Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. z dnia 13 września 2024 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 960/22 odrzucające zażalenie J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. II SA/Kr 960/22 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi J.J. na pismo Prezydenta Miasta Oświęcimia z dnia 23 maja 2022 r. znak MK-g.6833.129.2019.X w przedmiocie sposobu wypłaty odszkodowania postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 22 sierpnia 2024 r. II SA/Kr 960/23 odrzucił zażalenie J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 grudnia 2023 r. sygn. II SA/Kr 960/22 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi J.J. na pismo Prezydenta Miasta Oświęcimia z 23 maja 2022 r. znak MK-g.6833.129.2019.X w przedmiocie sposobu wypłaty odszkodowania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 4 grudnia 2023 r. II SA/Kr 960/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie J.J. (dalej skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 20 września 2023 r. II SA/Kr 960/23, którym odrzucono zażalenie wniesione przez skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 października 2022 r. II SA/Kr 960/22 o odrzuceniu skargi na pismo Prezydenta Miasta Oświęcimia w sprawie sposobu wypłaty odszkodowania (k. 30-32, 105-107, 182-184 akt sądowych).

Zarządzeniem z 12 lutego 2024 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia na postanowienie z 4 grudnia 2023 r.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r. I OZ 176/24.

W związku z niniejszym postanowieniem, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 10 maja 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 lutego 2024 r. przez uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 4 grudnia 2023 r.

Pismem z 7 czerwca 2024 r. skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z 10 maja 2024 r., które zostało odrzucone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 lipca 2024 r. I OZ 421/24 (k. 173-175 akt sądowych).

Sąd I instancji wskazał, że skarżący pomimo wezwania nie uiścił wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 grudnia 2023 r., dlatego Sąd na podstawie art. 220 § 3 ppsa odrzucił zażalenie (k. 182-184 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 22 sierpnia 2024 r. złożył skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Jako uzasadnienie wskazał "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy. Nie sposób podzielić poglądu Sądu bowiem jest sprzeczny z literą obowiązującego prawa, przytoczonego w doniesieniach i wnioskach. Sąd nie ustosunkował się do zarzutów, nie podjął czynności wynikający z obowiązującego prawa i obowiązku. Sąd nie dostarczył kopii wniosków o ściganie, nadzór Prokuratora Generalnego do którego obowiązków należy wystąpienie w sprawie z Urzędu i złożenie kasacji. Sąd nie dostarczył kopii wniosków o nadzór Prezesa Rady Ministrów nad Prokuratorem Generalnym do którego obowiązków należy wystąpienie w sprawie z Urzędu oraz nadzór nad urzędami terytorialnymi działającymi bezprawnie.". Wnoszący zażalenie nie odniósł się merytorycznie do skarżonego zarządzenia, powielając treść złożonej w sprawie skargi (k. 200-200v akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 194 § 1 ppsa, zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 ppsa.

Odrzucenie zażalenia skarżącego na postanowienie z 4 grudnia 2023 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie odrzucające skargę wskazać trzeba na art. 199 ppsa, konstytuujący zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11; 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7.2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481).

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa).

Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych 100 zł.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).

Stosownie do powołanych przepisów, zażalenie skarżącego na postanowienie z 22 sierpnia 2024 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie odrzucające skargę, jako nieopłacone, podlegało odrzuceniu. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez wezwanie go do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Wysokość wpisu (100 zł) jest wręcz symboliczna.

W zażaleniu skarżący nie sprecyzował, na czym - w jego ocenie - miałoby polegać rażące naruszenie prawa. Odniósł się jedynie ogólnie do Konstytucji, konwencji międzynarodowych i ustaw. Kwestia niedostarczenia przez Sąd kopii wniosków o ściganie, nadzór Prokuratora Generalnego i Prezesa Rady Ministrów pozostawała bez związku z niniejszą sprawą. Zarzuty powołane w zażaleniu odnoszą się, przede wszystkim, do istoty sprawy i jako takie nie podlegały one badaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego, które jest jedynie incydentalnym postępowaniem związanym z kwestiami formalnoprawnymi, jakimi są: wezwanie do wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia i opłacenie zażalenia.

Ogólnikowe powołanie przez skarżącego w uzasadnieniu frazy "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy" nie mogły odnieść pożądanego skutku w postaci uwzględnienia zażalenia. Zażalenie podlegało oddaleniu na postawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa. Od niniejszego postanowienia nie przysługuje zażalenie.