego w izbach wytrzeźwień - nie precyzują bowiem wprost, czy wskazane w tych przepisach pomieszczenia powinny być wyposażone w monitoring utrwalający wyłącznie obraz, czy jednocześnie obraz i dźwięk. Organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności, analizując przepisy wskazane w ww. pkt 1-2 (tj. art. 423 ust. 1 i art. 42 ust. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi), przeprowadził wykładnię językową, ze względu na fakt, że rezultat zastosowania tej wykładni przez Administratora (przedstawiony w jego piśmie datowanym na dzień 13 grudnia 2021 r.) w ocenie PUODO należy uznać za nielogiczny. Administrator wskazał bowiem (nie powołując żadnych przypisów), że (cyt.): »(...) "stały nadzór" i "obserwacja" obejmują całokształt obserwowalnych zmysłami zjawisk mających miejsce w pomieszczeniach (...)«.

PUODO wskazał, że art. 423 ust. 1 ww. ustawy (dotyczący pomieszczeń izby wytrzeźwień w ogólności) stanowi, że pomieszczenia i urządzenia izby wytrzeźwień lub placówki odpowiadają wymaganiom odpowiednim do wykonywanych zadań, w tym są wyposażone w system umożliwiający obserwację osób w nich umieszczonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa tych osób. "Obserwacja" to (zgodnie ze znaczeniem adekwatnym do kontekstu, wskazanym za: https://sjp.pwn.pl/szukaj/obserwacja.html): "uważne przyglądanie się czemuś lub komuś przez dłuższy czas". Natomiast z art. 42 ust. 12 ww. ustawy (dotyczącego wyłącznie monitoringu pomieszczeń przeznaczonych do izolacji) wynika, że zamknięte pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalacje monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą w nim umieszczoną oraz kontrolę wykonania czynności związanych z tym środkiem przymusu bezpośredniego. "Monitoring" (zgodnie z definicją podaną za: https://sjp.pwn.pl/slowniki/monitoring.html) oznacza "stałą obserwację i kontrolę jakichś procesów lub zjawisk", a także "stały nadzór nad jakimś obiektem chronionym". Z uwagi na fakt, że w art. 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2014 r., mowa jest również o instalacji monitoringu (umożliwiającej stały nadzór nad osobą, o której mowa w ust. 1 pkt 2), zdaniem organu powyższe wnioski można też odnieść do tego przepisu (wskazanego w ww. pkt 3).

Zdaniem PUODO ze względu na to, iż termin "obserwacja" odnosi się do postrzegania tylko jednym zmysłem (wzroku) oraz mając na uwadze przywołane przepisy art. 47, 51 i 31 ust. 3 Konstytucji, należy w tym przypadku wstrzymać się od nieuzasadnionej rozszerzającej wykładni pozwalającej na rejestrację w ramach monitoringu czegokolwiek poza obrazem.

Organ uznał, że pomocne będzie skorzystanie również z wykładni porównawczej. W jej ramach PUODO przeanalizował przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, pokoi przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyjnych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępowania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (Dz. U. z 2012, poz. 638, ze zm.). PUODO stwierdził, że porównanie dokonane w tym zakresie jest szczególnie uzasadnione ze względu na jednakowe cele realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego tworzące izby wytrzeźwień oraz Policję. Art. 1 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi bowiem, że zarówno organy administracji rządowej, jak i jednostki samorządu terytorialnego, są obowiązane do podejmowania działań zmierzających m.in. do usuwania następstw nadużywania alkoholu. W zakresie świadczeń spełnianych na rzecz osób nietrzeźwych ww. podmioty pełnią tę samą rolę, ponieważ osoby w stanie nietrzeźwości, które swoim zachowaniem dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym lub w zakładzie pracy, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu lub zdrowiu innych osób, mogą zostać doprowadzone do izby wytrzeźwień lub placówki, podmiotu leczniczego albo do miejsca zamieszkania lub pobytu, a w razie braku izby wytrzeźwień lub placówki osoby te, mogą być doprowadzone do jednostki Policji (art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi).

Organ w przypadku tej regulacji zwrócił uwagę na treść § 14 i 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. dotyczące warunków, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia w jednostkach organizacyjnych Policji dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia stanowią odpowiednio, iż:

- pomieszczenie może być wyposażone w urządzenia monitorujące, w tym służące również do obserwowania i rejestrowania obrazu, działające w systemie całodobowym,

- do przekazywania, odtwarzania i utrwalania obrazu w pomieszczeniu może służyć system telewizji przemysłowej.

Ponadto rozdział 7 rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r., w którym uregulowano sposób przechowywania i niszczenia zapisów obrazu m.in. z pomieszczeń dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, a także warunki właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu przed utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem, dotyczy (jak jego tytuł wskazuje) jedynie zapis obrazu. Prawodawca w ogóle nie przewidział w tym przypadku możliwości zapisu dźwięku (vide również: art. 15 ust. 1 pkt 4a ww. ustawy o Policji). PUODO podniósł, że jeśli takie rozwiązanie zostało przyjęte w przypadku pomieszczeń w jednostkach organizacyjnych Policji, w których przebywają osoby doprowadzone w celu wytrzeźwienia, to jakie miałyby być racjonalne podstawy do wnioskowania o szerszym zakresie danych możliwych do utrwalania w ramach monitoringu w izbach wytrzeźwień wskazanych lub utworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w rozporządzeniu z dnia 8 grudnia 2014 r.

PUODO podał, że Ośrodek w swojej argumentacji podnosił m.in., że rejestracja w ramach monitoringu również dźwięku miałaby być uzasadniona względami bezpieczeństwa i chęcią ochrony zdrowia osób znajdujących się w Ośrodku. Organ wskazał, że weryfikując zasadność tych twierdzeń, warto zwrócić uwagę na to, gdzie Administrator umieścił mikrofony. Zdaniem organu nie wszystkie miejsca wydają się bowiem w tym kontekście "odpowiednie". Mikrofony zainstalowane są w kamerach:

1) na parterze:

- przy wejściu do Ośrodka od strony parkingu dla służb miejskich,

- w pomieszczeniu alkomatu,

- w poczekalni dla osób doprowadzonych,

- w pomieszczeniu zdawania depozytu,

- w przebieralni,

- w pomieszczeniu lekarza w części przeznaczonej do przyjmowania osób doprowadzonych do Działu Izba Wytrzeźwień Ośrodka,

- na korytarzu przy drzwiach wejściowych do Działu Izba Wytrzeźwień przy głównym wejściu do budynku Ośrodka (2 mikrofony),

- w pomieszczeniu depozytariuszy nad biurkiem.

2) na pierwszym piętrze - na początku i końcu korytarzy po stronie prawej i lewej budynku (łącznie cztery mikrofony).

Zdaniem PUODO uzasadnianie rejestracji dźwięku np. w pomieszczeniu lekarza, czy w pomieszczeniu depozytariuszy, chęcią ochrony życia, zdrowia czy bezpieczeństwa osób doprowadzanych do Ośrodka, wydaje się być co najmniej przesadzone. Organ zaznaczył, że nie oznacza to jednak, że w przypadku innych pomieszczeń utrwalanie dźwięku w ramach monitoringu jest uzasadnione.

PUODO podniósł, że aby uniknąć wrażenia, iż utrwalanie dźwięku nawet w takich miejscach jak ww. pomieszczenia do izolacji, mogłoby być dozwolone, należy przywołać treść § 6 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2014 r. Z przepisów tych wynika bowiem odpowiednio, że:

- instalacja, o której mowa w ust. 2 pkt 4 (tj. zabezpieczona przed uszkodzeniem instalacja monitoringu umożliwiająca stały nadzór nad osobą, o której mowa w ust. 1 pkt 2), umożliwia zapis obrazu oraz jego przechowywanie przez okres co najmniej 30 dni, nie dłużej jednak niż 60 dni od dnia jego zarejestrowania, a dostęp do tej instalacji i zapisu obrazu jest kontrolowany, możliwy tylko dla dyrektora izby wytrzeźwień, kierownika placówki lub upoważnionej przez nich osoby,

- po upływie okresu przechowywania, o którym mowa w ust. 3, zapis obrazu jest usuwany w sposób uniemożliwiający jego odzyskanie.

PUODO stwierdził, że ww. przepisy wskazują więc jednoznacznie na możliwość rejestrowania w takich pomieszczeniach jedynie obrazu. Zdaniem organu ustawodawca nie pominął specyficznej sytuacji osób, wobec których zastosowano przymus bezpośredni w formie izolacji - dla ich bezpieczeństwa i w dbałości o ich zdrowie zawarł bowiem w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 42 ust. 10. Zgodnie z tym przepisem pracownik wyznaczony przez dyrektora izby wytrzeźwień lub kierownika placówki albo funkcjonariusz Policji wyznaczony przez komendanta jednostki Policji lub osobę przez niego upoważnioną, a podczas ich nieobecności - dyżurnego jednostki Policji, jest obowiązany do kontroli stanu zdrowia osoby, wobec której zastosowano przymus bezpośredni w formie unieruchomienia lub izolacji, nie rzadziej niż co 15 minut, również w czasie snu tej osoby oraz niezwłocznie po zaprzestaniu stosowania przymusu bezpośredniego.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty w ocenie PUODO, należy stwierdzić, że nagrywanie dźwięku jest w przedmiotowym przypadku działaniem nadmiarowym, którego nie uzasadniają wyżej wskazane przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz rozporządzenia z dnia 8 grudnia 2014 r. (o których mowa w pkt 1-3 na str. 10 niniejszego uzasadnienia).

Zdaniem PUODO przy ustalaniu zakresu danych osobowych, które mogą być przetwarzane przez Administratora w przedmiotowej sytuacji, pomocna może być analiza przepisów dotyczących monitoringu prowadzonego w innych miejscach, w których przebywają osoby, których życie i zdrowie jest zagrożone lub osoby, których pobyt w danym miejscu ma charakter przymusowy.

Organ wskazał na treść art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r., poz. 633, ze zm.) który stanowi, że kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń:

1) ogólnodostępnych, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników pomieszczeń,

2) w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów, w szczególności pokoi łóżkowych, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, przebieralni, szatni, jeżeli wynika to z przepisów odrębnych

- za pomocą urządzeń umożliwiających rejestrację obrazu (monitoring).

Z kolei w art. 73a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53, ze zm.) ustawodawca wprost wskazał, że zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji przemysłowej. Ponadto, w art. 116 § 5a k.k.w. wskazano wyraźnie, że w wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa skazanego jego zachowanie może podlegać monitorowaniu, a monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu. Podobne uregulowania zostały przez ustawodawcę wprowadzone w art. 212b § 2 k.k.w. (dotyczącym warunków pobytu w areszcie sprawców szczególnie niebezpiecznych), w którym wskazano, że zachowanie tymczasowo aresztowanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu podlega stałemu monitorowaniu, monitorowanie prowadzi się w celach mieszkalnych wraz z częścią przeznaczoną do celów sanitarno-higienicznych oraz w miejscach i pomieszczeniach, o których mowa w § 1 pkt 1 tego artykułu, a ponadto, że monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.

Ponadto organ poddał analizie:

1) art. 23 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2022 r., poz. 557), zgodnie z którym funkcjonariusze ABW wykonując czynności służące realizacji zadań, o których mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, mają prawo obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom w trakcie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych na podstawie ustawy;

2) art. 14 ust. 1 pkt 6) ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1671, ze zm.), z którego wynika, że funkcjonariusze CBA, wykonując czynności służące realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, mają prawo obserwowania i rejestrowania, przy użyciu środków technicznych, obrazu zdarzeń w miejscach publicznych oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom w trakcie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych na podstawie ustawy;

3) art. 15 ust. 1 pkt 5a ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14 tej ustawy, mają prawo obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, a w przypadku czynności operacyjno- rozpoznawczych i administracyjno-porządkowych podejmowanych na podstawie ustawy - także i dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom.

W ocenie PUODO fakt, że powyższe uregulowania wskazują wprost na uprawnienie do rejestracji nie tylko obrazu, lecz również dźwięku, nie jest wynikiem przypadku. Ustawodawca jest w tym zakresie konsekwentny, czego dodatkowym przejawem jest brzmienie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2171, ze zm.), który stanowi, że organizator jest uprawniony do utrwalania przebiegu imprezy masowej, a w szczególności zachowania osób w niej uczestniczących, za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk.

PUODO wskazał, że osoba doprowadzana do Ośrodka ma zwykle mniejszą szansę niż osoba trzeźwa (np. przychodząca na wizytę do podmiotu prowadzącego działalność leczniczą) na świadome zapoznanie się z wywieszoną gdziekolwiek informacją o objęciu danego pomieszczenia monitoringiem, w ramach którego rejestruje się dźwięk (pomijając już fakt, że tabliczki znajdujące się przy głównych wejściach do Ośrodka nie informują o takiej rejestracji). Chociażby z uwagi na to, Administrator powinien z większą ostrożnością określać zakres przetwarzanych przez siebie danych osobowych. Zdaniem organu utrwalanie obrazu i dźwięku za pomocą urządzenia rejestrującego w placówkach takich jak Ośrodek jest nierozerwalnie związane z przetwarzaniem danych osobowych, w tym danych szczególnych kategorii.

W miejscach tych mogą być bowiem podejmowane różne, często głęboko w prywatność ingerujące, wręcz intymne dyskusje, wymieniane informacje nieograniczone zarówno co do ilości, jak i co do rodzaju.

Organ zwrócił również uwagę na to, że zgodnie z Wytycznymi Europejskiej Rady Ochrony Danych określonymi w "Wytycznych 3/19 w sprawie przetwarzania danych osobowych przez urządzenia wideo", zapis audiowizualny stanowi niewątpliwie większą formę ingerencji w prywatność niż sam obraz. Ponadto, w pkt 9.3 ppkt 129 Wytycznych wskazano, że administrator przy wybieraniu rozwiązań technicznych odnoszących się do prowadzonego monitoringu nie powinien wybierać rozwiązań zawierających funkcje, które nie są niezbędne (wśród funkcji tych mieści się: nieograniczone śledzenie ruchów kamery, możliwość przybliżenia, transmisja radiowa, analiza i nagrania dźwiękowe). Zgodnie z przytoczonymi Wytycznymi funkcje, które nie są niezbędne powinny zostać dezaktywowane.

PUODO stwierdził, że za bezzasadne należy uznać wskazywanie przez Administratora przepisów art. 6 ust. 1 czy art. 9 ust. 2 lit. b) i c) RODO jako podstawy do rejestracji dźwięku na terenie Ośrodka. Zdaniem organu rozważając tę ostatnią podstawę (art. 9 ust. 2 lit. b i c rozporządzenia 2016/679) należy wprost wskazać, że przetwarzanie danych osób przebywających w Ośrodku w zakresie nagrywanego dźwięku nie jest niezbędne do wypełnienia obowiązków i wykonywania szczególnych praw przez Administratora lub osobę, której dane dotyczą (w dziedzinie prawa pracy, zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej), a także nie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą lub innej osoby fizycznej - fizycznie lub prawnie niezdolnych do wyrażenia zgody. PUODO uznał, że nagrywanie głosów osób będących często w stanie upojenia alkoholowego uniemożliwiającym im świadome formułowanie wypowiedzi czy panowanie nad wydawanymi dźwiękami, jest działaniem nadmiarowym, niecelowym i nieznajdującym rzeczywistego uzasadnienia - szczególnie biorąc pod uwagę miejsca, w których Administrator zamieścił mikrofony w kamerach. Zdaniem organu wątpliwe jest w tym kontekście umieszczenie mikrofonów w pomieszczeniu depozytariuszy nad biurkiem. Podobnie żaden żywotny interes osoby niezdolnej do wyrażenia zgody nie wydaje się uzasadniać nagrywania dźwięku w przebieralni. Umożliwienie Ośrodkowi przetwarzania danych osobowych osób doprowadzonych w celu wytrzeźwienia (w ramach tworzonej dokumentacji), a także danych utrwalanych w ramach prowadzonego monitoringu wizyjnego jest zdaniem ustawodawcy (jak wskazuje analiza stosownych przepisów) wystarczające dla realizacji zadań tego podmiotu.

Dalej organ podniósł, że Ośrodek instalując na swoim terenie urządzenia do monitoringu w postaci kamer oraz mikrofonów powinien dysponować przesłanką dopuszczającą nie tylko nagrywanie obrazu, ale również dźwięku. W niniejszej sprawie Administrator nie może powołać się na żadną z przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 RODO, a w szczególności na wskazaną w art. 6 ust. 1 lit. c), zgodnie z którą przetwarzanie danych jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. Żaden z przepisów regulujących kwestie związane z działalnością Ośrodka nie pozwala na nagrywanie przez niego w ramach monitoringu tego typu danych (dźwięk). Przesłanka wskazana w art. 6 ust. 1 lit. e) RODO nie może być zastosowana. Pozostałe przesłanki dopuszczalności przetwarzania danych osobowych wymienione w art. 6 ust. 1 z uwagi na ich charakter nie mogą stanowić podstawy przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie. Zdaniem organu za zupełnie chybione należy uznać przy tym powoływanie się przez Administratora na art. 9 ust. 2 lit. b) i c) RODO.

W ocenie PUODO należy uznać, że przetwarzanie danych osobowych w zakresie nagrań dźwięku dokonanych na terenie Ośrodka skutkuje naruszeniem przez Administratora art. 5 ust. 1 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679.

Organ wyjaśnił następnie, że na podstawie art. 58 ust. 2 lit. i) RODO, każdemu organowi nadzorczemu przysługuje uprawnienie do zastosowania, oprócz lub zamiast innych środków naprawczych przewidzianych w art. 58 ust. 2 lit. a) - h) oraz lit. j) tego rozporządzenia, administracyjnej kary pieniężnej na mocy art. 83 rozporządzenia 2016/679, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy. Organ podał, że mając na uwadze ustalenia stanu faktycznego korzystając z przysługującego mu uprawnienia stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na Ośrodek administracyjnej kary pieniężnej.

Dalej organ przedstawił argumentację dotyczącą wymiaru kary.

PUODO wskazał, że przy ustalaniu wysokości kary wziął pod uwagę następujące okoliczności sprawy wpływające obciążająco na wymiar nałożonej kary finansowej:

a) Charakter, wagę i czas trwania naruszenia przy uwzględnieniu charakteru, zakresu lub celu danego przetwarzania, liczby poszkodowanych osób, których dane dotyczą, oraz rozmiaru poniesionej przez nie szkody (art. 83 ust. 2 lit. a RODO).

W ocenie Prezesa UODO naruszenie to ma dużą wagę i poważny charakter. Administrator jest podmiotem zaufania publicznego, od którego należy oczekiwać zarówno znajomości przepisów, jak i właściwego ich stosowania, a także wyższych standardów świadczonych usług. Podmiot ten, przetwarzając bez podstawy prawnej dane osobowe w zakresie rejestracji dźwięku prowadzonej na terenie Ośrodka (która pozwala na utrwalanie danych osób, które ze względu na swój stan oraz fakt, iż można wobec nich stosować środki przymusu, mogą mieć ograniczoną zdolność kontrolowania swoich działań i wypowiadanych słów), narusza zasadę zgodności z prawem przetwarzania danych, o której mowa art. 5 ust. 1 lit. a) RODO. Naruszenie to ma więc dużą wagę oraz było długotrwałe - z wyjaśnień złożonych przez Administratora wynika bowiem, że dane obejmujące dźwięk były rejestrowane przez Administratora od dnia 7 listopada 2016 r. do dnia 6 grudnia 2021 r., a zatem stan naruszenia przepisów RODO trwał od 25 maja 2018 r. do dnia 6 grudnia 2021 r. Zdaniem organu fakt rejestrowania dźwięku przez tak długi czas sprawia, że naruszenie dotyczy potencjalnie bardzo dużej liczby osób - i to nie tylko osób doprowadzonych do Ośrodka w celu wytrzeźwienia. PUODO zwrócił uwagę, że pewne wyobrażenie w tym zakresie dają dane zamieszczone w raporcie Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur z wizytacji Ośrodka przeprowadzonej w dniach 19-20 lipca 2017 r., który został udostępniony przez Administratora organowi nadzorczemu pismem z dnia 17 lutego 2022 r., z którego wynika, że jeszcze w 2016 r. w Ośrodku umieszczono 26 432 osoby dorosłe i 12 nieletnich,

b) Umyślny charakter naruszenia (art. 83 ust. 2 lit. b RODO).

Administrator powinien działać wyłącznie na podstawie przepisów prawa - te jednak nie upoważniały Administratora do przetwarzania danych w zakresie nagrań dźwięku dokonanych na terenie Ośrodka. W przedmiotowej sprawie Administrator już na etapie wskazywania przepisów stanowiących w jego opinii podstawę prawną przetwarzania takich danych mógł zweryfikować ich treść (biorąc również pod uwagę zakres uprawnień do przetwarzania danych osobowych przez Policję realizującą te same zadania wobec osób nietrzeźwych w pomieszczeniach przeznaczonych dla osób doprowadzanych celem wytrzeźwienia) i dokonać zmian w zakresie kategorii przetwarzanych danych - na tej podstawie stwierdzić należy, że naruszenie przez Ośrodek przepisów o ochronie danych w powyższym zakresie ma charakter umyślny.

PUODO podał, że ustalając wysokość administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnił również okoliczność łagodzącą, mającą wpływ na ostateczny wymiar kary, tj. stopień współpracy z organem nadzorczym w celu usunięcia naruszenia oraz złagodzenia jego ewentualnych negatywnych skutków (art. 83 ust. 2 lit. f RODO). W ocenie organu fakt, że Administrator zareagował (choć nie od razu) na skierowane do niego w dniu 5 listopada 2021 r. przez organ nadzorczy zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zaprzestaniem (prewencyjnym - do czasu wydania przez Prezesa UODO rozstrzygnięcia) przetwarzania danych w tym zakresie oraz usunięciem wszystkich danych zarejestrowanych do dnia 6 grudnia 2021 r., świadczy o uwzględnieniu przez Administratora praw osób znajdujących się na terenie Ośrodka. Takie zachowanie Administratora świadczy zdaniem organu o woli współpracy ze strony Administratora.

Następnie organ wyjaśnił, że na fakt zastosowania sankcji w postaci administracyjnej kary pieniężnej, jak również na jej wysokość, nie miały wpływu inne, wskazane w art. 83 ust. 2 RODO, okoliczności, tj.:

a) działania podjęte przez administratora w celu zminimalizowania szkody poniesionej przez osoby, których dane dotyczą (art. 83 ust. 2 lit. c RODO) - z informacji posiadanych przez Urząd nie wynika, by szkody takie wystąpiły;

b) stopień odpowiedzialności administratora z uwzględnieniem środków technicznych i organizacyjnych wdrożonych przez niego na mocy art. 25 i 32 (art. 83 ust. 2 lit. d RODO) - przedmiotem niniejszego postępowania nie były objęte kwestie związane z bezpieczeństwem danych osobowych;

c) stosowne wcześniejsze naruszenia przepisów rozporządzenia 2016/679 dokonane przez Ośrodek (art. 83 ust. 2 lit. e RODO) - do chwili wydania niniejszej decyzji PUODO nie stwierdził żadnych naruszeń;

d) kategorie danych osobowych, których dotyczyło naruszenie (art. 83 ust. 2 lit. g RODO) - w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, by naruszenie dotyczyło w znaczącym stopniu szczególnych kategorii danych osobowych;

e) sposób w jaki organ nadzorczy dowiedział się o naruszeniu (art. 83 ust. 2 lit. h RODO) - PUODO powziął informację o potencjalnym naruszeniu przepisów o ochronie danych osobowych od podmiotu trzeciego;

f) przestrzeganie wcześniej zastosowanych w tej samej sprawie środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 RODO (art. 83 ust. 2 lit. i RODO) - ze względu na fakt, że w niniejszej sprawie takich środków nie stosowano;

g) stosowanie zatwierdzonych kodeksów postępowania na mocy art. 40 RODO lub zatwierdzonych mechanizmów certyfikacji na mocy art. 42 RODO (art. 83 ust. 2 lit. j RODO) - z wyjaśnień złożonych przez Ośrodek nie wynika, by je stosował;

h) osiągnięte bezpośrednio lub pośrednio w związku z naruszeniem korzyści finansowe lub uniknięte straty (art. 83 ust. 2 lit. k RODO) - ze zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego nie wynika, by Administrator osiągnął w związku z tym naruszeniem korzyści finansowe lub uniknął straty.

Końcowo organ podniósł, że zastosowana administracyjna kara pieniężna spełnia w ustalonych okolicznościach niniejszej sprawy funkcje, o których mowa w art. 83 ust. 1 RODO, tzn. jest w tym indywidualnym przypadku skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca.

Zdaniem organu kara będzie skuteczna, jeżeli jej nałożenie doprowadzi do tego, że Administrator stosować się będzie do obowiązujących przepisów prawa i zaprzestanie na stałe dalszego naruszenia ochrony danych osobowych poprzez przetwarzanie danych osobowych w zakresie nagrań dźwięku dokonanych na terenie Ośrodka. PUODO uznał, że zastosowana kara pieniężna jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia, szczególnie ze względu na wagę naruszenia, masowy charakter naruszenia oraz czas trwania naruszenia. Organ wyjaśnił, że odstraszający charakter kary pieniężnej wiąże się z zapobieganiem naruszeń w przyszłości oraz przykładanie większej wagi do realizacji zadań administratora. Kara ma odstraszać zarówno administratora przed ponownym naruszeniem, jak i inne podmioty. PUODO wskazał, że nakładając karę pieniężną wziął pod uwagę oba aspekty: po pierwsze - charakter represyjny: Administrator naruszył przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, po drugie - charakter prewencyjny: zarówno Ośrodek, jak i inni administratorzy, będą skutecznie zniechęceni do naruszania w przyszłości prawa ochrony danych osobowych, jednocześnie dokładając większej staranności przy realizacji swoich obowiązków wynikających z ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Celem nałożonej kary jest doprowadzenie do właściwego wykonywania przez Administratora obowiązków przewidzianych w art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 6 ust. 1 RODO, a w konsekwencji do prowadzenia procesów przetwarzania danych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Na powyższą decyzję Miasto [...]– [...]Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 6 ust. 1 lit. c-f w związku z art. 5 ust. 1 lit. a RODO oraz art. 77 § k.p.a. w związku z art. 7 u.o.d.o. poprzez pozbawione podstaw faktycznych i prawnych uznanie, iż skarżący nie posiada prawa przetwarzania danych obejmujących dźwięk z monitoringu zainstalowanego w budynku skarżącego;

2. art. 58 ust. 2 lit. a-h oraz j RODO w związku z art. 72 oraz z art. 102 ust. 3 u.o.d.o. poprzez nieskorzystanie z innych, niż nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, uprawnień naprawczych, o których mowa w art. 58 ust. 2 lit. a-h oraz j RODO i nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej;

3. art. 83 ust. 2 RODO w związku z art. 102 ust. 3 u.o.d.o. poprzez nieuwzględnienie lub nieprawidłową ocenę, w ramach rozważania zasadności nałożenia i w ramach wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, okoliczności wskazanych w art. 83 ust. 2 RODO, czego skutkiem jest niezasadne nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej, lub też dokonanie jej wymiaru w nadmiernej wysokości, nieadekwatnej do całokształtu okoliczności mających wpływ na nałożenie i wymiar administracyjnej kary pieniężnej;

4. art. 72 u.o.d.o. w związku z art. 83 ust. 2 RODO poprzez fragmentaryczne rozważenie i w konsekwencji fragmentaryczne wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek określonych w art. 83 ust. 2 RODO, na których organ oparł się, nakładając administracyjną karę pieniężną oraz ustalając jej wysokość;

5. art. 7 k.p.a. w związku z art. 7 u.o.d.o. poprzez rozważenie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych w sposób prowadzący do rozpoznania sprawy z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

6. art. 7a § 1 k.p.a. w związku z art. 7 u.o.d.o. poprzez rozstrzygnięcie własnych wątpliwości prawnych organu na niekorzyść strony, z zastosowaniem rażąco nieprawidłowej wykładni językowej oraz wykładni porównawczej;

7. art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 u.o.d.o. poprzez prowadzenie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu co do zachowania przez organ obiektywizmu oraz zasad proporcjonalności i bezstronności;

8. art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 u.o.d.o. poprzez opieszałe prowadzenie postępowania oraz powierzchowną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy;

9. art. 36 k.p.a. w związku z art. 62 u.o.d.o. poprzez niezawiadamianie skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie i nieinformowanie skarżącego o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jako wniosek ewentualny strona skarżąca wskazała, że wnosi o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli Sąd uzna, że zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że w aktach postępowania administracyjnego brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego uzyskanie informacji, które, jak wskazał organ, były powodem wszczęcia postępowania w sprawie. Strona skarżąca zarzuciła, że organ nie określił kiedy, gdzie, w jaki sposób i względem kogo Ośrodek miałby naruszyć przepisy RODO.

Strona skarżąca wskazała, że w przepisach ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustawodawca nie precyzuje pojęć nie precyzuje zakresu pojęć "stały nadzór" i "obserwacja", jak uczynił to np. w przepisach dotyczących monitoringu stosowanego przez inne instytucje, jak np. Policja, ABW, AW czy CBA. Zdaniem strony skarżącej nie zdefiniowawszy, co należy rozumieć przez pojęcia "stały nadzór" i "obserwacja", ustawodawca nie wyłączył z zakresu pojęć "stały nadzór" i "obserwacja" żadnego z ich rodzajów. Z tej przyczyny należy uznawać, że "stały nadzór" i "obserwacja" obejmują całokształt obserwowalnych zmysłami zjawisk mających miejsce w pomieszczeniach, w których znajdują się osoby doprowadzone w celu wytrzeźwienia oraz osoby przyjęte do izby wytrzeźwień, a istotnych dla prawidłowego wykonywania przez izbę ustawowych i statutowych obowiązków: sprawowania opieki nad osobami w stanie nietrzeźwości (art. 39 ust. 2 pkt 1 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; § 4 pkt 1 Statutu [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych), udzielania osobom w stanie nietrzeźwości pierwszej pomocy (art. 39 ust. 2 pkt 3 o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; § 4 pkt 3 Statutu).

Dalej strona skarżąca podniosła, że zarówno podczas przyjęcia osób doprowadzonych do izby wytrzeźwień, jak i w trakcie pobytu tych osób w poszczególnych salach sypialnych, istnieje stałe, istotne ryzyko aktów agresji lub sytuacji nagłego pogorszenia stanu zdrowia ww. osób. Brak jest fizycznej możliwości permanentnej obecności personelu izby wytrzeźwień we wszystkich pomieszczeniach, w których przebywają osoby doprowadzone lub przyjęte do izby wytrzeźwień, a zatem w wielu przypadkach wyżej opisane stany zagrożenia mogą być stwierdzone wyłącznie na podstawie dźwięków wydawanych przez osoby znajdujące się w izbie wytrzeźwień (lub na podstawie nagłego ustania wydawania dźwięków).

Dodatkowo strona skarżąca zarzuciła, że dokonana przez organ wykładnia porównawcza prowadzi do wniosku, że organ wykazał rażący brak logiki w swoim rozumowaniu. Mianowicie, próbując znaleźć uzasadnienie dla nieprawidłowego rozumienia przez siebie pojęcia "obserwacja", organ przywołuje przepisy ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (art. 23 ust. 1 pkt 6), ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (art. 14 ust. 1 pkt 6) i ustawy o Policji (art. 15 ust. 1 pkt 5a), całkowicie ignorując, iż z ww. przepisów w sposób wyraźny wynika, że ustawodawca słowu "obserwacja" nadał znaczenie szersze, niż pragnie to widzieć organ (a jednocześnie nie wynikające z definicji słownikowej przytoczonej przez organ), a mianowicie: w każdym z tych przepisów ustawodawca przewidział, że funkcjonariusze mają prawo obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom. Zatem, skoro organ zastosował w niniejszej sprawie wykładnię porównawczą, to zasady logiki formalnej powinny były doprowadzić organ do wniosku, że użycie w ustawie o ABW i AW, ustawie o CBA i ustawie o Policji słowa "obserwacja" rozumianego jako obserwacja obrazu oraz dźwięku, obliguje do takiego samego rozumienia tych zwrotów, użytych w przepisach odnoszących się do izb wytrzeźwień - oczywiście o ile w konkretnym akcie prawnym nie dojdzie do wyraźnego ograniczenia zakresu omawianego pojęcia.

Odnośnie wymierzonej kary pieniężnej strona skarżąca zarzuciła, że organ bez uzasadnionej przyczyny zastosował najdotkliwszy środek przewidziany przepisami, podczas gdy istniały w pełni uzasadnione przesłanki do zastosowania łagodniejszych środków, tj. skorzystania przez organ z uprawnień naprawczych przewidzianych w art. 58 ust. 2 RODO.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, że w toku postępowania administracyjnego, bez jakiejkolwiek aktywności ze strony organu, niezwłocznie po uzyskaniu informacji o charakterze wątpliwości organu co do prawidłowości stosowania monitoringu prewencyjnie wyłączona został możliwość rejestracji dźwięku do czasu uzyskania informacji o wiążącej interpretacji stosownych przepisów. W ocenie strony skarżącej gdyby założyć, że do przedmiotowego naruszenia rzeczywiście doszło, to zupełnie wystarczające byłoby zastosowanie któregoś z łagodniejszych środków przewidzianych prawem, lub w ostateczności ustalenie wysokości kary w wysokości rzeczywiście odpowiadającej charakterowi, wadze i czasowi trwania naruszenia, rozumianymi w sposób obiektywny, a nie dowolny. Obowiązkiem organu wynikającym z art. 83 ust. 2 RODO jest nie tylko rozważenie wysokości kary, lecz przede wszystkim uprzednie rozważenie, czy w konkretnym stanie faktycznym nakładanie takiej kary jest zasadne, czy też może wystarczającym jest zastosowanie któregoś ze środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 RODO.

Ponadto strona skarżąca wskazała, że wymierzając karę pieniężną organ skupił się wbrew wyraźnej dyspozycji art. 83 ust. 2 lit. a RODO - wyłącznie na liczbie osób, których dane osobowe były przez skarżącego przetwarzane, jednakże całkowicie zignorował fakt, że art. 83 ust. 2 lit. a RODO mówi o osobach poszkodowanych i o rozmiarze poniesionej przez nie szkody. Organ zignorował przy tym przedstawione przez skarżącego cele, w jakich Ośrodek przetwarza dane osobowe (tj. zachowanie bezpieczeństwa zdrowia i życia pensjonariuszy oraz personelu Ośrodka).

Strona skarżąca zarzucił również, że organ bezpodstawnie przypisuje jej "umyślność" omawianego naruszenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 17 października 2022 r. strona skarżąca podtrzymała skargę i zawarte w niej zarzuty i przedstawiła dodatkową argumentację na ich poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.

W myśl art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpatrując skargę wedle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji PUODO stwierdził naruszenie przez [...] Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych z siedzibą w [...] przepisów art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) RODO polegające na nagrywaniu i utrwalaniu dźwięku (głosu) w zainstalowanym w ww. Ośrodku systemie monitoringu, tj. przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych w tym zakresie oraz nałożył na Ośrodek administracyjną karę pieniężną w kwocie 10 000 złotych.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły w szczególności przepisy RODO, w tym art. 57 ust. 1, zgodnie z którym bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia (lit. a), prowadzi postępowania w sprawie stosowania niniejszego rozporządzenia, w tym na podstawie informacji otrzymanych od innego organu nadzorczego lub innego organu publicznego (lit. h).

Instrumentem do realizacji zadań określonych w art. 57 RODO są w szczególności uprawnienia naprawcze, o których mowa w art. 58 ust. 2, w tym uprawnienia do zastosowania, oprócz lub zamiast środków, o których mowa w niniejszym ustępie, administracyjnej kary pieniężnej na mocy art. 83, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy (lit. i).

Podnieść należy że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit a RODO dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą.

Przetwarzanie danych osobowych uważa się za legalne, jeśli ich administrator spełni co najmniej jedną z przesłanek wskazanych w art. 6 ust. 1 tego aktu, a mianowicie: a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów, b) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy, c) przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej, e) przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi, f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

W sprawie jest niesporne, że Ośrodek przetwarzał dane osobowe osób w nim przebywających w zakresie nagrywania i utrwalaniu dźwięku poprzez stosowany system monitoringu.

Sąd podziela ocenę organu, że Ośrodek nie miał podstaw prawnych do przetwarzania danych osobowych w tym zakresie.

Organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów wskazywanych przez stronę skarżącą jako podstawy prawne do stosowanej praktyki nagrywania i utrwalania dźwięku poprzez stosowany system monitoringu.

Stosowanie systemu monitoringu jest przewidziane w powołanej wyżej ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stanowią o tym dwa przepisy określające stosowanie tego rodzaju systemu w zamkniętych pomieszczeniach przeznaczonych do izolacji (art. 42 ust. 12) oraz w pomieszczeniach i urządzeniach izby wytrzeźwień, tj. pomieszczeń izby wytrzeźwień w ogólności (art. 423 ust. 1). Ponadto tego rodzaju regulacje zawarte są w powołanym rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego (§ 6 ust. 2, 3 i 4).

Wykładnia tych przepisów jest utrudniona, albowiem przepisy te wprowadzane zostały w różnym czasie, a nadto operują one różnymi pojęciami dla określenia stosowanego w izbach wytrzeźwień systemu monitoringu, jak również odmiennie definiują cel stosowania tego systemu.

Dokonując wykładni tych przepisów należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Zgodzić się należy z organem, że w świetle tych regulacji zakres danych rejestrowanych w ramach monitoringu stosowanego w miejscach takich jak Ośrodek, w którym osoby przebywają w warunkach przymusu, niejednokrotnie niezdolne do świadomego podejmowania jakichkolwiek decyzji oraz kontrolowania tego, co robią i mówią, nie powinien być określany z powołaniem się na budzące wątpliwości podstawy.

Odnośnie stosowania monitoringu w pomieszczeniach do izolacji na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi wobec osoby przyjętej albo wobec osoby zatrzymanej w jednostce Policji, która stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia własnego lub innej osoby, lub niszczy przedmioty znajdujące się w otoczeniu, może być zastosowany przymus bezpośredni. Zgodnie z ust. 2 przymus bezpośredni zastosowany w:

1) izbie wytrzeźwień lub placówce - polega na przytrzymaniu, unieruchomieniu, przymusowym podaniu produktu leczniczego lub izolacji;

2) jednostce Policji - polega na przytrzymaniu, unieruchomieniu lub izolacji.

Zgodnie z art. 42 ust. 12 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zamknięte pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalację monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą w nim umieszczoną oraz kontrolę wykonania czynności związanych z tym środkiem przymusu bezpośredniego.

Przepis ten nie wskazuje wprost, czy instalacja monitoringu w tym przypadku ma służyć również nagrywaniu i utrwalaniu dźwięku. Dokonując wykładni tego przepisu organ zwrócił uwagę, że "monitoring" zgodnie z definicją słownikową (https://sjp.pwn.pl/slowniki/monitoring.html) oznacza "stałą obserwację i kontrolę jakichś procesów lub zjawisk", a także "stały nadzór nad jakimś obiektem chronionym".

Kwestie dotyczące stosowania monitoringu w pomieszczeniach do izolacji regulują również przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, przy czym należy zauważy, że regulacje te obowiązują już od 1 stycznia 2015 r., zaś omówiony powyżej art. 42 ust. 12 ustawy wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia w izbie wytrzeźwień lub placówce wyodrębnia się pomieszczenia dla osób, których zachowanie stwarza poważne zagrożenie dla ich zdrowia lub życia albo zdrowia lub życia innych osób przyjętych do izby wytrzeźwień lub placówki.

Istotną regulację w tym zakresie zawiera § 6 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że w pomieszczeniach izby wytrzeźwień lub placówki zapewnia się bezpośredni dostęp światła dziennego, oświetlenie elektryczne oraz system przywoławczy umożliwiający, w razie potrzeby, wezwanie pracownika, o którym mowa w art. 42 ust. 10 ustawy, a pomieszczenia dla osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2, wyposaża się dodatkowo w zabezpieczoną przed uszkodzeniem instalację monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą, o której mowa w ust. 1 pkt 2.

Należy też zwrócić uwagę na treść § 6 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym instalacja, o której mowa w ust. 2 pkt 4, umożliwia zapis obrazu oraz jego przechowywanie przez okres co najmniej 30 dni, nie dłużej jednak niż 60 dni od dnia jego zarejestrowania. Dostęp do tej instalacji i zapisu obrazu jest kontrolowany, możliwy tylko dla dyrektora izby wytrzeźwień, kierownika placówki lub upoważnionej przez nich osoby.

W świetle tych regulacji, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że instalacja monitoringu stosowana w pomieszczeniach przeznaczonych do izolacji winna umożliwiać wyłącznie zapis obrazu, a nie dźwięku. Świadczy o tym wprost treść § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r.

Główny problem dotyczący stosowanego w Ośrodku systemu monitoringu dotyczy jednak pomieszczeń izby wytrzeźwień w ogólności, a nie pomieszczeń przeznaczonych do izolacji. Z niekwestionowanych przez stronę skarżącą ustaleń organu wynika, że w Ośrodku mikrofony zainstalowane są bowiem w kamerach:

1) na parterze:

- przy wejściu do Ośrodka od strony parkingu dla służb miejskich,

- w pomieszczeniu alkomatu,

- w poczekalni dla osób doprowadzonych,

- w pomieszczeniu zdawania depozytu,

- w przebieralni,

- w pomieszczeniu lekarza w części przeznaczonej do przyjmowania osób doprowadzonych do Działu Izba Wytrzeźwień Ośrodka,

- na korytarzu przy drzwiach wejściowych do Działu Izba Wytrzeźwień przy głównym wejściu do budynku Ośrodka (2 mikrofony),

- w pomieszczeniu depozytariuszy nad biurkiem.

2) na pierwszym piętrze - na początku i końcu korytarzy po stronie prawej i lewej budynku (łącznie cztery mikrofony).

Odnośnie tych pomieszczeń zastosowanie znajduje art. 433 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, że pomieszczenia i urządzenia izby wytrzeźwień lub placówki odpowiadają wymaganiom odpowiednim do wykonywanych zadań, w tym są wyposażone w system umożliwiający obserwację osób w nich umieszczonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa tych osób.

Organ dokonując próby odkodowania normy wyrażonej w tym przepisie w pierwszej kolejności zastosował wykładnię językową. PUODO odwołał się tu słownikowego znaczenia terminu "obserwacja", który oznacza "uważne przyglądanie się czemuś lub komuś przez dłuższy czas" (https://sjp.pwn.pl/szukaj/obserwacja.html). Ten rodzaj wykładni spornego przepisu prowadziłby zatem do wniosku, że wykluczona jest możliwość nagrywania i utrwalania dźwięku przez zastosowany w Ośrodku system monitoringu obejmujący pomieszczenia izby wytrzeźwień w ogólności. Zgodzić się bowiem należy z organem, że termin "obserwacja" odnosi się do postrzegania tylko jednym zmysłem (wzroku).

W związku z akcentowanym powyżej brakiem spójności przepisów art. 42 ust. 12 oraz art. 433 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi co do stosowanej nomenklatury, a także trudnościami w ich interpretacji, w ocenie Sądu, organ prawidłowo, dla potwierdzenia przyjętego przez siebie sposobu rozumienia tych przepisów, odwołał się treści przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 czerwca 2012 r. w sprawie pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, pokoi przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyjnych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępowania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (Dz. U. z 2012, poz. 638, ze zm.), dalej "rozporządzeniem z dnia 4 czerwca 2012 r.", wydanego na podstawie art. 15 ust. 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021, poz. 1882, ze zm.).

Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. rozporządzenie to określa m. in. warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia w jednostkach organizacyjnych Policji dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, zakres prowadzonej dokumentacji oraz wzory dokumentów wchodzących w jej skład.

Stosownie do treści § 14 tego rozporządzenia pomieszczenie w jednostce organizacyjnej Policji dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia może być wyposażone w urządzenia monitorujące, w tym służące również do obserwowania i rejestrowania obrazu, działające w systemie całodobowym. Zgodnie zaś z § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. do przekazywania, odtwarzania i utrwalania obrazu w pomieszczeniu może służyć system telewizji przemysłowej.

Zgodzić się należy z organem, że przepisy rozporządzenia z 4 czerwca 2012 r. nie przewidują w tym przypadku możliwości zapisu dźwięku. Słusznie organ podnosi, że skoro takie rozwiązanie zostało przyjęte w przypadku pomieszczeń w jednostkach organizacyjnych Policji, w których przebywają osoby doprowadzone w celu wytrzeźwienia, to brak jest racjonalnych podstawy do wnioskowania o szerszym zakresie danych możliwych do utrwalania w ramach monitoringu w izbach wytrzeźwień wskazanych lub utworzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w rozporządzeniu z dnia 8 grudnia 2014 r.

Odnośnie argumentu strony skarżącej wskazującego, że rejestracja dźwięku przez stosowany przez nią system monitoringu motywowana jest względami bezpieczeństwa i chęcią ochrony zdrowia osób znajdujących się w Ośrodku, to trafne jest spostrzeżenie organu dotyczące lokalizacji mikrofonów. Tak jak już wskazano wyżej mikrofony te umieszczono bowiem przy wejściu do Ośrodka od strony parkingu dla służb miejskich, w pomieszczeniu alkomatu, w poczekalni dla osób doprowadzonych, w pomieszczeniu zdawania depozytu, w przebieralni, w pomieszczeniu lekarza w części przeznaczonej do przyjmowania osób doprowadzonych do Działu Izba Wytrzeźwień Ośrodka, na korytarzu przy drzwiach wejściowych do Działu Izba Wytrzeźwień przy głównym wejściu do budynku Ośrodka (2 mikrofony), w pomieszczeniu depozytariuszy nad biurkiem oraz na pierwszym piętrze - na początku i końcu korytarzy po stronie prawej i lewej budynku (cztery mikrofony). Brak jest racjonalnych powodów aby uznać, że nagrywanie dźwięku w pomieszczeniu lekarza, pomieszczeniu depozytariuszy, czy pomieszczeniu zdawania depozytu dyktowane miało być troską o życie, zdrowie i bezpieczeństwo osób przebywających w ośrodku.

Ponadto w przypadku osób przebywających w izolacji w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewidziano rozwiązania służące przeciwdziałaniu sytuacjom stanowiącym zagrożenie dla ich życia, zdrowia i bezpieczeństwa. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 10 tej ustawy pracownik wyznaczony przez dyrektora izby wytrzeźwień lub kierownika placówki albo funkcjonariusz Policji wyznaczony przez komendanta jednostki Policji lub osobę przez niego upoważnioną, a podczas ich nieobecności - dyżurnego jednostki Policji, jest obowiązany do kontroli stanu zdrowia osoby, wobec której zastosowano przymus bezpośredni w formie unieruchomienia lub izolacji, nie rzadziej niż co 15 minut, również w czasie snu tej osoby oraz niezwłocznie po zaprzestaniu stosowania przymusu bezpośredniego. Odnośnie troski o zdrowie, życie i bezpieczeństwo osób przebywających w izbie wytrzeźwień trafne jest także dokonane przez organ przy wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi odniesienie do przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 633, z późn. zm.). Zgodnie z art. 23a ust. 1 tej ustawy kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń:

1) ogólnodostępnych, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników pomieszczeń,

2) w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów, w szczególności pokoi łóżkowych, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, przebieralni, szatni, jeżeli wynika to z przepisów odrębnych

– za pomocą urządzeń umożliwiających rejestrację obrazu (monitoring).

Trudno w tej sytuacji uznać, że troska o zdrowie, życie i bezpieczeństwo osób nietrzeźwych przebywających w izbie wytrzeźwień miałaby uzasadniać nagrywania i utrwalanie dźwięku przez system monitoringu skoro stosowania tak daleko ingerujących w sferę prywatności środków ustawodawca nie przewidział nawet w przypadku podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

Zasadnie w tej sytuacji organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych osób przebywających w ośrodku poprzez nagrywanie i utrwalania dźwięku przez stosowany w Ośrodku system monitoringu. Podstaw takich nie przewiduje ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, jak również rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2014 r. w sprawie izb wytrzeźwień i placówek wskazanych lub utworzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Nie można uznać, że spełniona została w tym przypadku którakolwiek z przesłanek legalizujących przetwarzanie danych osobowych przewidziana w art. 6 ust. 1 RODO. Przetwarzanie nie jest w tym przypadku niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, albowiem brak jest takiego obowiązku (lit. c).

Z opisanych wyżej względów nie jest również niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej (lit. d). Nie można także uznać, że przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi (lit. e). Słusznie organ zauważył, że pozostałe przesłanki wymienione w art. 6 ust. 1 RODO z uwagi na ich charakter nie mogą stanowić podstawy przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie.

Niespełnione są także przesłanki określone w art. 9 ust. 2 lit b) i c) RODO. Prawidłowo w tym zakresie organ podniósł, że przetwarzanie danych osób przebywających w Ośrodku w zakresie nagrywanego dźwięku nie jest niezbędne do wypełnienia obowiązków i wykonywania szczególnych praw przez Administratora lub osobę, której dane dotyczą (w dziedzinie prawa pracy, zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej), a także nie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą lub innej osoby fizycznej - fizycznie lub prawnie niezdolnych do wyrażenia zgody.

Odnośnie zasadności wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i jej wysokości Sąd w całości podziela zaprezentowaną w tym zakresie argumentację organu.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 RODO, każdy organ nadzorczy zapewnia by stosowane na mocy niniejszego artykułu za naruszenia niniejszego rozporządzenia administracyjne kary pieniężne, o których mowa w ust. 4, 5 i 6, były w każdym indywidualnym przypadku skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W myśl art. 83 ust. 2 rozporządzenia, administracyjne kary pieniężne nakłada się, zależnie od okoliczności każdego indywidualnego przypadku, oprócz lub zamiast środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 lit. a)-h) oraz lit. j). Decydując, czy nałożyć administracyjną karę pieniężną oraz ustalając jej wysokość, zwraca się w każdym indywidualnym przypadku należytą uwagę na:

a) charakter, wagę i czas trwania naruszenia przy uwzględnieniu charakteru, zakresu lub celu danego przetwarzania, liczby poszkodowanych osób, których dane dotyczą, oraz rozmiaru poniesionej przez nie szkody;

b) umyślny lub nieumyślny charakter naruszenia;

c) działania podjęte przez administratora lub podmiot przetwarzający w celu zminimalizowania szkody poniesionej przez osoby, których dane dotyczą;

d) stopień odpowiedzialności administratora lub podmiotu przetwarzającego z uwzględnieniem środków technicznych i organizacyjnych wdrożonych przez nich na mocy art. 25 i 32;

e) wszelkie stosowne wcześniejsze naruszenia ze strony administratora lub podmiotu przetwarzającego;

f) stopień współpracy z organem nadzorczym w celu usunięcia naruszenia oraz złagodzenia jego ewentualnych negatywnych skutków;

g) kategorie danych osobowych, których dotyczyło naruszenie;

h) sposób, w jaki organ nadzorczy dowiedział się o naruszeniu, w szczególności, czy i w jakim zakresie administrator lub podmiot przetwarzający zgłosili naruszenie;

i) jeżeli wobec administratora lub podmiotu przetwarzającego, których sprawa dotyczy, zostały wcześniej zastosowane w tej samej sprawie środki, o których mowa w art. 58 ust. 2 - przestrzeganie tych środków;

j) stosowanie zatwierdzonych kodeksów postępowania na mocy art. 40 lub zatwierdzonych mechanizmów certyfikacji na mocy art. 42; oraz

k) wszelkie inne obciążające lub łagodzące czynniki mające zastosowanie do okoliczności sprawy, takie jak osiągnięte bezpośrednio lub pośrednio w związku z naruszeniem korzyści finansowe lub uniknięte straty.

Zgodzić się należy z oceną organu, że naruszenie przepisów RODO miało w tym przypadku dużą wagę i poważny charakter. Nagrywanie dźwięku w przypadku osób, które niejednokrotnie ze względu na swój stan mogą mieć ograniczoną zdolność kontrolowania swoich działań stanowi poważną ingerencję w sferę prywatności tych osób. W szczególności mieć tu należy na uwadze sytuacje, gdy osoby te poddawane są środkom przymusu. Stan naruszenia był długotrwały (ponad 3 lata) i mógł dotyczyć bardzo dużej ilości osób. Jak wynika z danych przedstawionych w raporcie Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur z wizytacji Ośrodka przeprowadzonej w dniach 19-20 lipca 2017 r., w 2016 r. w Ośrodku umieszczono 26 432 osoby dorosłe i 12 nieletnich.

Warto w tym zakresie zwrócić uwagę na treść motywu 148 preambuły RODO gdzie wskazano, że jeżeli naruszenie jest niewielkie lub jeżeli grożąca kara pieniężna stanowiłaby dla osoby fizycznej nieproporcjonalne obciążenie, można zamiast tego udzielić upomnienia. Przy tak poważnym naruszenie przepisów RODO i w takiej skali, jak stwierdzone w niniejszej sprawie, zasadnie organ zastosował środek w postaci nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Niewątpliwe też naruszenie przepisów było w tym przypadku umyślne. Ośrodek decydując o stosowaniu instalacji monitoringu, która umożliwia nagrywanie i utrwalanie dźwięku winien wpierw ocenić, czy są do tego podstawy prawne.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozważył przesłanki określone w ww. art. 83 ust. 2 RODO i uzasadnił przyjęte stanowisko. Wskazał okoliczności mające wpływ na jej wysokość. Wśród tych przesłanek organ wskazał przesłankę określoną w art. 83 ust. 2 lit a i b RODO, tj. charakter, wagę i czas trwania naruszenia przy uwzględnieniu charakteru, zakresu lub celu danego przetwarzania, liczby poszkodowanych osób, których dane dotyczą, oraz rozmiaru poniesionej przez nie szkody oraz umyślny lub nieumyślny charakter naruszenia.

PUODO określił też czynnik łagodzący wymiar kary, tj. stopień współpracy z organem nadzorczym w celu usunięcia naruszenia oraz złagodzenia jego ewentualnych negatywnych skutków (art. 83 ust. 2 lit f RODO).

Organ wskazał też, że pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 2 RODO nie miały wpływu na fakt zastosowania administracyjnej kary pieniężnej oraz na jej wysokość.

W ocenie Sądu organ w sposób wyczerpujący wyważył dyrektywy zasadności nałożenia oraz wysokości administracyjnej kary pieniężnej w analizowanym przypadku. Brak jest zatem podstaw do uznania, że kara ta jest rażąco wygórowana i nieadekwatna do stopnia przewinienia. Zaznaczyć przy tym należy, że kara wymierzona została w wysokości 1/10 możliwej kwoty przewidzianej w art. 102 ust. 1 u.o.d.o. Zgodzić się należy z organem, że kara w tej wysokości jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia, a ponadto jest karą skuteczną i odstraszającą.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś argumenty i wnioski skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.