Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. G. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku oddala skargę

Pismem z dnia 11 lipca 2017 r. P. G. wniósł skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa polegającą na pozostawieniu w trybie art. 64 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 j.t.) – dalej k.p.a. wniosku skarżącego z dnia 20 czerwca 2017 r. o uchylenie decyzji lokalizacyjnej i wypłatę odszkodowania według prawa cywilnego bez rozpoznania pismem z dnia 28 czerwca 2017r. Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił , iż Wojewoda [...] pismem z dnia [...] października 22016 r. przekazał wniosek P. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejkowej dla inwestycji pn. "Przebudowa i rozbudowa ( modernizacja linii kolejowej nr [...] [...] - [...], na obszarze [...] na odcinkach szlak [...] - [...] i stacja [...] wraz z odwołaniem. Kolejnym pismem z dnia 21 października 2016 r. Wojewoda [...] przekazał odwołanie P. G. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa na użytkowanie wieczyste [...] S.A. Wymienione pisma nie zawierały adresu P. G., a jedynie adres poczty elektronicznej. Organ podkreślił, że podanie adresu autora podania należy do wymogów podstawowych podania, o czym stanowi art. 63 § 2 i 3 k.p.a. Adresem, o którym mowa w tym przepisie jest adres powalający na indywidualizację strony. Natomiast wymogów adresu w tym ujęciu nie pełnia adres poczty telefonicznej [...], widniejący na ww. pismach i w kolejnych wnoszonych pismach.

Minister stwierdził, że przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości prowadzenia ze strona postępowania korespondencji mailowej. Organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 391 § 1 pkt 2 k.p.a. doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona lub uczestnik postepowania spełni jeden z następujących warunków : 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawcza organu administracji publicznej, 2) wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny, 3) wyrazi zgodę na doręczenie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny. Przez środki komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną rozumie się rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidulane porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. Strukturę i sposób sporządzania pism w formie dokumentów elektronicznych, warunki organizacyjno-techniczne ich doręczenia reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania pism w formie dokumentów elektronicznych, doręczenia dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych ( Dz. U. z 2015 r. poz. 971 ze zm.) Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia adresat dokumentu elektronicznego potwierdza jego odebranie przez opatrzenie poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym umożliwiającym identyfikację podpisującego w sposób określony w art. 20a ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ( Dz. U. z 2005 r., poz. 565 ze zm.) Minister wskazał, iż w związku z powyższym podjęto działania w celu ustalenia adresu wnoszącego podanie. Pismem z dnia 23 listopada 2016 r. zwrócono się do Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych adresowych P. G., które pismem z dnia 2 grudnia 2016 r. poinformowało o braku aktualnych danych adresowych jego zmalowania na pobyt stały i czasowy. W dniu 30 grudnia 2016 r. w Ministerstwie stawił się osobiście P. G. i został przyjęty przez [...] J. K. Sporządzono protokół z przyjęcia strony, w którym odnotowano, że został on poinformowany o tym, że: - nie wskazał adresu i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa; - zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli na podaniu nie ma adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpatrzenia; - adresem, o którym mowa w wymienionym przepisie, jest adres pozwalający na indywidualizację strony; - powyższego wymogu nie spełnia adres poczty elektronicznej "[...]", widniejący ww. wniosku o przewrócenie terminu do wniesienia odwołania. Został również poinformowany, że przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości prowadzenia ze strona postępowania korespondencji mailowej i doręczenia pism na adres poczty e-mail. Zwrócono się do P. G. o wskazanie adresu innego, niż adres poczty e-mail, na który organ ma doręczać mu pisma, z pouczeniem, iż w przypadku nie podania takiego adresu, zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...], zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Mimo wezwania P. G. nie podał adresu innego niż adres poczty elektronicznej.

Do protokołu tego P. G. oświadczył, że nie ma adresu zameldowania a zaistniałą sytuację można rozwiązać poprzez jego zamieszkanie w hotelu na czas "podejmowania decyzji" na koszt Ministerstwa albo poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Według strony adresem rozumianym w k.p.a. jest także telefon oraz telex identyfikujący osobę zwracającą się ze sprawą do organu. W dniu 2 stycznia 2017 r. ponownie w Ministerstwie stawił się P. G. Z przyjęcia strony protokół sporządził P. W. p.o. Naczelnika Wydziału [...] w [...], który ponownie zwrócił się do P. G. o wskazanie adresu innego niż adres poczty e-mail oraz poinformował go, że w przypadku nie podania takiego adresu, jego wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania. P. G. również i w tym przypadku wyraził swój brak zainteresowania takim sposobem załatwienia sprawy. Wobec braku możności ustalenia adresu P. G. należało jego wniosek o przewrócenie terminu do wniesieni odwołania od decyzji Wojewody [...], co też Minister infrastruktury I Budownictwa uczynił w formie adnotacji w aktach sprawy z dnia [...] stycznia 2017 r. , nr [...] i z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...]. Następnie w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. wniesionym bezpośrednio do Ministra P. G. wystąpił o "uchylenie decyzji lokalizacyjnej" i wypłacenie odszkodowania według Prawa cywilnego", podając w nim adres [...]". Podany adres jest adresem siedziby organu – Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa, a nie adresem wiszącego podanie. Konsekwencją braku wskazania adresu przez P. G. była niemożności wszczęcia i prowadzenia postępowania. Wobec tego pismo z dnia 20 czerwca 2017 r. pozostawiono bez rozpoznania w formie adnotacji w aktach sprawy z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...];[...]. Organ podkreślił, iż pracownicy Ministerstwa niejednokrotnie przedstawiali P. G. propozycje rozwiązania sytuacji,, np. poprzez złożenie podania w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa ( ePUAP) ( vide: protokół z przyjęcia interesanta w Ministerstwie z dnia 20 czerwca 2017 r.). Pomimo wielu osobistych i telefonicznych rozmów P. G. nie wyraził chęci zaakceptowania proponowanego rozwiązania. Organ stwierdził, iż wobec faktu, że pisma P. G. nie spełniały wymogów formalnych, pozostawiono je, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. bez rozpoznania. Nadto wskazał, iż przepisy k.p.a. nie przewidują ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym., jak również nie przewidują możliwości zwrotu kosztów zamieszkania w hotelu lub w innym miejscu na czas prowadzonego postepowania dla osoby składającej podanie, która nie ma adresu zamieszkania lub zameldowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/253/17, odrzucił skargę P. G. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 448/18, uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując , iż ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany będzie przede wszystkim dokonać wnikliwej oceny wniosku P. G. z dnia 20 czerwca 2017 r. – również w kontekście jego wcześniejszych pism, w którym skarżący kwestionował prawidłowość lokalizacji linii kolejowej dokonanej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...], a także ustalenie wysokości odszkodowania w drodze decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...]. Na tej podstawie Sąd oceni, czy sprawa bądź sprawy, których wszczęcia żądał skarżący w ww. wniosku, podlegają rozpoznaniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 p.p.s.a., a zatem czy skarga na bezczynność organu w tej sprawie jest dopuszczalna w myśl art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosując się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, którymi jest związany na zasadzie art. 190 p.p.s.a. zdanie pierwsze, zgodnie z którym Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd rozpoznając ponownie sprawę uznał, że skarga P. G. jest dopuszczalna.

Z analizy akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynika, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organowi nie można zarzucić naruszenia prawa w stopni mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej poza sporem pozostaje, że we wszelkich pismach kierowanych do Ministra Infrastruktury i Budownictwa, w tym w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. zawierające żądanie uchylenia decyzji lokalizacyjnej i wypłacenia odszkodowania według Prawa cywilnego, wcześniejszych pismach, tj. z dnia 11 października 2016 r. zawierające odwołanie od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i z dnia 25 października 2016 r. zawierające odwołanie od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżący jako adres podawał pocztę elektroniczną "[...]".

Nie jest również sporne, że skarżący osobiście co najmniej trzykrotnie w dniach 30 grudnia 2016 r., 2 stycznia 2017 r. i 20 czerwca 2017 r. przez pracowników Ministerstwa informowany był dokładnie jakie wymogi formalne powinno spełniać podanie składane do organu administracji publicznej, jakie skutki wynikają z podania niewłaściwego adresu. Pomimo wzywania skarżącego do wskazania innego adresu niż adres strony internetowej i prawidłowego pouczenia, że w razie nie uzupełnienia tego braku jego podania pozostaną bez rozpoznania, skarżący nie zastosował się do tego wezwania organu. Wyjaśnić zatem w tych warunkach należy, że zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Jak prawidłowo wskazał organ, w myśl § 2 art. 63 k.p.a. podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno co najmniej zawierać wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jak stanowi § 3 art. 63 zdanie 1 k.p.a. podanie wniesione pisemnie lub ustnie do protokołu winno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził . Z kolei w myśl art. 63 § 3a k.p.a. podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru; 3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie. Zgodnie z art. 20a ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.), identyfikacja użytkownika systemów teleinformatycznych udostępnianych przez podmioty określone w art. 2 następuje przez zastosowanie kwalifikowanego certyfikatu przy zachowaniu zasad przewidzianych w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym lub profilu zaufanego ePUAP. Podmiot publiczny, który używa do realizacji zadań publicznych systemów teleinformatycznych, może umożliwiać użytkownikom identyfikację w tym systemie przez zastosowanie innych technologii, chyba że przepisy odrębne przewidują obowiązek dokonania czynności w siedzibie podmiotu publicznego (ust. 2). Z przepisów tych, czytanych łącznie z art. 63 § 3a k.p.a., wynika więc, że strona postępowania administracyjnego nie musi w podaniu podawać adresu zamieszkania, ani opatrzyć podania podpisem elektronicznym. Wystarczy, że dysponuje profilem zaufanym ePUAP i za pośrednictwem tej platformy wniesie swoje podanie. Od dnia 9 czerwca 2011 r. w polskim porządku prawnym istnieje możliwość załatwienia spraw administracyjnych (w tym wnoszenia odwołań) przy pomocy profilu zaufanego ePUAP (przy wykorzystaniu Internetu), bez konieczności osobistego stawiennictwa w urzędzie lub pośrednictwa poczty. W dacie podania z dnia 20 czerwca 2017 r. złożonego przez skarżącego obowiązywały rozporządzenia Ministra Cyfryzacji: odpowiednio z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz. U. 2016 r., poz. 1626) i z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zasad potwierdzania, przedłużania ważności, unieważniania oraz wykorzystania profilu zaufanego elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz.U. 2016 r., poz. 1633). Podkreślenia wymaga, iż profil zaufany ePUAP stanowić ma w zamiarze ustawodawcy bezpłatną i stosunkowo nieskomplikowaną konkurencję dla odpłatnego instrumentu, jakim jest podpis elektroniczny. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, elektroniczna platforma usług administracji publicznej jest systemem teleinformatycznym, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Natomiast przez profil zaufany ePUAP należy rozumieć zestaw informacji identyfikujących i opisujących podmiot lub osobę będącą użytkownikiem konta na ePUAP, który został w wiarygodny sposób potwierdzony przez organ podmiotu określonego w art. 2 (art. 3 pkt 14). Profil zaufany ePUAP jest więc niczym innym jak nowym sposobem potwierdzania tożsamości w systemach administracji publicznej, identyfikującym nadawcę informacji, który może być wykorzystany również do potwierdzania przekazywanych informacji. Profil zaufany ePUAP pozwala zatem na autoryzację pism kierowanych przez strony do organów administracji publicznej. W świetle powyższego złożenie przez osobę fizyczną pisma za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej było możliwe po założeniu przez nią konta na ePUAP, w trybie określonym w ww. rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji z dnia 5 października 2016 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej. Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia w celu korzystania z ePUAP użytkownik zakłada konto. Jak stanowi § 4 ust. 1 rozporządzenia utworzenie konta dla użytkownika wymaga podania następujących danych: 1) imienia (imion); 2) nazwiska; 3) numeru PESEL, jeżeli użytkownik posiada; 4) adresu poczty elektronicznej; 5) numeru telefonu komórkowego; 6) identyfikatora użytkownika.

Z powyższego wynika, że wówczas można skorzystać z elektronicznej skrzynki podawczej, tj. dostępnego publicznie środka komunikacji elektronicznej służącego do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego (art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Złożony w tym trybie dokument potwierdza tożsamość nadawcy i pozwala na autoryzację kierowanego do organu pisma bez potrzeby opatrzenia pisma adresem zamieszkania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo że pouczony został przez pracowników Ministerstwa o takiej formie złożenia swojego odwołania, nie skorzystał z tej drogi, a która to droga nie wymaga od niego podania adresu zamieszkania. Prawidłowe było stanowisko organu, że nadanie pisma z dnia 20 czerwca 2017 r. zawierającego żądanie uruchomienia procedur i uchylenia decyzji lokalizacyjnej i wypłacenia odszkodowania według Prawa cywilnego zwykłą drogą elektroniczną, wymaga wskazania w takim podaniu adresu zamieszkania zgodnie z wymogiem określonym w art. 63 § 1 k.p.a. Nieuzupełnienie przez skarżącego tego braku pisma z dnia 20 czerwca 2017 r., pomimo prawidłowego wezwania do jego uzupełnienia, obligowało organ stosownie do treści art. 64 § 2 k.p.a. do pozostawienia go bez rozpoznania. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.