Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 16 stycznia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1099/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 13 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 26 września 2016 r. o sygn. I SA/Gl 1099/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi A. L. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IS) z dnia 13 czerwca 2016 r. o nr [...] w przedmiocie podatku od spadów i darowizn odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach.

2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podał, że w skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swój wniosek podała, że wymagana kwota blisko 20.000 zł pozostaje istotną sumą, a konieczność jej zapłaty mogłaby narazić skarżącą na utratę stabilności finansowej. Zaakcentowała, że należność ta stanowi "niemal pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia w I kwartale 2016 roku wedle obwieszczenia Prezesa GUS". Stwierdziła, że nie jest to kwota, którą jest w stanie wyasygnować jednorazowo bez istotnego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej".

2.2. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r. Dyrektor IS odmówił wstrzymania wykonania decyzji.

3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

3.1. W ocenie WSA w Gliwicach argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca powołała się na ogólnie sformułowaną przesłankę, która w jej opinii ma uzasadniać uwzględnienie wniosku. Stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia realnych i rzeczywistych przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ten nie dostrzegł również nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji, analizując akta administracyjne sprawy.

4. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

4.1. Skarżąca (działająca przez pełnomocnika - adwokata) wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gliwicach, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie wyrażające się nieuwzględnieniem wniosku skarżącej o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS pomimo faktu, że z dokumentacji zebranej w toku postępowania w sposób oczywisty wynika, iż brak wstrzymania decyzji skutkować będzie wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach. W uzasadnieniu skarżąca podała również, że "rozbudowa istniejącego budynku w granicy z działką sąsiednią spowoduje powstanie skutków, które nawet jeśli będą możliwe do usunięcia, to jednak przyczynią się do pogorszenia sytuacji skarżących".

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS.

5.2. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Gliwicach - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gliwicach przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.

Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody upatruje w wysokości zobowiązania podatkowego i jej korelacji z przeciętnym wynagrodzeniem. Bez przedstawienia przez skarżącą swojej sytuacji finansowej nie sposób jednak ocenić, jakie konsekwencje pociągnie za sobą ewentualne przymusowe wykonanie decyzji. Wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również pogląd skarżącej o wydaniu zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem mieć na uwadze, że o legalności zaskarżonej decyzji zdecyduje dopiero WSA w Gliwicach po rozpoznaniu skargi skarżącej. Niezrozumiałe wydaje się także powoływanie przez skarżącą na ryzyko rozbudowy "istniejącego budynku w granicy z działką sąsiednią", które w jej ocenie "spowoduje powstanie skutków, które nawet jeśli będą możliwe do usunięcia, to jednak przyczynią się do pogorszenia sytuacji skarżących". Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania zawisłego przed WSA w Gliwicach jest ocena legalności decyzji Dyrektora IS w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Skarżąca w obawie przed rozbudową budynku, jako właściciel odziedziczonej nieruchomości może poszukiwać ochrony swych praw w innym postępowaniu administracyjnym albo w instytucjach prawa cywilnego.

5.4. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.