Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej o wyłączenie sędziego NSA Macieja Dybowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 115/14 w sprawie ze skarg Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Polskich Kolei Państwowych S. A. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić wniosek.

Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Macieja Dybowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 115/14 w sprawie ze skarg Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz Polskich Kolei Państwowych S. A. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że podstawą wyłączenia ww. sędziego winien być art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") gdyż s. NSA Maciej Dybowski jako jedyny miał zdanie odrębne przy podjętej w dniu 1 kwietnia 2019 r. uchwale (sygn. akt I OPS 4/17) w pełnym składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tezy tam zawarte nie pozostawiają złudzeń co do jego poglądu na niniejszą sprawę. W zdaniu odrębnym uważa on również, iż nie występuje w sprawie rozbieżność orzecznictwa sądów administracyjnych, mimo odmiennych ustaleń pełnego składy NSA. Dalej wnioskodawca wyjaśnił, że każdy sędzia ma oczywiście prawo do własnych poglądów na rozpatrywane sprawy, co jeszcze samo z siebie nie decyduje o wątpliwościach, co do jego bezstronności, ale w toku postępowania w tej sprawie widać tendencję do unikania rozstrzygnięcia, póki ogólny pogląd w danego typu sprawach nie ukształtuje się zgodnie z oczekiwaniami sędziego. Dążenie do wystąpienia o kolejną uchwałę (w tym samym przedmiocie) świadczy, w ocenie wnioskodawcy, o przekroczeniu granic swobody orzekania sędziego NSA, które znajdują ograniczenie w orzeczeniach powiększonych składów. Dotychczasowy sposób procedowania sprawy oraz tezy przedstawione w zdaniu odrębnym do uchwały pełnego składu NSA są przyczynami obiektywnymi do wyłączenia sędziego, nie zaś tylko subiektywnym przekonaniem uczestnika postępowania.

W dniu 2 lipca 2019 r. sędzia NSA Maciej Dybowski złożył pisemne oświadczenie, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia określone w art. 18 oraz w art. 19 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 P.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Ustawa nakłada również na stronę postępowania obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego.

Po pierwsze, w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego z mocy ustawy.

Po drugie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie uzasadniła zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów stosownie do treści art. 19 P.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie którego wnosi, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do jego bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego. Podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności nie dają podstawy do wyłączenia sędziego NSA Macieja Dybowskiego w niniejszej sprawie zarówno na podstawie art. 18 jak i 19 P.p.s.a., nawet mimo subiektywnego przekonania strony o takiej konieczności.

Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez wszystkich sędziów, których wniosek dotyczy. Sędzia NSA Maciej Dybowski złożył wymagane oświadczenie, wskazując, że wobec niego nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żąda wyłączenia sędziego, pomimo złożenia takiego oświadczenia, to zobowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 44, postanowienia NSA z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12 i z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt II OZ 1000/14). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dowodów dyskredytujących prawdziwość oświadczenia złożonego przez sędziego objętego jego wnioskiem. Poglądy sędziego wyrażane w innych sprawach, których być może nie podziela strona postępowania, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a.

Z powyższych względów wniosek o wyłączenie wskazanego sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.