Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister) decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Powiatu [...], uchylił decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] czerwca 2017 r. nr [...] oraz stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [...], prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1384 ha, obręb P.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Wojewoda, działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października

1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa z 13 października 1998 r.", decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [...], prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1384 ha, obręb P.

Od decyzji Wojewody odwołanie wniósł Zarząd Powiatu [...].

Rozpoznając odwołanie Minister podniósł, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie ww. art. 73 ust. 1 następowało zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu

terytorialnego;

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną;

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek Minister wskazał, że w [...] grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. W dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] (wyodrębniona z działki nr [...]) byli W. C., P. C., M. C., M. R., W. C., K. L., W. C. i A. R., a obecnie właścicielem jest W. C., co potwierdza księga wieczysta nr [...].

Odnosząc się do drugiej przesłanki wymienionej w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., tj. zajętości nieruchomości pod drogę publiczną w dniu [...] grudnia 1998 r. - Minister wskazał, że w dniu [...] grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną nr [...] relacji [...], co ustalił na podstawie:

a) rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r., w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151) droga nr [...] relacji [...], zaliczona została do kategorii dróg wojewódzkich;

b) art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), ww. droga, stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą powiatową oznaczoną nr [...];

c) mapy z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] listopada 2012 r. pod nr [...] sporządzonej przez geodetę uprawnionego A. Z., na której widnieje adnotacja, podpisana przez geodetę uprawnionego, iż przebieg granicy projektowanej działki nr [...] jest zgodny z przebiegiem drogi według stanu na dzień [...] grudnia 1998 r.

Ostatnią przesłanką do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 73 ww. ustawy jest to, aby pozostawała ona we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostki samorządu terytorialnego. Minister wskazał, że władztwo publicznoprawne nad przedmiotową drogą potwierdzają:

a) oświadczenie Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...], który w okresie od 1991 do 1998 r. pełnił funkcje Kierownika Zarządu Dróg w [...] w ramach Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...], Zastępcy Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w [...], który w okresie od 1991 do 1998 r. był zatrudniony jako Kierownik w Sekcji Utrzymania Dróg i Mostów w Zarządzie Dróg w [...] w ramach Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...];

b) oświadczenie S. G. - Kierownika Bazy Sprzętu i Transportu w [...] przy Powiatowym Zarządzie Dróg w [...], który w okresie od 1991 do 1998 r. był zatrudniony na stanowisku Drogomistrza w Obwodzie Drogowym w [...] w Zarządzie Dróg w [...] w ramach Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...];

c) oświadczenie S. G. - pracownika Działu Technicznego Powiatowego Zarządu Dróg w [...], które a w okresie od 1991 do 1998 r. była zatrudniona jako Kierownik Sekcji Planowania i Nadzoru w Zarządzie Dróg w [...] w ramach Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...].

Minister wskazał, że z ww. oświadczeń wynika, iż na drodze wojewódzkiej nr [...] obecnie powiatowej nr [...] relacji [...], obejmującej przedmiotową działkę prowadzone były w latach 1991-1998 roboty związane z utrzymaniem stanu technicznego nawierzchni i poboczy, utrzymaniem zieleni przydrożnej i koszenia chwastów oraz prace związane z zimowym utrzymaniem dróg tj. odśnieżaniem i zwalczaniem gołoledzi. Przez cały ten okres granice pasa drogowego w obrębie działki oznaczonej na projekcie podziału nieruchomości od nr [...] nie uległ zmianie. Powyższe oświadczenia zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Ponadto Organ odwoławczy wskazał, że władanie przedmiotową nieruchomością potwierdzają również dołączone do odwołania:

a) oświadczenie T. B. z 11 lipca 2017 r. (byłego właściciela działki nr [...] i nr [...]) przyległej do ww. drogi publicznej. Według wiedzy oświadczającego ww. drogę asfaltową wybudowano na przełomie lat 70 i 80 ubiegłego wieku. Ww. sytuacja trwa do lat obecnych;

b) oświadczenie Z. S. z 11 lipca 2017 r., który był właścicielem działki nr [...] przylegającej do ww. drogi publicznej i od lat z niej korzystający. Zdaniem oświadczającego drogę asfaltową wybudowano w latach 80-tych ubiegłego wieku, drogą zajmowały się służby drogowe i stan ten trwa do dzisiaj.

Ponadto z ww. oświadczeń, zdaniem Ministra, wynika, iż prace oraz roboty związane z utrzymaniem stanu technicznego nawierzchni i poboczy drogi, utrzymaniem zieleni przydrożnej oraz prace związane z zimowym utrzymaniem tj. odśnieżaniem i zwalczaniem gołoledzi na drodze asfaltowej prowadzonej z [...] gmina [...] do [...] gmina [...], na odcinku wylotowym z [...] w tym na odcinku przebiegającym przez nieruchomość oznaczoną, jako działka nr [...], przeprowadzały służby drogowe, tj. wcześniej Zarząd Dróg w [...] w ramach Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] na drodze wojewódzkiej, później zaś Powiatowy Zarząd Dróg w [...] jako jednostka organizacyjna Powiatu [...] - na drodze powiatowej.

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.

Od decyzji Ministra z [...] maja 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. C. (Skarżący). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie polegające na uznaniu, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki zawarte w ww. artykule;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego zakresu wykonanych prac w latach 1991-1999, a tym samym organ naruszył m.in. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w szczególności:

- art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 oraz w związku z art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nieprawidłowe i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na przyjęciu oświadczeń pracowników ówczesnego Powiatowego Zarządu Dróg w [...];

- art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 oraz w związku z art. 80 K.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności oraz nieprawidłowe i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; polegające na przyjęciu, że dowody przedstawione w toku postępowania stanowiły dowody na ustalenie przez Ministra stwierdzenie nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez powiat [...] prawa własności nieruchomości działki o numerze [...];

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie podstaw faktycznych jak i prawnych, wynikające z błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz braku wyczerpującego i należytego wyjaśnienia przez organ jakie były motywy jego rozstrzygnięcia i dlaczego mimo braku dowodów stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez powiat [...], prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka o numerze [...].

W związku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż podniesione przez stronę skarżącą w postępowaniu sądowym.

W niniejszej sprawie Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2017 r. [...] czerwca 2017 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [...], prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1384 ha, obręb [...].

Odwołanie od powyższej decyzji [...] lipca 2017 r. (data nadania) wniósł Zarządu Powiatu [...]. Podpis pod powyższym odwołaniem złożył wicestarosta M. B..

Następnie Minister, pismem z [...] kwietnia 2019 r., na podstawie art. 63 § 2 i 3 w związku z art. 64 § 2 K.p.a., wezwał wnoszącego odwołanie do uzupełnienia jego braku formalnego poprzez własnoręcznie złożenie podpisu przez drugiego członka Zarządu Powiatu [...] zgodnie ze Statutem Zarządu Powiatu [...], w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania.

W zakreślonym przez Ministra terminie - Zarząd Powiatu [...] nadesłał podpisane przez wicestarostę M. B. odwołanie (jak poprzednio). Zauważyć też należy, że drugi podpis złożony pod odwołaniem jest nieczytelny oraz brak jest przy nim jakiejkolwiek pieczęci służbowej lub wskazania stanowiska osoby podpisującej. W ocenie Sądu, nie można zatem jednoznacznie ustalić, czy wnoszący odwołanie Zarząd Powiatu [...] uzupełnił brak formalny odwołania poprzez jego podpisanie. Zaznaczyć należy też, że zarówno z treści odwołania, jak i z samego podpisu nie wynika przez kogo został on złożony.

W niniejsze sprawie doszło zatem do sytuacji, w której Minister wydał decyzję, co do istoty sprawy (art. 104 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) w stosunku do odwołania dotkniętego brakami formalnymi.

Trzeba wskazać, że dopiero wniesienie odwołania spełniającego wymagania formalne określone w art. 63 § 2 K.p.a. pozwala organowi II instancji na rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, organ do którego takie podanie wniesiono, zobowiązany jest wezwać wnoszącego podanie do uzupełnienia braku formalnego, w terminie 7 dni, z pouczeniem o pozostawieniu podania bez rozpoznania.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organ odwoławczy nie dokonał obligatoryjnej (ponownej) kontroli formalnej odwołania przed merytorycznym rozpatrzeniem sprawy. Wobec tego nie zostało ustalone, czy został usunięty brak formalny mający istotne znaczenie dla prawidłowości wszczęcia postępowania odwoławczego. Odwołanie niepodpisane przez stronę, do czasu usunięcia tego braku, nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało Ministra do podjęcia jakiejkolwiek decyzji kończącej postępowanie w administracyjnym toku instancji.

Skoro zatem Minister nie ustalił kto podpisał się pod złożonym odwołaniem i w konsekwencji wydał decyzję, co do istoty sprawy, to Sąd uznał, że Minister naruszył przepisy prawa procesowego, tj. art. 63 § 1 i 3, art. 64 § 2 w zw. z art. 7 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium wezwie Zarząd Powiatu [...] do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez wskazanie kto się pod nim podpisał w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Następnie organ odwoławczy zakończy sprawę w administracyjnym toku instancji w sposób adekwatny do okoliczności sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.