Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 18 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2026 roku sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.

Postanowieniem z 25 sierpnia 2025 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej "NUS") z 12 czerwca 2025 r. oddalające skargę A. G. (dalej "skarżąca", "strona", "zobowiązana") na czynność egzekucyjną zajęcia udziałów w P. Sp. z o.o.

Wskazane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.

NUS prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 20 listopada 2024 r. o nr: [...] (obejmującego niezapłacony podatek VAT za kwiecień - grudzień 2022 r.), [...] (obejmującego niezapłacony podatek VAT za styczeń - marzec 2022 r.), [...] (obejmującego niezapłacony podatek VAT za kwiecień - grudzień 2021 r.). Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącej 9 grudnia 2024 r.

W dotychczas prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny:

- zawiadomieniem z 20 listopada 2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Zajęcie okazało się nieefektywne z uwagi na wysokość środków pozostających na rachunku bankowym - kwota wolna od potrąceń);

- zawiadomieniami z 22 listopada 2024 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u kontrahenta E. K. oraz nieskutecznego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia społecznego w ZUS z uwagi na brak świadczenia;

- 9 i 19 grudnia 2024 r. podjął nieskuteczną próbę dokonania czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkania. Czynności nie dokonano z uwagi na nieobecność zobowiązanej.

Zawiadomieniem z 23 kwietnia 2025 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia 1.000 udziałów w P. Sp. z o.o. o łącznej wartości [...] zł. Zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej 6 maja 2025 r.

Pismem z 9 maja 2025 r. skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia udziałów w spółce z o.o. wskazując, że jest to zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, który doprowadzi do unicestwienia spółki.

Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r. NUS oddalił skargę na wskazaną czynność egzekucyjną. Organ I instancji ustalił, że strona prowadziła działalność gospodarczą w ramach P. które 11 grudnia 2023 r. zostało przekształcone w jednoosobową spółkę P. Sp. z o.o., zarejestrowaną 29 grudnia 2023 r. Nadto organ ustalił, że strona jest właścicielką samochodów ciężarowych marki: [...] model [...], rok produkcji [...] oraz [...], model [...] rok produkcji [...], a próby skierowania egzekucji do ww. przedmiotów majątkowych nie powiodły się. Odnosząc się z kolei do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ wyjaśnił, że strona nie wskazała innych składników majątku, z którego egzekucja byłaby mniej uciążliwa i jednocześnie równie skuteczna i efektywna jak zastosowany środek egzekucyjny. Celem natomiast egzekucji jest doprowadzenie do realizacji ciążących na zobowiązanej obowiązkach.

W zażaleniu skarżąca podniosła ponownie, że organ zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, gdyż sprzedaż udziałów w spółce w ramach postępowania egzekucyjnego oznacza faktyczne zakończenie działalności gospodarczej.

Postanowieniem z 25 sierpnia 2025 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS. Organ odwoławczy wskazał, że zasadnie organ I instancji oddalił skargę. Zobowiązana nie wskazała bowiem żadnego składnika majątku, z którego egzekucja byłaby mniej uciążliwa, aniżeli z zajętych udziałów w spółce i jednocześnie skuteczna i efektywna. Uwzględnienie natomiast skargi spowodowałoby, że cel postępowania egzekucyjnego nie zostałby osiągnięty. W ocenie DIAS zaskarżone postanowienie zawiera logiczne i syntetyczne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w zażaleniu, organ odwoławczy wskazał, że zajęcie udziałów w spółce z o.o. nie pozbawia strony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

W skardze wniesionej do tut. Sądu A. G. zaskarżyła postanowienie DIAS zarzucając rażące naruszenie art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a."), z uwagi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia DIAS i postanowienia US oraz o zasądzenie kosztów sądowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że ani postanowienie DIAS, ani poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, czy też przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniałby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W kontrolowanej sprawie Sąd oceniał prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu zawiadomieniem z 23 kwietnia 2025 r. nr [...] udziałów w spółce z o.o., w związku z egzekucją zaległości podatkowych.

Zobowiązana złożyła skargę na wskazaną czynność egzekucyjną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).

Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu skargowym, prowadzonym w oparciu o przepis art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów jest zatem ograniczona wyłącznie do zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Przechodząc do kontroli wydanego rozstrzygnięcia należy wskazać, że legalność wskazanej czynności egzekucyjnej nie budziła wątpliwości Sądu. W myśl bowiem art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zajęcie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 11 u.p.e.a. środek egzekucyjny stosowany w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych.

W ocenie Sądu zawiadomienie strony o dokonanej czynności egzekucyjnej odpowiada wymogom przewidzianym w przepisie art. 96j § 1 u.p.e.a. Skarżącej bowiem jako prezesowi zarządu, uprawnionemu do reprezentacji spółki, doręczono zawiadomienie o zajęciu udziałów w spółce i wezwano ją, aby należności przypadające z tytułu zajętych udziałów do wysokości egzekwowanej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie udziału w spółce zostało dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia spółce tj. 6 maja 2025 r. (art. 96j § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 96j § 3 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny skierował do sądu rejestrowego wniosek o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziałów oraz zawiadomił zobowiązaną, że nie wolno jej odebrać należności przypadających z tytułu zajętych udziałów, ani rozporządzać zajętymi udziałami. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono skarżącej przed zawiadomieniem tj. 9 grudnia 2024 r., co było zgodnie z art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego to Sąd podziela argumentację organów w tym zakresie. W ocenie Sądu powyższy zarzut jest nieuzasadniony.

Należy zauważyć, że organ dokonał zajęcia udziałów w spółce z o.o., po tym, gdy wcześniej podejmowane wobec skarżącej czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia dochodzonych należności, a niewątpliwym jest, że egzekucja powinna być skuteczna. Z art. 7 § 2 u.p.e.a wynika bowiem, że zastosowany środek egzekucyjny ma być efektywny, skuteczny, zmierzający bezpośrednio do zaspokojenia wierzyciela. Z literalnej treści tego przepisu wynika również, że można dokonać wyboru, spośród kilku możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych, tego mniej uciążliwego, ale tylko w sytuacji istnienia faktycznej możliwości wyboru pomiędzy porównywalnie efektywnymi środkami egzekucyjnymi. Skarżąca natomiast nie wskazała majątku, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji w sposób mniej uciążliwy i jednocześnie równie skuteczny i efektywny, jak zastosowany środek egzekucyjny. Dotychczas natomiast podejmowane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia dochodzonych należności. Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika bowiem, że na dzień 11 czerwca 2025 r. łączna kwota zaległości podatkowych spółki wynosiła [...] zł, a organ egzekucyjny wyegzekwował jedynie kwotę [...] zł.

Prawidłowo również organ odwoławczy wskazał, że zajęcie udziałów w spółce nie powoduje automatycznie pozbawienia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Zajęcie udziałów nie ma bezpośredniego wpływu na bieżącą działalność spółki, ani na jej byt prawny. Wskazany środek egzekucyjny ma zastosowanie do należności przypadających zobowiązanej z tytułu zajętych udziałów, a więc w praktyce dotyczy płatności wypłacanych w ramach dywidendy. Skutkiem dokonanej czynności egzekucyjnej jest to, że z chwilą zajęcia udziałów zobowiązana nie może ich obciążać, ani zbywać. Nie oznacza to jednak, aby inne uprawnienia wynikające z posiadania przez zobowiązaną udziałów w spółce były ograniczone.

Nadto samo zajęcie udziałów w spółce nie jest tożsame z ich sprzedażą. Do ewentualnej sprzedaży udziałów w spółce dojdzie bowiem dopiero wówczas, gdy egzekucja z należności z zajętych udziałów nie doprowadzi do pokrycia dochodzonej należności, a sąd rejestrowy taką sprzedaż zarządzi i pod warunkiem, że umowa spółki nie zawiera ograniczeń zbycia udziałów albo zawiera ograniczenia zbycia udziałów, lecz spółka, w terminach i na zasadach określonych w Kodeksie spółek handlowych, nie wystąpi o dokonanie oszacowania wartości zajętych udziałów albo wystąpi o takie oszacowanie, ale nie wskaże osoby, która nabędzie udziały albo osoba wskazana przez spółkę nie wpłaci organowi egzekucyjnemu ustalonej ceny (art. 96k § 1 i § 3 u.p.e.a.). Przy czym organ egzekucyjny musi najpierw wykazać przed sądem i udowodnić przesłankę braku pełnego pokrycia dochodzonej należności z należności przysługujących zobowiązanemu z tytułu udziału (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 maja 2007 r., sygn. akt I FZ 237/07; z 23 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 2187/13, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Reasumując Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia udziałów w spółce z o.o. jest zbyt uciążliwy dla zobowiązanej wobec niewskazania innego równie skutecznego i efektywnego środka egzekucyjnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.