Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1065/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1065/21, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329; dalej: p.p.s.a.), odmówił A przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] maja 2021 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w opłacie paliwowej za lipiec i sierpień 2016.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu z 14 lipca 2020 r. wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 852 zł w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 39 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało doręczone upoważnionemu pracownikowi spółki 19 lipca 2021 r. (zpo k. 42 akt sądowych).

Postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r. WSA odrzucił przedmiotową skargę z powodu nieuiszczenia wpisu.

Powyższe postanowienie zostało doręczone na adres skarżącej spółki 1 września 2021 r., które pokwitował w imieniu spółki oznaczony na potwierdzeniu odbioru "uprawniony pracownik".

Pismem z 3 września 2021 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy na skutek omyłkowego przyjęcia, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony w terminie. Spółka została natomiast wprowadzona w błąd co do daty, od której rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie nie została skutecznie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, bowiem żaden pracownik w imieniu spółki nie był upoważniony do odbioru korespondencji.

Odmawiając przywrócenia terminu Sąd uznał, że spółka nie przedstawiła okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Taką okolicznością nie jest bowiem, jak twierdzi spółka, odebranie przesyłki sądowej przez pracownika, który nie był do tego upoważniony. Z akt sądowych wynika, że ten sam pracownik, jako podmiot uprawniony pokwitował również odbiór innej przesyłki sądowej adresowanej do spółki (por. zwrotne potwierdzenie odbioru 1 września 2021 r. przesyłki zawierającej postanowienie Sądu z 27 sierpnia 2021 r. - k. 57 akt sądowych). Taka okoliczność nie została zakwestionowana przez stronę skarżącą. W konsekwencji w sprawie przyjęto, że postanowienie Sądu z 27 sierpnia 2021 r. zostało skutecznie doręczone 1 września 2021 r., a wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi został złożony w terminie. Jednocześnie należy podzielić pogląd funkcjonujący w orzecznictwie, że przez osobę "uprawnioną", należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy.

W ocenie Sądu wskazywana przez skarżącą okoliczność nie jest okolicznością wyłączającą jej winę w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Uznając zatem, że niedochowanie przez stronę skarżącą terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie jest następstwem okoliczności niezależnych od strony, lecz jest wynikiem niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, Sąd uznał, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu.

Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 67 § 2 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, iż wezwanie do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi, odebrane przez pracownika skarżącej 19 lipca 2021 r., zostało skutecznie doręczone w rozumieniu przepisu art. 67 § 2 p.p.s.a., mimo, iż pracownik ten nie był upoważniony do odbioru korespondencji adresowanej do skarżącej spółki, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkowało uznaniem, iż począwszy od dnia odbioru wezwania przez pracownika skarżącej rozpoczął swój bieg termin do uiszczenia wpisu, a zatem po upływie 7 dni od daty odbioru wezwania przez pracownika, który nie był do tego upoważniony, skarga została odrzucona z uwagi na nieuiszczenie wpisu w wyznaczonym terminie;

2. art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, iż skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a zatem nie wykazała przesłanek zastosowania przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. w niniejszej sprawie, mimo iż przesłanki przywrócenia terminu zostały spełnione, bowiem skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu z uwagi na brak skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKW 273/99, publ. OSNAP z 2000 r. Nr 20, poz. 757).

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, publ. Monitor Prawniczy z 2002 r. Nr 23, poz. 1059).

Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji ocena przedstawionych we wniosku okoliczności, mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, nie pozwalała na jego uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2021.735; dalej: k.p.a.): "Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio". Przepis art. 45 k.p.a. "(...) wyłączył możliwość doręczenia pism innym pracownikom (...) jednostek organizacyjnych lub innym osobom np. klientowi, sąsiadowi, lub osobom przebywającym przypadkowo w lokalu siedziby spółki" (postanowienie SN z 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94 publ. OSNP 1994, Nr 12, poz. 187). Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że powinnością każdej jednostki organizacyjnej, winno być zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. postanowienie NSA z 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94, publ. Lex Polonica nr 328918; wyrok NSA z 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98, publ. Lex nr 37900).

Zauważyć także należy, że art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyrok NSA z 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, podobnie wyrok NSA z 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli osoba taka przebywała w miejscu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Jak już bowiem wskazano, doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Należy zgodzić się z poglądami judykatury, że uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że zgodnie ze zwrotnym poświadczeniem odbioru doręczenie nastąpiło 19 lipca 2021 r. do rąk osoby, która podała się za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji i która poświadczyła to własnoręcznym podpisem. Z takiego działania tej osoby można było domniemywać, że jest uprawniona do odbioru korespondencji. Skoro zaś osoba, obecna pod adresem siedziby spółki nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu pracodawcy, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru.

Wobec zatem nieuprawdopodobnienia przez spółkę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił spółce przywrócenia terminu do jej wniesienia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.