Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1009/17 oddalające wnioski R. S. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej oraz sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Barbary Gebel od orzekania w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

R. S. na rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 25 października 2017 r. złożył wnioski o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej oraz sędziego WSA w Szczecinie Barbary Gebel od orzekania w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] lipca 2017 r. W treści pisma wskazał, że sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska w dniu 18 grudnia 2014 r. na rozprawie w sprawie II SA/Sz 378/13 uniemożliwiła mu odnotowanie w treści protokołu w celach dowodowych, "manipulacyjnych zachowań procesowych adwokata Pana M. O. i składania przez niego fałszywych twierdzeń". Skarżący zaznaczył, że integralną treść jego wniosku stanowi wniosek z dnia 29 września 2016 r., złożony w sprawie II SA/Sz1096/15, w którym przedstawił okoliczności będące podstawą wyłączenia ww. sędziego.

Jako podstawę wyłączenia sędziego WSA Barbary Gebel R. S. podał, że ww. sędzia w dniu 14 stycznia 2015 r. prowadziła sprawę o sygn. akt II SA/Sz 1073/11 za pomocą metod "peerelowskiego pozytywizmu prawnego okresu reżimu komunistyczno-peerelowskigo". Zarzucił, że sędzia w dniu 19 kwietnia 2017 r. w sprawie II SA/Sz 366/12 stwierdziła, że "skarżący R. S. robi sobie z Sądu zabawę". R. S. wskazał, że integralną treść jego wniosku stanowią wnioski z dnia 13 lutego 2015 r., złożony w sprawie II SA/Sz 1073/11 oraz z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 366/12.

Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska złożyła pisemne oświadczenie, że nie pozostaje ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym, i że nie zachodzą okoliczności, w rozumieniu art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do bezstronności sędziego w rozpoznawanej sprawie. Z oświadczenia złożonego przez sędziego WSA Barbarę Gebel wynika, że w sprawie nie zachodzą żadne podstawy, określone w art. 18 i 19 ww. ustawy, z powodu których zachodziłaby konieczność wyłączenia jej od udziału w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając wnioski o wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w tej sprawie uznał, że skarżący nie wskazał przyczyn wymienionych w art. 19 p.p.s.a, które w racjonalny sposób uzasadniałyby wyłączenie sędziego NSA Danuty Strzeleckiej - Kuligowskiej oraz sędziego WSA Barbary Gebel. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że między ww. sędziami a skarżącym zachodził stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do bezstronności tych sędziów. Wnioski R. S. oparte są na odczuciach wnioskodawcy, które nie znajdują oparcia w materiałach niniejszej sprawy, a zatem brak jest podstaw prawnych, w ramach art. 18 § 1 p.p.s.a., do ich uwzględnienia. Sąd stwierdził, że argumentacja skarżącego to w istocie przejaw jego subiektywnych przeświadczeń i ocen o braku obiektywizmu sędziów z powodu niesatysfakcjonujących stronę czynności podejmowanych z udziałem tych sędziów w innych sprawach, wymienionych we wnioskach. Złożone wnioski nie zawierają zatem takiej argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w przedmiotowej sprawie czyniąc żądanie skarżącego niezasadnym.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł R. S. podnosząc, że Sąd nie wskazał wszystkich powodów przytoczonych we wnioskach. Jego zdaniem "z tych między innymi powodów postanowienie nie spełnia podstawowego wymogu pisma procesowego w postępowaniu sądowym".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku R. S. o wyłączenie od orzekania w tej sprawie sędziego NSA Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej oraz sędziego WSA w Szczecinie Barbary Gebel. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosków o wyłączenie sędziów wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędziowie, których dotyczyły wnioski o wyłączenie złożyli oświadczenie o braku podstaw prawnych wymienionych w art. 19 p.p.s.a. do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wnioskach skarżącego o wyłączenie brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez sędziów w niniejszej sprawie oświadczeń. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt K 3/09, publ. OTK 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożone w tej sprawie wnioski o wyłączenie sędziów nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.