Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. i G. R. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lutego 2009 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących A. C. i G. R. C. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 kwietnia 2002 r., znak [...] odmówił wydania nakazu rozbiórki obiektu warsztatowego położonego na działce nr [...] przy ul. G. w U. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej wizji lokalnej na działce nr [...] w U. stwierdzono, że do istniejącego budynku gospodarczego i domu mieszkalnego dobudowano obiekt o wymiarach zewnętrznych 8,00 x 5,00 m i wysokości 2,20 - 4,00 m trwale związany z gruntem, konstrukcji murowanej, z dachem konstrukcji drewnianej pokryty częściowo dachówką i częściowo papą. Ustalono, że do dnia 1 czerwca 2001 r. obiekt użytkowany był jako warsztat mechaniki precyzyjnej a następnie wykorzystywany był na cele gospodarcze. Ponadto organ ustalił, że obiekt ten wzniesiono samowolnie w latach osiemdziesiątych , dlatego w odniesieniu do przedmiotowego obiektu mają zastosowanie przepisy ustawy prawo budowlane z 1974 r. Stan techniczny i estetyczny budynku nie budzi żadnych zastrzeżeń. Istnienie przedmiotowego samowolnie wybudowanego obiektu nie narusza również przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z powyższym organ stwierdził, że brak jest przesłanek określonych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U.Nr 38 poz. 229 ze zm.) do zastosowania nakazu rozbiórki.

Od powyższej decyzji odwołał się G. R. C., współwłaściciel nieruchomości położonej na działce na [...] w U.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 czerwca 2002 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż organ I instancji nie sprawdził czy przedmiotowy obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo pogorszenia warunków zdrowotnych czy użytkowych oraz czy nie występują inne uzasadnione ważne przyczyny poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrując sprawę ocenił, że stan techniczny i estetyczny budynku gospodarczego nie budzi zastrzeżeń i w ocenie organu spełnia warunki techniczne bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, użytkowania i usytuowania na działce określone w § 13 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U.Nr 17 poz. 62). Ponadto przedmiotowy obiekt położony jest na terenie, który zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta U. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w U. Nr [...] z dnia 8 grudnia 1994 r. (Dz.Urz.Woj. nr 42 z dnia 16.12.1994 r. poz. 232) jest terenem istniejącej zabudowy mieszkaniowej jedno i wielorodzinnej (z dopuszczalną modernizacją z adaptacją części kubaturowej na usługi części kubaturowej w parterach), zatem jego istnienie nie jest sprzeczne z planem i spełnia przesłankę zawartą w art. 37 ustawy. W związku z powyższym decyzją z dnia 5 sierpnia 2002 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie odmówił wydania nakazu rozbiórki obiektu gospodarczego położonego na działce nr [...] w U. przy ul. G.

G. R. C. wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 października 2002 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji podniósł, że faktem jest, iż przedmiotowy obiekt budowlany poprzednio pełnił funkcję warsztatową, jednakże organ I instancji ustalił, że obecnie jest on obiektem gospodarczym i nie jest prowadzona w nim działalność gospodarcza. Organ II instancji podkreślił, że łącznie z faktem samowolnego wybudowania obiektu budowlanego musi zachodzić przynajmniej jedna z przesłanek określonych w art. 37 ust.1 lub ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. uzasadniająca wydanie nakazu rozbiórki, w przedmiotowej sprawie okoliczności wskazane w wymienionych przepisach jednak nie zachodzą.

G. R. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 r., sygn. akt [...] Sąd uchylił decyzję organu I instancji i II instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia przeprowadzonego postępowania dowodowego. Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie kwestii, jaką funkcję spełnia przedmiotowy budynek a mianowicie czy jest to budynek gospodarczy, czy też jest to budynek warsztatowy, w którym nadal prowadzona jest działalność gospodarcza ma zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 maja 2007 r., znak [...] ponownie odmówił wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Organ podkreślił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego nie znaleziono dowodu na potwierdzenie okoliczności, iż budynek gospodarczy użytkowany jest w celach zarobkowych jako warsztat, budynek ten nie narusza zatem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Po rozpatrzeniu odwołania A. i G. R. C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 stycznia 2008 r., znak [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzajac, iż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dotyczące ustalenia funkcji jaką pełni przedmiotowy budynek narusza przepis art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, którego brak ma wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie organu II instancji zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. Ł. - właścicielka obiektu. Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] Sąd oddalił skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 25 lutego 2009 r., znak [...], działając na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., odmówił wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w latach 80-tych, kiedy przedmiotowy obiekt został wzniesiony, miasto U. nie posiadało żadnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a obowiązujący od 1994 r plan sankcjonował usługi handlowe w parterach istniejącej zabudowy m.in. na terenie działki nr [...] w U. przy ul. G. Równocześnie organ wskazał, że przeprowadzona w dniu 12 lutego 2009 r wizja lokalna na przedmiotowej nieruchomości daje podstawy do ustalenia, że zakład mechaniki precyzyjnej nie funkcjonuje. Organ stwierdził, że obiekt został wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej, brak jest jednak podstaw do wydania nakazu jego rozbiórki w oparciu o art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane.

Pismem z dnia 10 marca 2009 r. A. i G. R. C. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, żądając rozbiórki omawianego budynku. Odwołujący się podnieśli, iż samowolnie wybudowany budynek warsztatowy z przeznaczeniem do świadczenia usług w zakresie napraw sprzętu mechanicznego i elektromechanicznego, hurtowego i detalicznego handlu artykułami branży przemysłowej, w tym przechowywania paliw w beczkach został wzniesiony z pogwałceniem przepisów Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Ponadto wybudowanie budynku o funkcji warsztatu oraz jakiegokolwiek dodatkowego budynku na tym terenie nie zostało przewidziane w żadnym dotychczas obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Odwołujący się wskazali, że w okresie budowy budynku warsztatowego jego przyszły użytkownik nie posiadał prawa do dysponowania terenem na cele budowlane i stan taki istnieje nadal. Dodatkowo zarzucili, że organ nadzoru budowlanego bezzasadnie określił budynek warsztatowy na budynek gospodarczy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 grudnia 2009 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ wskazał, że oceny zgodności budowy obiektu budowlanego dokonuje się przy zastosowaniu przepisów prawa budowlanego oraz przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w okresie jego budowy. W okresie budowy przedmiotowego obiektu nie obowiązywał na przedmiotowym terenie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, dlatego nie można stwierdzić, że w momencie budowy spornego budynku jego funkcja była niezgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym. Również obecnie brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albowiem plan zatwierdzony Uchwałą Rady Miejskiej w U. nr [...] z dnia 8.12.1994 r. przestał obowiązywać z końcem 2003 r. Plan ten na terenie gdzie leży działka nr [...] dopuszczał zabudowę mieszkaniową jedno i wielorodzinną z możliwością modernizacji i adaptacji części kubaturowej w parterach na usługi handlowe. Zatem obecna funkcja gospodarcza budynku, towarzysząca zabudowie jednorodzinnej nie jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego w międzyczasie planu. Organ stwierdził, iż kwestionowany obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, ani też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych, brak jest zatem podstaw do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Organ stwierdził, iż kwestionowany obiekt nie narusza ustaleń rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62). Obiekt ten wykonany z materiałów niepalnych przylega do zabudowy gospodarczej na sąsiedniej działce, co spełnia wymogi § 13 tego rozporządzenia, obiekt ten nie narusza treści § 10 rozporządzenia, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie budynków mieszkalnych. Organ stwierdził, iż funkcja gospodarcza, towarzysząca funkcji mieszkaniowej nie należy do uciążliwych. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż obecnie obiekt pełni funkcję gospodarczą, a zlokalizowane w obiekcie urządzenia nie świadczą o wykonywaniu w obiekcie prac warsztatowych w celu świadczenia usług. Organ stwierdził, że w okresie 20 lat od budowy obiektu wnoszący o rozbiórkę nie wykazywali zainteresowania obiektem i nie wnosili sprzeciwu wobec jego istnienia. Sprzeciwu także nie wyrażają właściciele nieruchomości sąsiednich. W okresie prowadzonego od kilku lat postępowania administracyjnego organy nadzoru budowlanego nie otrzymały żadnych sygnałów o prowadzeniu w przedmiotowym obiekcie działalności usługowej, w tym od innych mieszkańców przyległych nieruchomości czy instytucji. Również strony odwołujące nie przedstawiły dowodów świadczących, iż w obiekcie prowadzone są obecnie usługi, poza dokumentami, które w istocie mogą potwierdzać jedynie prowadzenie usług warsztatowych we wcześniejszym okresie. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również inne ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., które uzasadniałyby nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ wskazał, iż przez inne ważne przyczyny, rozumieć należy skutki samowoli budowlanej, które naruszałyby wartości szczególnie prawem chronione, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki, przy czym przyczyny takie wynikać muszą z przepisów powszechnie obowiązujących. Organ wskazał, iż brak prawa do dysponowania terenem na cele budowlane nie może być powodem orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, na podstawie przepisów art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a spory dotyczące prawa własności mają charakter cywilnoprawny i są rozstrzygane przez sądy powszechne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 grudnia 2009 r. wnieśli A. i G. R. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący podtrzymali swoją dotychczasową argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 10 marca 2009 r. Nadto zarzucili oni, że organ II instancji podaje fałszywe informacje i pomija dowody. Skarżący podkreślili, iż wbrew ustaleniom organów funkcją spornego obiektu jest funkcja warsztatowa. Budynek ten z racji tej funkcji jest uciążliwy, a w wyniku jego budowy doszło do zaślepienia okna w legalnie istniejącym pomieszczeniu gospodarczo –garażowym skarżących. Skarżący zarzucili, iż zarówno organ I jak i II instancji w żadnej z wydanych ostatnio decyzji nie zobowiązał użytkownika do uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Skarżący wskazali, że organ nadzoru powinien zażądać od sprawcy samowoli budowlanej dowodu o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W odpowiedzi organu na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta w myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), polega na ocenie zgodności wydanej decyzji z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisami tymi dotychczasowymi – w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej - są przepisy art. 38 – 42 ustawy z dnia 29 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.).

Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane stanowi, iż obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część 1)znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z brzmienia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wynika, że przesłanka nakazu rozbiórki jaką jest wybudowane obiektu niezgodnie z przepisami (bez wymaganego pozwolenia na budowę) badana jest w odniesieniu do przepisów obowiązujących w okresie budowy obiektu. Na gruncie przepisów obowiązujących w czasie prowadzenia robót budowlanych, z mocy art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ciążył na inwestorze obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Jego brak zatem kwalifikował zrealizowaną budowę jako samowolę. Wbrew stanowisko przyjętemu przez organy administracji w niniejszej sprawie, przesłanka nakazu rozbiórki jaką jest fakt, iż obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, winna być oceniana według stanu na dzień orzekania przez organ o nakazie rozbiórki. Do wniosków takich prowadzi zarówno wykładnia językowa jak i funkcjonalna przepisu.

Poza przesłanką budowy obiektu niezgodnie z przepisami, art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w ust. 1 i 2 wprowadza dodatkowe przesłanki niezbędne do orzeczenia nakazu rozbiórki jakimi są

1. położenie na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę

2. powodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia

3. istnienie innych ważnych przyczyn poza wymienionymi w ust. 1 tego przepisu.

Orzeczenie nakazu rozbiórki następuje w razie łącznego spełnienia podstawowej przesłanki nakazu rozbiórki jaką jest wybudowane obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz którejkolwiek z pozostałych trzech wymienionych przesłanek. Zakresy przesłanki podstawowej oraz przesłanek dodatkowych są rozłączne. Pojęcie "sprzeczności z przepisami obowiązującymi w okresie budowy" nie obejmuje zatem elementów stanowiących istotę pozostałych przesłanek. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, sprzeczność z przepisami obowiązującymi w okresie budowy obiektu polega na jego wybudowaniu bez pozwolenia na budowę, a nie sprzecznie z treścią planu zagospodarowania przestrzennego. Ustawodawca w ramach przesłanki wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy nie mógł mieć na myśli budowy sprzecznie z przepisami o planowaniu przestrzennym, lecz wyłącznie budowę bez wymaganego pozwolenia. Przesłanka sprzeczności z z przepisami o planowaniu przestrzennym została bowiem przez ustawodawcę wyodrębniona jako przesłanka dodatkowa, nie zawiera się więc w przesłance podstawowej. O ile przesłanka wybudowania obiektu sprzecznie z przepisami oceniana jest na dzień budowy obiektu, istnienie pozostałych przesłanek nakazu rozbiórki winno być ustalane stosownie do brzmienia każdej z przesłanek i celu art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Analiza treści tego przepisu wskazuje, że w przypadku wszystkich trzech dodatkowych przesłanek nakazu rozbiórki, ustawodawca posługuje się czasem teraźniejszym, wskazującym na konieczność badania ich występowania w dacie wydawania decyzji (o czym świadczy użycie sformułowań nie jest przeznaczony pod zabudowę, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami). Także analiza celu art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wskazuje na konieczność badania istnienia dodatkowych przesłanek nakazu rozbiórki w dacie wydawania decyzji. Celem tym jest bowiem doprowadzenie do rozbiórki obiektu wybudowanego samowolnie, którego istnienie narusza określone chronione przez ustawodawcę dobra. Dobrem tym jest ład przestrzenny, bezpieczeństwo ludzi i mienia właściwe warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia bądź inne cele określone przez ustawodawcę pod pojęciem innych ważnych przyczyn. Ich naruszenie należy oceniać według daty wydawania decyzji. Wcześniejsze istnienie tych przesłanek, w tym w dacie budowy obiektu, lub po jego wybudowaniu lecz przed wydaniem decyzji, jest z tego punktu widzenia obojętne, a każda z dodatkowych przesłanek nakazu rozbiórki, która istniała w dacie budowy obiektu, a nie zachodzi w dacie orzekania, nie mogłaby uzasadniać orzeczenia nakazu rozbiórki, brak byłby bowiem podstaw do nakazu rozbiórki w celu ochrony określonego dobra, jeżeli jego naruszenie w chwili orzekania nie zachodzi.

W niniejszej sprawie należy stosować ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zm.), która to ustawa, zawiera obecnie obowiązujące przepisy o planowaniu przestrzennym w znaczeniu użytym w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w decyzji o warunkach zabudowy. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decyzja o warunkach zabudowy jest zatem jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw. Obowiązujący poprzednio pogląd, że decyzja w przedmiocie warunków zabudowy może być wydana wyłącznie dla inwestycji zamierzonej, nie zaś samowolnie zrealizowanej, stał się nieaktualny w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 grudnia 2007 r. P 37/2006, (Dz. U. 2007 r. Nr 247 poz. 1844). W wyroku tym Trybunał stanął na stanowisku, iż możliwe jest również badanie zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uzyskanie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. Trybunał stwierdził, że skoro (na gruncie kontrolowanego art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.) zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego może zostać wydane po wszczęciu postępowania rozbiórkowego (bo nie istnieje prawny wymóg uzyskania takowego zaświadczenia wcześniej), to niezgodne z wskazanymi zasadami konstytucyjnymi jest żądanie decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna w dniu wszczęcia wymienionego postępowania.

W przypadku nieobowiązywania dla danego terenu planu zagospodarowania przestrzennego, badanie zgodności samowolnie zrealizowanej inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, winno odbywać się przez właściwy organ w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy konkretyzuje bowiem w stosunku do indywidualnie oznaczonego podmiotu wynikające z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz innych ustaw warunki zabudowy. Stanowisko powyższe prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. II OSK 234/2009, z dnia 23 października 2009 r. sygn. II OSK 1648/08 (wyroki dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. II OSK 1454/2006 (Lex Nr 425375), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2008 r. II SA/Gd 109/08 (Lex Nr 516721). Sąd w niniejszym składzie podziela zawarte w powołanych wyrokach tezy i przywołaną na ich poparcie argumentację. W wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. sygn.II OSK 234/2009 Naczelny Sąd Administracyjny, na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, wskazał, iż aktualnie legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W wyroku z dnia 23 października 2009 r. sygn. II OSK 1648/08 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, powinien być wykładany w ten sposób, iż przepisy o planowaniu przestrzennym, o których jest w nim mowa, to przepisy obowiązujące w chwili podejmowania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w kwestii samowoli budowlanej, a nie z czasu budowy obiektu, a zmiana wykładni art. ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, podyktowana jest zachodzącymi zmianami w systemie prawa budowlanego. W wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. II SA/Gd 109/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, iż art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który wraz z art. 40 tej ustawy, dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części powinien być wykładany w ten sposób, że warunkiem tej legalizacji, winna być ocena czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, dokonana według stanu prawnego aktualnego w chwili decydowania o rozbiórce, a nie w chwili wybudowania obiektu budowlanego.

W niniejszej sprawie brak było podstaw do badania zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy obiektu, bądź oceniania go z punktu widzenia treści planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego już po jego wybudowaniu, jeżeli plan ten nie ma mocy obowiązującej w dacie orzekania przez organ. Decyzja organów obu instancji narusza zatem prawo materialne - art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Z akt sprawy nie wynika, by strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla opisanej wyżej działki i by wydana została w tym zakresie decyzja właściwego organu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zgodnie z art. 7 k.p.a., umożliwić samowolnemu inwestorowi wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która wskazywałaby, czy istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym też postępowaniu przesądzone zostanie jakiego rodzaju funkcję pełnić może sporny obiekt.

Nadto wskazać należy, iż w przypadku zakończenia samowolnie wykonanych robót przed dniem 1 stycznia 1995 r. w zakresie regulacji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie stosuje się unormowanie przewidziane w prawie budowlanym z 1974 r. – art. 42. Pozwolenie na użytkowanie jest bowiem jednym z etapów legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1998 r. sygn. akt IV S.A. 785/97 Lex Nr 43300, 30 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV S.A. 681/97 Lex Nr 47194, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt VIII S.A./Wa 244/05 Lex Nr 19702) W sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do zastosowania art. 37 i 40 prawa budowlanego. Wydana decyzja jest zatem wadliwa także z tego względu, bowiem przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania rozstrzygnięcia w innej formie – decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Wydana decyzja podlega zatem uchyleniu także z tego powodu.

Sąd uznał natomiast za niezasadny zarzut skargi dotyczący pominięcia przez organ kwestii tytułu prawnego inwestora do nieruchomości. Ustawodawca w treści 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nie przewidział bowiem obowiązku badania przez organ nadzoru budowlanego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie wprowadził za brak takiego tytułu sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu. Przepis ten zawiera inne niż aktualnie obowiązujący w tym przedmiocie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przesłanki nakazu rozbiórki.

6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s, Budowlane prawo, Inspektor Nadzoru Budowlanego, Uchylono decyzję II i I instancji, II SA/Gd 109/08 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2008-06-03, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż wobec istotnego dla wyniku sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego uwzględni dokonaną przez Sąd w wyroku wykładnię przepisów i wskazania co do dalszego toku postępowania. Nadto organ rozpozna podniesiony przez skarżących zarzut, iż w wyniku budowy obiektu doszło do zaślepienia okna w legalnie istniejącym pomieszczeniu gospodarczo –garażowym skarżących.

Na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, w związku z uwzględnieniem skargi, uwzględnił wniosek skarżących o zwrot kosztów postępowania i zasądził na ich rzecz solidarnie od organu tytułem zwrotu poniesionych kosztów wpisu sądowego kwotę 500 zł.