Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 9 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Protokolant Referent stażysta – Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2020 roku sprawy ze skargi "A" Spółka Jawna w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę.

Decyzją z [...]., wydaną na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1007 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900) – dalej "O.p."; art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1169 ze zm.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z [...], w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego [...] z 20 maja 2015 r.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 20 maja 2015 r. A Spółka Jawna z siedzibą w Ł., reprezentowana przez B Spółka Jawna M. R., M. R. Agencja [...], dokonała elektronicznego zgłoszenia wywozu poza obszar celny Wspólnoty towaru ujętego w fakturze nr [...] w postaci odzieży damskiej (wdzianka, bluzki) o łącznej wartości 19.556,95 zł. Jak odbiorcę zadeklarowanego towaru wskazano N. A., A7, B., B.. Jako urząd wywozu zadeklarowano urząd oznaczony kodem PL361010 (OC I w Ł.), natomiast jako urząd wyprowadzenia wskazano urząd oznaczonym kodem PL302060 (OC w D.). Powyższe zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane w elektronicznym systemie kontroli wywozu ECS pod numerem [...], a zgłoszony towar został zwolniony do wnioskowanej procedury wywozu.

Następnie w dniu 1 czerwca 2015 r. w systemie ECS pojawił się komunikat IE518, przesłany przez węgierski urząd celny o kodzie HU106200 (...), zawierający wyniki kontroli towarów objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym, skutkujący zmianą urzędu wyprowadzenia towarów z PL302060 na HU106200. Na podstawie powyższego komunikatu w systemie wygenerowany został komunikat IE599 potwierdzający wywóz towaru poza obszar Wspólnoty.

Pismem z 25 maja 2017 r. Izba Administracji Skarbowej we W. przekazała Izbie Administracji Skarbowej w Ł. pismo Narodowego Urzędu Podatkowego i Celnego w B. z 8 maja 2017 r., informujące, że w oparciu o wniosek bułgarskiej administracji celnej, strona węgierska przeprowadziła kontrolę dotyczącą prawidłowości zamknięcia procedur tranzytu pomiędzy urzędami celnymi o kodach HU106200 i BG005804, w tym przedmiotowego zgłoszenia celnego [...] z 20 maja 2015 r. Z przesłanych informacji wynikało, że w wyniku kontroli węgierska administracja celna ustaliła, że w przypadku 31 przesyłek środki transportu zawierały towary, w których historiach występowały różne procedury wywozowe. Po zamknięciu procedur wywozowych objęte nimi towary były przeładowywane na tureckie środki transportu, a podmiot dysponujący prawem do rozporządzania tymi towarami – ukraińska firma C Ltd lub D Ltd. wnioskował o objęcie tych towarów procedurą tranzytu do Turcji. Z uwagi na przekazane przez bułgarską administrację celną informacje o nieprawidłowym zakończeniu procedury tranzytu w związku z ingerencją w jej system informatyczny i brakiem rzeczywistego opuszczenia przez towary objęte między innymi zgłoszeniem celnym [...] z 20 maja 2015 r., obszaru Wspólnoty, węgierska administracja celna wycofała swoje potwierdzenie wyprowadzenia i nie potwierdziła końcowego wywozu towarów z obszaru Wspólnoty.

Ponadto pismem z 18 sierpnia 2017 r. Państwowy Komitet Celny Republiki B. w M. poinformował, że wskazany w fakturze nr [...] jako nabywca towaru N.A., nie jest zarejestrowany w Jednolitym Rejestrze Państwowym Osób Prawnych i Przedsiębiorców Indywidualnych Republiki B. Strona białoruska wskazała również, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 18 sierpnia 2017 r. nie stwierdzono zgłoszonych przez obywateli Białorusi deklaracji przywozowych towarów, wskazanych w zgłoszeniach eksportowych od polskich nadawców, w tym w zgłoszeniu celnym [...] z 20 maja 2015 r.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. pismem z 19 grudnia 2017 r. powiadomił eksportera towarów – A Spółkę Jawną z siedzibą w Ł., że w oparciu o informację przekazaną przez węgierską administrację celną co do stwierdzonych nieprawidłowości związanych z potwierdzeniem wyprowadzenia towarów poza obszar Unii Europejskiej objętych zgłoszeniem celnym [...] z 20 maja 2015 r. podejmuje czynności zmierzające do wydania decyzji o unieważnieniu zgłoszenia celnego. Jednocześnie organ wyznaczył stronie 30-dniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy oraz przedstawienia własnego stanowiska, wskazując przy tym na możliwość przedłożenia alternatywnych dowodów potwierdzających zakończenie procedury wywozu zgodnie z przepisami prawa.

W odpowiedzi spółka przedłożyła kopię oświadczenia nabywcy towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym – A.N. z 29 stycznia 2018 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym. Z przedstawionego oświadczenia wynikało, że nabywca potwierdza, że otrzymał towar wskazany w fakturze nr [...] z 20 maja 2015 r. i deklaracji nr [...] w ilości wynikającej z faktury. Jednocześnie w piśmie z 17 lipca 2019 r. spółka stwierdziła, że nie ma kontaktu z kontrahentem. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji powyższego dokumentu, białoruska administracja celna pismem z 18 czerwca 2018 r. poinformowała, że w systemie informatycznym dotyczącym obywateli Republiki B. brak jest informacji o obywatelu N. A..

W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. decyzją z [...] unieważnił zgłoszenie celne [...] z 20 maja 2015 r.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

- art. 66 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (WE L z 1993 r. nr 253, Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne – 2004) – dalej "WKC", poprzez unieważnienie zgłoszenia celnego w innym przypadku niż określone zgodnie z procedurą Komitetu;

- art. 251 ust. 2 pkt b rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (WE L z 1993 r. nr 253, Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne - 2004) – dalej "RWKC", poprzez unieważnienie zgłoszenia celnego w innym przypadku niż enumeratywnie wskazane w tych przepisach;

- art. 796e ust 2 i 3 RWKC poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy dotyczy on braku uzyskania komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" w ciągu 150 dni, a nie sytuacji gdy uzyskano potwierdzenie w terminie i po kilku latach nabrano wątpliwości, czy towary opuściły terytorium Wspólnoty;

- art. 796da ust. 3 i 4 RWKC poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji gdy dotyczy on braku uzyskania komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" w ciągu 150 dni, a nie sytuacji gdy uzyskano potwierdzenie w terminie i po kilku latach nabrano wątpliwości, czy towary opuściły terytorium Wspólnoty;

- art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 73 ustawy Prawo celne poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, które pozwalałoby na unieważnienie zgłoszenia celnego;

- art. 191 O.p. w zw. z art. 73 ustawy Prawo celne poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na błędnym przypisaniu stanu faktycznego do powołanej podstawy prawnej.

Decyzją z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazał, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie potwierdzenia wywozu towaru poza granice celne Wspólnoty wyznaczają przepisy regulujące procedurę wywozu oraz określające zasady dokumentowania oraz potwierdzenia faktycznego wyprowadzenia towaru poza teren Unii, art. 161-162 WKC oraz art. 788-796e RWKC.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. jest prawidłowa. Towary objęte zgłoszeniem [...] z 20 maja 2015 r. nie opuściły obszaru Wspólnoty, a zatem zgodnie z art. 66 ust. 2 WKC w związku z art. 251 ust. 2 RWKC należało unieważnić to zgłoszenie celne.

Za chybione organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 796da i art. 796e RWKC wskazując w tym zakresie, iż powołane przepisy regulują tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w przypadku objęcia towarów procedurą wywozu poza obszar Wspólnoty. Organ pokreślił proceduralny charakter powołanych przepisów, stanowiących przepisy wykonawcze do WKC, co oznacza, że zgłoszenie wywozu potwierdzone elektronicznymi komunikatami generowanymi przez system ECS, nie stanowi automatycznie o zwolnieniu towaru w rozumieniu art. 162 WKC, gdyż podstawowym warunkiem zwolnienia jest wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty. Natomiast generowany przez system ECS komunikat IE599, co do zasady potwierdza wyprowadzenie towaru poza obszar celny Wspólnoty, jak również, co miało miejsce w niniejszej sprawie, pojawia się gdy towar objęty zgłoszeniem zostanie w celu wyprowadzenia objęty inną procedurą – procedurą tranzytu. Ponadto wskazany w art. 796da ust. 4 RWKC 150-dniowy termin, nie stanowi wbrew stanowisku strony skarżącej cezury czasowej, uniemożliwiającej unieważnienie zgłoszenia celnego po upływie powyższego terminu. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonane ustalenia faktyczne nie potwierdziły, że towar objęty zgłoszeniem celnym nr MRN [...] z 20 maja 2015 r. faktycznie opuścił obszar celny Unii Europejskiej. W aktach sprawy znajdują się urzędowe dokumenty, z których wynika, że towar nie został wywieziony poza obszar Wspólnoty i nie dotarł do wskazanego i zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym odbiorcy i miejsca poza obszarem celnym Wspólnoty. Strona skarżąca nie przedstawiła natomiast jakiegokolwiek przewidzianego prawem alternatywnego dowodu potwierdzającego fakt wywozu towaru poza obszar Wspólnoty. Spółka nie przedłożyła żadnych dokumentów przewozowych, ani urzędowych, świadczących o wywiezieniu towaru z obszaru celnego Wspólnoty, albo poświadczających ich wprowadzenie do obrotu na obszarze celnym importera. Za dowód taki nie może zostać uznane przedłożone przez stronę oświadczenie nabywcy towaru z dnia 29 stycznia 2018 r., gdyż jak wykazano w toku postępowania autentyczność dokumentu i rzetelność zawartych w nim danych została zakwestionowana przez władze celne B..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Spółka jawna z siedzibą w Ł. ponownie zarzuciła naruszenie:

- art. 66 WKC poprzez unieważnienie zgłoszenia celnego w innym przypadku niż określone zgodnie z procedurą Komitetu;

- art. 251 ust. 2 pkt b RWKC poprzez unieważnienie zgłoszenia celnego w innym przypadku niż enumeratywnie wskazane w tych przepisach;

- art. 796e ust 2 i 3 RWKC poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy dotyczy on braku uzyskania komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" w ciągu 150 dni, a nie sytuacji gdy uzyskano potwierdzenie w terminie i po kilku latach nabrano wątpliwości, czy towary opuściły terytorium Wspólnoty;

- art. 796da ust. 3 i 4 RWKC poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji gdy dotyczy on braku uzyskania komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" w ciągu 150 dni, a nie sytuacji gdy uzyskano potwierdzenie w terminie i po kilku latach nabrano wątpliwości, czy towary opuściły terytorium Wspólnoty;

- art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, które pozwalałoby na unieważnienie zgłoszenia celnego;

- art. 191 O.p. w zw. z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na błędnym przypisaniu stanu faktycznego do powołanej podstawy prawnej.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik spółki, odwołując się do art. 251 ust. 2 pkt b RWKC, wskazał, iż zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli towary zostały zgłoszone do wywozu lub do procedury uszlachetnienia biernego, zgłoszenie zostaje unieważnione, pod warunkiem że w przypadku innych towarów, w odniesieniu do których urząd celny wywozu został poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty. Przepis ten, w ocenie pełnomocnika skarżącej spółki, odsyła jednak do artykułów 792a lub 796e RWKC. Jak wynika z treści artykuł 792a ma on zastosowanie w przypadku gdy eksporter lub zgłaszający informuje urząd celny wywozu o tym, że towary nie opuszczą obszaru celnego. Po pierwsze przepis ten dotyczy przypadków gdy to eksporter informuje urząd celny o nieprawidłowościach (a nie przypadków gdy organ działa z urzędu), jak również musi to nastąpić bezzwłocznie po powzięciu informacji ze towary nie opuszczą terytorium wspólnoty. Po drugie dotyczy on przypadków gdy wywóz poza terytorium wspólnoty nie został jeszcze potwierdzony. W ocenie strony skarżącej żaden z tych warunków nie został w tym konkretnym przypadku spełniony, zatem ten przepis nie może stanowić podstawy do unieważnienia wskazanego zgłoszenia celnego, zwłaszcza ze względu na regulacje art. 66 WKC, zgodnie z którym unieważnienie zgłoszenia celnego może nastąpić tylko w przypadkach określonych zgodnie z procedurą Komitetu.

W ocenie pełnomocnika spółki również art. 796e ust. 2 i 3 RWKC nie może mieć zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczy wyłącznie przypadków gdy urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów. Oznacza to, że organy celne mają 150 dni na weryfikację wywozu towarów i przesłanie komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia". Przepis art. 796e ust. 2, ma zastosowanie tylko w przypadku gdy w ciągu 150 dni nie otrzymano komunikatu IE518, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Również ten przepis nie może zostać zastosowany po kilku latach od otrzymania komunikatów IE518 i IE599.

Dodatkowo strona skarżąca zauważyła, że na stronie 4 zaskarżonej decyzji wskazano "Nie ma możliwości wycofania wyprowadzenia towarów w węgierskim systemie ECN", a zatem przesłane komunikaty IE518 oraz IE599 dalej funkcjonują w obrocie prawnym. Natomiast ewentualny błąd w systemie informatycznym organu celnego w B. (czy też ingerencja pracownika tego organu albo osoby trzeciej) nie zostały przewidziane w przepisach celnych jako okoliczność uzasadniająca po kilku latach unieważnienie zgłoszenia celnego, a ze względu na zapis art. 66 WKC i enumeratywne wyliczenie możliwości unieważnienia zgłoszenia celnego w art. 251 RWKC nie ma możliwości unieważnienia zgłoszenia celnego w innym przypadku. Zdaniem strony skarżącej zatem mimo wątpliwości organów celnych co do faktu opuszczenia przez towary terytorium Wspólnoty wskazane w decyzji przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej do unieważnienia zgłoszenia celnego po kilku latach od otrzymania w systemie ECS komunikatu IE518 oraz wygenerowania i przesłania spółce komunikatu IE599.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Z kolei stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując, w tak zakreślonej kognicji, kontroli zaskarżonej decyzji, sąd uznał, że zarówno objęta wniesioną skargą decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...], jak i poprzedzającą ją decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z [...], odpowiadają obowiązującemu prawu.

Na wstępie wskazać należy, że zgłoszenie celne w niniejszej sprawie zostało złożone w 20 maja 2015 r., gdy obowiązywały przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Z dniem 1 maja 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające Unijny Kodeks Celny. Wobec braku przepisów przejściowych do oceny zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie przepisów nowych stosuje się przepisy materialnoprawne obowiązujące w dacie tych zdarzeń, zaś przepisy proceduralne mają zastosowanie do wszystkich postępowań zawisłych w momencie ich wejścia w życie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 161-162 WKC regulują procedurę wywozu, oraz przepisy art. 788-796e RWKC.

Stosownie do art. 161 ust. 1 WKC, procedura wywozu pozwala na wyprowadzenie towaru wspólnotowego poza obszar celny Unii. Dokonanie wywozu wymaga spełnienia przewidzianych dla niego formalności, z uwzględnieniem środków polityki handlowej oraz, jeśli znajdują zastosowanie, należności celnych wywozowych.

Zgodnie z art. 162 WKC, zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu.

Szczegółowy tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w wypadku objęcia towaru procedurą wywozu poza obszar celny Unii uregulowano w rozdziale 3 "Wymiana danych wywozowych między organami celnymi z wykorzystaniem technologii informatycznej i sieci komputerowych" RWKC. Zgodnie z art. 796d ust. 2 RWKC urząd celny wyprowadzenia przesyła "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" do urzędu celnego wywozu, najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny Unii. W przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami urząd celny wyprowadzenia może przesłać komunikat w późniejszym terminie.

W rozpoznawanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane z wykorzystaniem Systemu Kontroli Eksportu (ECS). System ten jest systemem unijnym umożliwiającym wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji w formie elektronicznej między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Dokumentem potwierdzającym wywóz towarów poza terytorium Unii jest komunikat IE-599 podpisany przez system ECS przy użyciu klucza do bezpiecznej transmisji danych. Komunikat IE-599 zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru na granicy. Komunikat IE-599 jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu. Otrzymanie przez zgłaszającego komunikatu IE-599, który zawiera informację o potwierdzeniu wywozu, stanowi dowód dokonania eksportu.

W przypadku jednak, gdy w związku z ingerencją zewnętrzną ustalono, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszaru Unii Europejskiej, w pełni uzasadnione było przeprowadzenie przez organy celne postępowania dowodowego w celu zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia objętego zgłoszeniem celnym [...].

W niniejszej sprawie węgierska administracja celna uzyskała informację od bułgarskiej administracji celnej o zewnętrznej ingerencji w jej system informatyczny. W oparciu o informację bułgarskiej administracji celnej, strona węgierska przeprowadziła kontrolę celną dotyczącą zamknięcia procedury tranzytu przesyłek dostarczonych z Węgier, z oddziału Punkt I Odpraw Celnych [...] (HU106200), według dokumentów tranzytowych T1, do bułgarskiego Urzędu Celnego Kapitan Andreevo. Procedury tranzytu zostały zakończone w bułgarskim Urzędzie Celnym K. (BG005804). W wyniku kontroli ustalono, że procedury tranzytu zostały zakończone w sposób nieprawidłowy, a komunikaty elektroniczne dotyczące zmiany zadeklarowanego urzędu przeznaczenia, przedstawienia towarów w urzędzie przeznaczenia, przeprowadzonej kontroli i zakończenia operacji zostały przesłane do urzędu celnego bez jakiegokolwiek udziału funkcjonariuszy celnych. Wobec powyższego węgierska administracja celna wycofała swoje potwierdzenie wywozu towarów.

Wobec ingerencji zewnętrznej w system elektronicznej obsługi zgłoszeń, oraz wycofania przez administrację węgierską potwierdzenia wywozu towaru, organ nie mógł uznać, że procedura wywozu otwarta w Polsce została prawidłowo zakończona i towar opuścił obszar Unii Europejskiej. Uzasadnione było przeprowadzenie postępowania w celu zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia spornego towaru. Zgodnie z art. 796da ust. 4 RWKC taki dowód może stanowić w szczególności jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich:

a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty;

b) dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty;

c) oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Wspólnoty;

d) dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Wspólnoty;

e) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na platformy wiertnicze i produkcyjne ropy naftowej i gazu oraz turbiny wiatrowe.

W rozstrzyganej sprawie organ celny stwierdził, że procedura wywozu otwarta w Polsce na podstawie dokumentu [...] nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszaru Unii Europejskiej. W tej sytuacji prawidłowo wezwaniem z 19 grudnia 2017 roku odebranym 15 stycznia 2018 roku wezwał eksportera do nadesłania dokumentów alternatywnych potwierdzających dokonanie wywozu towaru. W rozpoznawanej sprawie na eksporterze spoczywał obowiązek wykazania, że towar objęty zgłoszeniem celnym wywozowym, został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty. Brzmienie art. 796da ust. 4 RWKC ("dowód może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich") wskazuje, że dla wykazania faktu wywozu towaru wystarczy przedstawienie jednego z dokumentów, o których mowa w tym przepisie. Strona może także przedłożyć zupełnie inny, niewymieniony w tym artykule, dokument. Istotne jest jedynie to, by dokument, na który powołuje się strona, był wiarygodny, a więc by miał postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. By potwierdzał fakt wywiezienia towarów poza obszar Wspólnoty. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Ocena mocy dowodowej i wiarygodności danego dokumentu należy natomiast do organu celnego, który potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 RWKC są dostateczne (art. 796e ust. 1 lit. b RWKC). (por. wyroki: WSA w Lublinie z 13 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 443/18, WSA w Rzeszowie z 6 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 214/19, WSA w Poznaniu z 2 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Po 532/15 i z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Po 44/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odpowiedzi na wezwanie organu celnego skarżący przedstawił: oświadczenie eksportera A. N. z 29 stycznia 2018 r., w którym potwierdził on, że towary wskazane w fakturze nr [...] z 20 maja 2015 roku oraz w deklaracji nr [...]zostały mu dostarczone do Republiki B. w ilości zgodnej z fakturą. W celu potwierdzenia okoliczności wskazanych w powyższym dokumencie organ celny zwrócił się do władz białoruskich, które pismem z 18 czerwca 2018 roku poinformowały, że w systemie informatycznym dotyczącym obywateli Republiki B. brak jest informacji o obywatelu N. A.. Powyższa informacja w kontekście wcześniejszych ustaleń administracji białoruskiej z których wynika, że nabywca towaru N. A., nie jest zarejestrowany w Jednolitym Rejestrze Państwowym Osób Prawnych i Przedsiębiorców Indywidualnych Republiki B., oraz że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 18 sierpnia 2017 r. nie stwierdzono zgłoszonych przez niego deklaracji przywozowych towarów, wskazanych w zgłoszeniu celnym nr [...] z 20 maja 2015 r. organy prawidłowo odmówiły wiarygodności zgłoszonemu przez stronę dokumentowi.

Zgodnie z art. 194 O.p. dokument urzędowy to dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub innej jednostki, jeśli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Ordynacja nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Dokumentem urzędowym jest także dokument sporządzony przez organy władzy publicznej innego państwa i honorowany przez władze Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie odrębnych przepisów. W myśl art. 86 Prawa celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Dokumenty urzędowe mają zwiększoną moc dowodową i stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego korzystają z domniemania autentyczności i prawdziwości, chyba że zostanie ono skutecznie obalone innymi dowodami. W rozstrzyganej sprawie z dokumentów urzędowych administracji celnej Białorusi wynika, że nie zamieszkuje w tym kraju obywatel N. A., a ponadto, że nie był on także zarejestrowany w Jednolitym Rejestrze Państwowym Osób Prawnych i Przedsiębiorców Indywidualnych Republiki B., oraz że towar objęty deklaracją nr [...] z 20 maja 2015 r. nie został zgłoszony w deklaracjach przywozu na teren tego kraju. W kontekście powyższego organy celne miały uzasadnione podstawy aby odmówić wiarygodności dokumentowi prywatnemu przedstawionemu przez stronę skarżącą na potwierdzenie wywozu spornych towarów poza granice Unii Europejskiej.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, dokonana przez organ celny ocena materiału dowodowego nie była dowolna. Dokument przedstawiony przez eksportera na potwierdzenie wywozu towarów poza obszar wspólnoty, jak każdy inny dowód, podlegał ocenie organów celnych i był prawidłowo weryfikowany przez inne dowody. W rozpoznawanej sprawie organy celne dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Ocena ta nie przekraczała granic wyznaczonych przez art. 191 O.p. Organy celne według swojej wiedzy i doświadczenia oceniły wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, rozpatrzyły przy tym poszczególne dowody, każdy z osobna i we wzajemnej łączności, i wyciągnęły z nich logiczne wnioski. W zaskarżonej decyzji trafnie organ odmówił wiarygodności oświadczeniu nabywcy przedstawionemu przez stronę na potwierdzenie wywozu zakupionych towarów poza obszar celny Unii Europejskiej, strona zaś nie przedstawiła innych dowodów, które pozwoliłyby stwierdzić, że wywóz taki miał faktycznie miejsce. Nie ulega bowiem wątpliwości, że komunikat IE-599 został wygenerowany w systemie w oparciu o komunikat IE-518, który został wysłany nieprawidłowo i wycofany przez stronę węgierską.

W kontrolowanym rozstrzygnięciu organy orzekające zgromadziły pełny materiał dowodowy i dokonały jego oceny w sposób rzetelny i wyczerpujący w zgodzie z zasadą wynikającą z art. 191 O. p., a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. Organy obu instancji bowiem wskazały na podstawie jakich dowodów zostały ustalone istotne dla sprawy fakty, którym dowodom i wyjaśnieniom dały wiarę, a które zostały odrzucone, z jakich powodów i dlaczego nie podzielono argumentacji strony skarżącej.

Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi wskazać jeszcze należy, że przepisy art. 796e ust. 3 i 4 RWKC nie wyznaczają organowi nieprzekraczalnego 150-dniowego terminu na unieważnienie zgłoszenia wywozowego. Zgodnie z art. 796e RWKC, urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu w następujących przypadkach:

a) po otrzymaniu komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia;

b) jeżeli, w przypadkach określonych w art. 796da ust. 2, nie otrzymał w ciągu 10 dni komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ale jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4 są dostateczne.

Jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu może uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty. O unieważnieniu zgłoszenia wywozowego urząd celny wywozu informuje eksportera lub zgłaszającego oraz deklarowany urząd celny wyprowadzenia. Przy czym termin 150 dniowy nie zakreśla dla organu terminu na unieważnienie zgłoszenia wywozy. Należy także wskazać, że żaden przepis nie ogranicza maksymalnego czasu, w którym administracja celna może domagać się dowodów alternatywnych na okoliczność faktycznego wywozu towaru. Termin wskazany w art. 796 da ust. 1 RWKC jest terminem skierowanym do organu celnego po upływie, którego organ celny może podjąć czynności zmierzające do zbadania prawidłowości zakończenia procedury i umożliwić stronie przedłożenie dowodów alternatywnych wskazanych w art. 796 da ust. 4 RWKC w sytuacji stwierdzenia braku komunikatu potwierdzającego wywóz, czy jak miało to miejsce w niniejszej sprawie zakwestionowania legalności komunikatu IE-599.

Jak już wyżej wskazano dokumentem potwierdzającym wywóz towarów jest zgodnie z art. 796e ust. 1 lit. a RWKC komunikat IE-599 - "Potwierdzenie wywozu", który jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu po otrzymaniu z urzędu wyprowadzenia komunikatu IE-518 - "Wynik kontroli w urzędzie wyprowadzenia". W rozpoznawanej sprawie organ celny Węgier wycofał potwierdzenie wyprowadzenia towarów objętych spornym w sprawie zgłoszeniem i nie potwierdził wywozu towarów z obszarów Unii. Konsekwencją powyższego było wezwanie eksportera do dostarczenia dowodów, że towary opuściły obszar celny Unii. Dowód przedstawiony przez stronę jako niewiarygodny nie mógł potwierdzić wyprowadzenia towarów poza obszar celny Unii. Powyższe zaś uzasadniało unieważnienie zgłoszenia. Zgodnie bowiem z art. 251 ust. 2 pkt b RWKC, w drodze odstępstwa od art. 66 ust. 2 WKC, zgłoszenie celne może zostać unieważnione po zwolnieniu towarów w przypadku innych towarów niż wymienione w art. 251 ust. 2 pkt a, w odniesieniu do których urząd celny wywozu został poinformowany, zgodnie z art. 792a ust. 1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty.

Komunikat IE-599, wskazujący, że towar objęty zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Unii, nie może mieć przesądzającego znaczenia dla stwierdzenia wywozu towaru, w sytuacji gdy istnieją wiarygodne dowody w postaci dokumentów urzędowych, potwierdzające, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny Unii nie doszło. Organy celne mają prawo ocenić, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 O.p., czy wygenerowany komunikat IE-599, w konfrontacji z innymi dowodami zebranymi w sprawie jest dowodem wiarygodnym, czy też należy mu odmówić mocy dowodowej i oczekiwać od zgłaszającego przedstawienia alternatywnych dowodów potwierdzających fakt wyprowadzenia danego towaru, o których mowa w art. 796da ust. 4 RWKC (por. wyrok NSA z 7 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 994/16 nr LEX 2643711).

W ocenie sądu, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organy celne były uprawnione na podstawie art. 796e ust. 2 i 3 RWKC do uznania, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej, a w konsekwencji zachodziły podstawy do unieważnienia zgłoszenia celnego i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

bg