III OSK 107/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-10-22	
Data wpływu	2024-01-16	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Sygn. powiązane	II SAB/Gd 152/23	
Skarżony organ	Prezes Sądu	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 14 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/23 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/23 oddalił skargę G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w sprawie udostępnienia informacji publicznej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z dnia 26 września 2022 r. G. K. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w W. (dalej: "organ") o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej orzeczeń Sądu Rejonowego w W. wraz z uzasadnieniami, tj.: wyroków, które wydano w latach 2021/2022 w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej uczestników tych postępowań oraz wyroków skazujących, które wydano w latach 2020/2021 za przestępstwa art. 197-203 Kodeksu karnego.

Wnioskodawca zaznaczył we wniosku, że wnioskowaną informację należy udostępnić "tylko i wyłącznie na nośniku danych pamięci USB 2.0 poprzez zakup takiego nośnika danych przez Sąd".

Pismem z dnia 14 października 2022 r. nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w W., powołując się na art. 14 i art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poinformował wnioskodawcę, że udostępnienie informacji publicznej we wskazanej przez niego formie wiąże się z koniecznością poniesienia przez Sąd Rejonowy w W. dodatkowych kosztów. Wobec tego zobowiązano stronę do uiszczenia opłaty w kwocie 40 zł na rachunek bankowy Sądu Rejonowego w W. w terminie 14 dni. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawcę, że w terminie 14 dni wnioskodawca może dokonać zmiany wniosku w zakresie formy udostępnienia informacji publicznej albo wycofać wniosek, albowiem Sąd Rejonowy w W. nie ma możliwości udostępnienia informacji w formie określonej we wniosku, gdyż nie dysponuje wskazanymi nośnikami danych, natomiast może udostępnić żądaną informację w formie dokumentu papierowego. Organ poinformował wnioskodawcę, że w przypadku braku uiszczenia opłaty albo zmiany wniosku w zakresie formy udostępnienia informacji publicznej, w zakreślonym do tego terminie, postępowanie o udostępnienie informacji publicznej zostanie umorzone.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 203/22 wydanym w wyniku rozpoznania skargi G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał wskazany organ do rozpatrzenia wniosku G. K. z dnia 26 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.

Odpis prawomocnego wyroku został doręczony Prezesowi Sądu Rejonowego w W. w dniu 31 maja 2023 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r., nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w W. umorzył postępowanie o udostępnienie informacji publicznej. Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 16 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwana dalej: "u.d.i.p.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołał się na art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. i wskazał, że pismem z dnia 14 października 2022 r. wnioskodawca został powiadomiony, iż Sąd Rejonowy w W. nie dysponuje wskazanym we wniosku nośnikiem danych i tym samym nie ma możliwości udostępnienia informacji w formie wskazanej we wniosku. Jednocześnie w piśmie tym wnioskodawca został poinformowany o tym, w jaki sposób żądana informacja może zostać mu udostępniona oraz został pouczony o konsekwencjach prawnych niezłożenia w terminie wniosku o udostępnienie informacji wskazanym w powiadomieniu.

Przedmiotowe powiadomienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 25 października 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi.

Organ powołał się następnie na wydany w sprawie ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania kosztów zakupu banku danych za koszty udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bowiem przepis ten dotyczy zwykłych kosztów udostępnienia informacji, które czasowo za stronę ponosi organ udostępniając informację. Koszty zakupu takiego urządzenia, jakim jest w istocie przenośny bank danych (dający - po skasowaniu czy przeniesieniu na inne urządzenie udostępnionych danych - możliwość jego wielorazowego użytku), nie mogą być uznane za koszty, jakie organ musi ponieść w celu udostępnienia informacji. Kosztami takimi zasadniczo są koszty udostępnienia informacji w formie dokumentów pisemnych. Informacja o możliwości dokonania przez skarżącego wpłaty na zakup urządzenia była zatem jedynie alternatywnym, zaproponowanym przez organ rozwiązaniem udostępnienia informacji w formie zawnioskowanej przez skarżącego w sytuacji, gdy pokryje on koszty urządzenia, którym organ nie dysponuje.

Mając na uwadze okoliczność, że wnioskodawca nie dokonał modyfikacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z pouczeniem i zobowiązaniem zawartym w piśmie z dnia 14 października 2022 r., postępowanie zostało stosownie do art. 14 ust. 2 in fine u.d.i.p. umorzone.

Pismem z dnia 17 maja 2023 r. G. K. wniósł skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w W. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że rolą obecnie kontrolującego działalność Prezesa Sądu Rejonowego w W. Sądu jest weryfikacja, czy organ ten w pełni zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 203/22.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wydając w dniu [...] czerwca 2023 r. decyzję o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego z dnia 26 września 2022 r., organ prawidłowo zastosował się do oceny prawnej zawartej w przywołanym wyroku.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wydanym w sprawie wyrokiem Prezes Sądu Rejonowego w W. został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony temu organowi w dniu 31 maja 2023 r. Wskazany w wyroku Sądu termin na rozpatrzenie wniosku upłynął zatem 14 czerwca 2023 r., przy czym kończąca sprawę decyzja wydana została z zachowaniem zakreślonego terminu. Wydanie decyzji oznacza, że organ nie pozostaje w zarzucanej bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdański stwierdził, że merytoryczna kontrola decyzji o umorzeniu wykracza poza granice sprawy ze skargi na bezczynność organu, przez co w niniejszym postępowaniu nie mogła mieć miejsca.

Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł G. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 1 i 2 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że:

• organ, który powołał się na fakt konieczności zakupu nośnika danych jako na okoliczność stanowiącą o "niemożności udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku", o której mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.,

• i w konsekwencji wydał decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a przy tym po upływie ośmiu miesięcy od dnia wydania wadliwego powiadomienia, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.,

• nie pozostaje w bezczynności,

pomimo że:

• konieczność poniesienia dodatkowych kosztów w związku z udostępnieniem informacji publicznej jest okolicznością, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p.,

• nie jest zaś niemożnością, o której mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.

• i w konsekwencji nie jest możliwe wydanie decyzji o umorzeniu na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w wypadku zaistnienia sytuacji uregulowanej w art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p.,

• nadto nie można przyjąć, że wydanie decyzji o umorzeniu na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. po upływie ośmiu miesięcy od dnia wydania wadliwego powiadomienia, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. jest skuteczne i pozostaje w związku z wydanym ongiś powiadomieniem

- co doprowadziło do nieuzasadnionego oddalenia skargi na bezczynność, podczas gdy o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej decydują kryteria obiektywne - nie zaś subiektywne, wadliwe przekonanie organu, że podejmuje dopuszczalne prawnie działania w sprawie.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i uwzględnienie skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w przedmiotowym postępowaniu z urzędu i oświadczył, że opłata nie została uiszczona w całości ani w części. Nadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.

Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sformułowanej podstawie kasacyjnej zostały wskazane przepisy art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 i 2 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. "udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku". Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się". Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. "jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom". Zgodnie z ust. 2 powyższego przepisu "Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek". Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. "Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji".

Przytoczenie regulacji prawnych powołanych w podstawach skargi kasacyjnej było niezbędne celem wykazania, że są one irrelewantne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sprawa sądowoadministracyjna dotyczy bowiem bezczynności podmiotu zobowiązanego, a zatem sąd administracyjny winien dokonać oceny, czy wniosek dostępowy został rozpoznany w terminie. W niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 203/22, w którym Sąd zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w W. do rozpatrzenia wniosku G. K. z dnia 26 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Wypada podkreślić, że "bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej" polega na tym, że podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej (art. 14 u.d.i.p.), takiej czynności nie podejmuje, tj. nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.), ani na piśmie nie udziela wskazanej wyżej odpowiedzi. Należy również podkreślić, że w opisanym wyżej wyroku organ został zobowiązany do rozpoznania, a nie do uwzględnienia wniosku.

Odpis prawomocnego wyroku z 9 lutego 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 203/22 został podmiotowi zobowiązanemu doręczony w dniu 31 maja 2023 r., termin wskazany w wyroku upływał zatem 14 czerwca 2023 r. W dniu [...] czerwca 2023 r. organ (podmiot zobowiązany) wydał decyzję o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego z dnia 26 września 2023 r., zatem rozpatrzył w terminie wyznaczonym wniosek dostępowy, do czego został zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 lutego 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 203/22. Tym samym nie zachodzi stan bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku dostępowego z 26 września 2022 r. Legalność wyżej wymienionej decyzji z [...] czerwca 2023 r. nie podlega natomiast ocenie w ramach niniejszego postępowania, gdyż – jak trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji – wykracza poza granice sprawy ze skargi na bezczynność organu.

Wskazane wyżej okoliczności sprawiają, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut nie mógł odnieść skutku.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.