Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr Rep. "[...]" w przedmiocie: podatku od nieruchomości na 2016r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Skarżący A. P. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych

w tym wpisu sądowego w wysokości 100 zł oraz ustanowienie radcy prawnego.

Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. P.. Małżonkowie są właścicielami mieszkania o powierzchni 70m2 w budynku 4 rodzinnym. Innego majątku nie posiada zarówno wnioskodawca jak i jego żona. Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 1.993,94 zł netto. Żona nie uzyskuje dochodów. Do wydatków rodziny wykazanych przez skarżącego należą energia elektryczna oraz opał.

Argumentując wniosek skarżący podniósł, że nie są mu znane przepisy prawne, a jego dochody nie pozwalają na wynajęcie adwokata. Ponadto wskazał, iż jest jednostronnie sparaliżowany i ma zaniki pamięci.

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej jego oraz jego żony (w zakresie dotyczącym wysokości wszystkich ponoszonych wydatków, pomocy uzyskiwanej od rodziny lub innych osób tj. jej wysokości

i częstotliwości oraz uprawdopodobnienia możliwości jej udzielania rodzinie skarżącego, przedłożenia zaświadczenia z odpowiedniego Urzędu Pracy, ewentualnego korzystania z ośrodków pomocy społecznej przez żonę skarżącego, wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie (która, co należy podkreślić nie została podpisana) skarżący podał, że koszty utrzymania mieszkania są następujące: energia elektryczna 150 zł, gaz 160 zł, opał 1.600 zł (w skali roku, tj. miesięcznie 133 zł), telefon 50 zł, śmieci 40 zł, koszty leczenia 100 zł, odzieży 100 zł.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.)., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona winna zatem wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenia

i dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące (dodatkowo nie były podpisane), a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego sam czy też przy pomocy najbliższych członków rodziny. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny

i jednoznaczny, co uniemożliwia dokonanie oceny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek bądź pełnych kosztów postępowania sądowego.

Skarżący odpowiadając na wezwanie nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony, nie oświadczył również, że takich rachunków małżonkowie nie posiadają, nie wyjaśnił również czy jego żona jest osoba bezrobotną, na te okoliczność nie przedłożył stosownych dokumentów, nie wyjawił także czy żona korzysta z pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakim zakresie. Dlatego też na podstawie złożonych oświadczeń i braku dokumentów źródłowych, nie sposób określić w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, że poniesienie kosztów związanych z wniesieniem skargi oraz ustanowienia pełnomocnika, jest niemożliwe. Innymi słowy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego.

Wezwaniem z dnia 11 sierpnia 2016r. zobligowano skarżącego do przedstawienia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych wspólnych, osobistych, lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych przez każdą z osób zobowiązanych do przedłożenia dokumentów źródłowych. Wnioskodawca nie ustosunkował się w żaden sposób do tej części wezwania. Nie wyjaśnił czy posiada rachunki bankowe czy ich nie posiada, podobnie nie wyjaśniono czy rachunki bankowe posiada jego żona. Brak odpowiedzi w powyższym zakresie stanowi o niewypełnieniu wystosowanego do wnioskodawcy wezwania. Wskazać należy, że skarżący został wezwany w sposób czytelny i zrozumiały, do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za konkretnie wskazany w wezwaniu okres, bądź oświadczenia, że takich rachunków nie posiada oraz nie posiadają ich osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe. Powyższe nasuwa wątpliwości co do wiarygodności złożonych wyjaśnień i nie pozwala stwierdzić w sposób jednoznaczny, że skarżący lub osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają bądź nie posiadały środków na pokrycie należnych kosztów sądowych. Celem uzyskania powyższych dokumentów miała być możliwość dokonania analizy rachunków bankowych, za wskazany

w wezwaniu trzymiesięczny okres. Umożliwiałaby ona ustalenie czy wnioskodawca lub jego żona posiadali jakiekolwiek środki finansowe na koncie, sposób gospodarowania posiadanymi środkami finansowymi, przeprowadzane operacje finansowe oraz rodzaj wydatków, co jest ważne dla ustalenia czy miał on ewentualnie możliwość zaoszczędzenia koniecznych środków pieniężnych na koszty związane z wniesieniem skargi i pełnomocnika lub ich część. Zwłaszcza w sytuacji, gdy wykazane przez skarżącego stałe miesięczne wydatki w wysokości około 733 zł miesięcznie nie przekraczają uzyskiwanego przez niego dochodu w wysokości 1.993,94 zł.

Nie zostało również wyjaśnione, w sytuacji gdy żona skarżącego nie uzyskuje dochodów, czy jest ona osobą bezrobotną i czy z tego tytułu pobiera zasiłek. Ponadto nie wiadomym pozostaje czy małżonka wnioskodawcy korzysta z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej.

Reasumując podkreślić należy, że celem wystosowanego do skarżącego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. było możliwie najbardziej dokładne ustalenie jego faktycznej kondycji finansowej i stwierdzenie, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Referendarz (lub Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być pozbawiony możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku strony. Przepis ten wprost upoważnia referendarza (lub Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej (por. postan. NSA z dnia 16 stycznia 2015r., sygn. akt II FZ 1955/14, publ. CBOiS).

Wskazane wyżej wątpliwości lub brak danych co do rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.

Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy, iż nie są mu znane przepisy prawne wskazać należy, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpoznaniu wniosku w przedmiocie prawa pomocy jest ustalona sytuacja materialna strony, a nie stopień skomplikowania bądź rozumienia sprawy. Należy też mieć na uwadze, że udział zawodowego pełnomocnika w sprawie na obecnym jej etapie nie jest konieczny, a Sąd uwzględnia z urzędu wszystkie nieprawidłowości, zaistniałe w postępowaniu przed organami.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.