Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Lucyna Staniszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych działając na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) dalej k.p.a. i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2019 r. poz. 1781), po dokonaniu analizy skargi z [...] grudnia 2022 r. złożonej przez Pana M. K. (dalej Skarżący) na działania Urzędu [...] Województwa [...], uzupełnionej pismem z [...] stycznia 2023 r., odmówił wszczęcia postępowania.

Do wydania przedmiotowego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga Pana M. K. na działania Urzędu [...] Województwa [...], zwanego dalej Urzędem.

W treści skargi Skarżący wskazał, że pomimo wyznaczenia i zgłoszenia go przez Urząd do UODO jako inspektora ochrony danych, w okresie pełnienia przez niego wyznaczonej funkcji, nie zmieniono jego stanowiska zatrudnienia w Urzędzie (pozostał głównym specjalistą). Ponadto, Skarżący wskazał na nieprawidłowości dotyczące umocowania inspektora ochrony danych osobowych w strukturach Urzędu, charakteru zatrudnienia i kompetencji, doświadczenia zawodowego nowo powołanego w Urzędzie inspektora ochrony danych oraz jego zastępcy.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia Prezes UODO wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 1 RODO, bez uszczerbku dla innych środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza niniejsze rozporządzenie.

W tym miejscu wskazać należy, że o tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 2 kwietnia

2014 roku, sygn. IV SA/GI 590/13).

W przedmiotowej sprawie Skarżący wskazywał w skardze na możliwe nieprawidłowości w procedurze powoływania i umocowania inspektora ochrony danych w Urzędzie, a nie wskazywał natomiast na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez Urząd.

Czynności w sprawie ogólnych praktyk (tu: procedury powoływania

i umocowania inspektora ochrony danych) stosowanych przez administratorów nie są podejmowane na wniosek osoby zainteresowanej. Powyższa kwestia może być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ właściwy do spraw ochrony danych osobowych z urzędu. Podjęte przez organ do spraw ochrony danych osobowych postępowanie z urzędu toczy się wówczas pomiędzy administratorem a Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podkreślić należy, że w przypadku prowadzenia postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie ogólnych praktyk dotyczących przetwarzania danych osobowych, Skarżący nie ma interesu prawnego w wydawanym rozstrzygnięciu.

Podkreślono również, że poza zakresem kompetencji Prezesa UODO jest kwestia możliwych nieprawidłowości w zatrudnieniu Skarżącego (zatrudnienie na nieodpowiednim stanowisku), które zarzuca on w skardze. W przedmiotowym zakresie właściwy jest tylko sąd pracy.

Organ wyjaśnił, że funkcją skargi wnoszonej do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest egzekwowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych w operacjach przetwarzania danych, które bezpośrednio wpływają na osobę, której przetwarzane dane dotyczą. W niniejszej sprawie brak jest jednakże procesu przetwarzania danych osobowych, który musi być przedmiotem skargi wniesionej na podstawie art. z art. 77 ust. 1 RODO i jako taki mógłby podlegać ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych co do jego legalności. Kontrola stosowanych przez administratorów danych ogólnych praktyk, których dotyczy skarga, nie może być przedmiotem indywidualnej skargi, gdyż należy do autonomicznych kompetencji Prezesa Urzędu.

Zgodnie z treścią art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący nie może być stroną postępowania dotyczącego ogólnych praktyk w procesie przetwarzania danych przez administratora (sposobu powoływania i umocowania inspektora ochrony danych), natomiast brak kompetencji Prezesa UODO w zakresie dotyczącym oceny prawidłowości zatrudnienia Skarżącego w Urzędzie oraz brak kwestionowanego procesu przetwarzania danych osobowych Skarżącego przez Urząd, stanowi w ocenie niniejszego organu, inną uzasadnioną przyczynę, w rozumieniu art. 61 a § 1 k.p.a., uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie indywidualnej.

Przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania nie zostały skonkretyzowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, dlatego należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie, np. gdy

w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczy się, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2019 roku, sygn. akt II SA/Po 273/19).

W tym stanie faktycznym i prawnym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych rozstrzygnął, jak w sentencji.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie przejawiającej się w uznaniu, że sprawa dotyczy naruszenia danych osobowych Skarżącego w sytuacji, gdy skarga dotyczyła naruszenia innych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, Dz. Urz. UE. L z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm. (zwanego dalej RODO), tj. naruszenia niezależności inspektora ochrony danych osobowych (zwanego dalej IOD) poprzez jego niezgodne z prawem usunięcie ze stanowiska oraz wystąpienie szeroko rozumianego konfliktu interesów pomiędzy funkcją IOD wskazaną w przepisach unijnych i krajowych a dodatkowymi obowiązkami nałożonymi na IOD przez pracodawcę;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 57 ust. 1 lit. a) RODO poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że Skarżący podniósł w swoim piśmie do Prezesa UODO, iż naruszenie dotyczy przetwarzania jego danych osobowych,

b. art. 57 ust. 1 lit. h) RODO poprzez odmowę jego zastosowania w sytuacji naruszenia przepisów RODO dotyczących niezależności IOD,

c. art. 38 ust. 3 RODO poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pismo Skarżącego dotyczy naruszenia jego danych osobowych w sytuacji, gdy naruszenie wskazanie w niniejszym piśmie dotyczyło relacji IOD - Pracodawca (Administrator Danych Osobowych),

d. art. 38 ust. 6 RODO poprzez jego niezastosowanie i brak działań ze strony Prezesa UODO w celu ustalenia czy i w jakim zakresie wystąpiły opisane przez Skarżącego sytuacje dotyczące konfliktów interesów,

e. art. 37 ust. 5 RODO poprzez jego niezastosowanie i brak działań w kierunku stwierdzenia czy osoba wyznaczona na IOD spełnia wymagania określone

w przepisach RODO.

Wobec powyższych zarzutów wnosił o:

1. uchylenie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. - zaskarżonego postanowienia w całości,

2. nakazanie Prezesowi UODO - na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. - ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie spraw podnoszonych przez Skarżącego,

3. wymierzenie - na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a - grzywny organowi, tj. Prezesowi UODO,

4. zasądzenie od organów na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

W uzasadnieniu skargi rozwinął poszczególne jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej k.p.a.).

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 77 RODO bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub środków ochrony prawnej przed sądem każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia, jeżeli sądzi, że przetwarzanie danych osobowych jej dotyczące narusza niniejsze rozporządzenie.

Prezesa UODO powołany jest wyłącznie do wypełniania zadań wynikających z RODO, a zatem m.in. rozstrzygania w kwestiach dotyczących legalności przetwarzania danych osobowych na skutek skarg wnoszonych przez osoby, których dane dotyczą. Zatem, wyłącznie kwestie dotyczące zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych Skarżącego mogły być jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia - przedmiotem oceny Prezesa UODO.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis ten ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: podmiotową – wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną i przedmiotową –

z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Obie

te przyczyny uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku

w formie decyzji administracyjnej. Przyczyny te muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku i być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne, tj. czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku, nie podejmując analizy zasadności wniosku.

Tak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie akceptowana jest teza, że te inne przyczyny to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, a więc przypadki, w których, np. sprawa nie ma charakteru administracyjnego albo sprawa administracyjna nie podlega załatwieniu w formie aktu administracyjnego,

w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob.

B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 317). Podkreśla się również, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a

§ 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy, wtedy gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (vide: wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Organ nie może zatem ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania,

a następnie - po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 10 września 2015 r., sygn. akt: II SA/Bk 429/15, LEX nr 1796627). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a., ma zatem charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (vide: wyrok WSA

w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt: IV SA/Po 332/12, LEX nr 1216728).

W niniejszej sprawie Prezes UODO w trybie art. 61a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi M. K., z której wynikało, że pomimo wyznaczenia i zgłoszenia go przez Urząd do UODO jako inspektora ochrony danych, w okresie pełnienia przez niego wyznaczonej funkcji, nie zmieniono jego stanowiska zatrudnienia w Urzędzie (pozostał głównym specjalistą). Ponadto, Skarżący wskazał na nieprawidłowości dotyczące umocowania inspektora ochrony danych osobowych w strukturach Urzędu, charakteru zatrudnienia

i kompetencji, doświadczenia zawodowego nowo powołanego w Urzędzie inspektora ochrony danych oraz jego zastępcy, gdyż ze skargi tej nie wynikało, aby doszło

do procesu przetwarzania danych, który musi być przedmiotem skargi.

W ocenie Sądu, która w tym zakresie jest zbieżna z oceną organu kontrola stosowanych przez administratora danych ogólnych praktyk i sposobu zatrudnienia, których dotyczy skarga nie może być przedmiotem indywidualnej skargi skierowanej do organu, gdyż przedmiotem indywidualnej skargi może być jedynie przetwarzanie danych osobowych Skarżącego. Funkcją skargi indywidualnej jest bowiem egzekwowanie przetwarzania danych, które bezpośrednio wpływają na osobę, której przetwarzane dane dotyczą.

Podkreślić należy, że zagadnienia podniesione przez Skarżącego w skardze

do organu mogą być przedmiotem postępowania wszczętego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, prowadzonego w ramach postępowania nadzorczego, w postępowaniu tym nie mieszczą się oczywiście kwestie związane z zatrudnieniem, które należą do kompetencji Sądu Pracy.

Reasumując, zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, stwierdzić należy,

że brak było podstaw do wszczęcia indywidualnego postępowania w oparciu o skargę złożona przez M. K., w związku z czym organ prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych

w skardze przepisów postępowania, gdyż materiał w sprawie został przez organ zgromadzony prawidłowo, a uzasadnienie postanowienia odpowiada treści art. 107

§ 3 k.p.a..

Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.