III SA/Wr 339/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-25	
Data wpływu	2025-08-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Anetta Chołuj /sprawozdawca/
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /przewodniczący/
Katarzyna Borońska	
Symbol z opisem	6200 Choroby zawodowe	
Hasła tematyczne	Inspekcja sanitarna	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	*Oddalono skargę w całości	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 1836;  par. 6; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. Sp. z o. o. w S. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2025 r. nr HP.906.14.2025.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. D. – Oddział w W. zawiadomił Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wałbrzychu (dalej organ pierwszej instancji) o zgłoszeniu podejrzenia wystąpienia u B. D. (dalej pracownica) choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego.

W dniu 8 maja 2024 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony

o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia wystąpienia u pracownicy choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił,

że pracownica, u której stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, urodzona

w dniu [...] r., świadczyła pracę w narażeniu zawodowym w następujących zakładach:

– od 3 września 1986 r. do 31 października 1989 r. – Z."[...]" (zakład zlikwidowany) jako uczeń - szwacz ;

– od 9 stycznia 1990 r. do 31 grudnia 1990 r. – Z1. "[...]" w G. (zakład zlikwidowany) jako szwacz;

– od 4 września 1991 r. do 28 sierpnia 1992 r. – P. "[...]" w G. (zakład zlikwidowany) jako szwaczka;

– od 7 września 1992 do 21 maja 1993 r. – P1. "[...]" w G. (zakład zlikwidowany) jako szwacz;

– od 1 maja 1996 r. do 30 grudnia 1996 r. w S.C.P. "[...]" w W. (zakład zlikwidowany) jako szwaczka;

– od 18 grudnia 1997 r. do 23 marca 1999 r. – P2. "[...]" w K. (zakład zlikwidowany) jako szwacz;

– od 10 kwietnia 2000 r. do 10 lipca 2000 r. – U., prowadzący obecnie działalność pod firmą E. P. P. "[...]" w J., jako szwacz;

– 1 października 2001 r. do 30 listopada 2004 r. i od 4 stycznia 2005 r. do 24 grudnia 2005 r. – I. Sp. z o.o. w G., obecnie działająca pod firmą "[...]" sp. z o.o. w S., jako szwacz;

– od 2 stycznia 2006 r. do 31 października 2018 r. – "[...]" sp. z o.o. w Ż. jako szwaczka - pakowacz;

– od 1 grudnia 2018 r. do 30 kwietnia 2020 r. – R. sp. z o.o. w W., pracodawca użytkownik T. sp. z o.o. w W., jako młodszy pracownik produkcji;

– od 1 maja 2020 r. do 18 kwietnia 2024 r. – T. sp. z o.o. w W., jako młodszy pracownik produkcji.

Organ pierwszej instancji dokonał oceny narażenia zawodowego pracownicy

i na podstawie sporządzonej dokumentacji (wyjaśnień pracownicy, kart ocen narażenia zawodowego oraz protokołu oględzin stanowiska pracy) stwierdził, że we wszystkich wyżej wymienionych zakładach (od 1986 r. do 2023 r.) pracowała ona w narażeniu zawodowym ze względu na sposób wykonywania pracy – monotypowe obciążenie obu rąk.

Orzeczeniem lekarskim nr [...]/[...] z dnia 12 grudnia 2024 r. D. we W. – Oddział w W. (zwany dalej również jako D.) rozpoznał u pracownicy chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostka specjalistyczna, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, wyników wykonanych badań i konsultacji specjalistycznych oraz na podstawie wywiadu chorobowego ustaliła, że badana pracownica na zajmowanych stanowiskach w latach 1986-2023 była narażona na sposób wykonywania pracy związany z monotypią ruchów rąk, w szczególności w obrębie stawów nadgarstkowych. W 2023 r. rozpoznano zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (oba operowane). Wykluczono pozazawodowe przyczyny choroby na podstawie wywiadu, badania lekarskiego, dokumentacji dostarczonej przez pacjentkę oraz dokumentacji profilaktycznej i z POZ. Chorobę rozpoznano w okresie narażenia zawodowego. Stąd też w ocenie orzeczników, można z wysokim stopniem prawdopodobieństwa uznać, że zdiagnozowane u pracownicy schorzenie ma zawodową etiologię.

Decyzją z dnia 26 lutego 2025 r., nr I-20/25 organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 416 ze zm., dalej u.p.i.s.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm., dalej k.p.), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.), § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1836 ze zm., dalej rozporządzenie wykonawcze, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych), stwierdził u pracownicy chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego, wymienioną w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania, że zdiagnozowane u pracownicy schorzenie ma zawodową etiologię. Analiza środowiska pracy, jak i ocena narażenia zawodowego doprowadziły bowiem do wniosku, że pracownica łącznie przez okres od 1986 r. do 2023 r. wykonywała swoje obowiązki w sposób obciążający monotypowo kończyny górne. Od około 2017 r. pojawiły się bóle i drętwienie palców rąk, obrzęk dłoni, dolegliwości nasilały się w nocy. Od 2018 r. podczas pracy na terenie T. (składanie elementów, przykręcanie śrubek) nastąpiło nasilenie dolegliwości. Na wniosek neurologa w dniu 23 maja 2023 r. wykonała EMG nerwów pośrodkowych, w których stwierdzono obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstków oraz niewielką neuropatię nerwu łokciowego na poziomie łokcia (pacjentka nie pracowała z rękami opartymi o podłoże). W 2023 r. w P. w K. operowano nadgarstek prawy i lewy. Po zabiegach nastąpiła poprawa, drętwienia ustąpiły, ale pojawiły się osłabienia całych kończyn górnych i bóle barków. Badanie EMG obu nerwów pośrodkowych wykonane w D3. we W. w dniu 21 czerwca 2024 r. wskazywało na zespół cieśni w obrębie nadgarstka po stronie prawej (łagodny) i lewej (nieznaczny). Nastąpiła poprawa w stosunku do badań sprzed zabiegów operacyjnych cieśnie nadgarstka. W związku zaś z tym, że udokumentowane objawy wystąpienia tej choroby nastąpiły w okresie zatrudnienia, organ pierwszej instancji przyjął z wysokim prawdopodobieństwem zawodową etiologię zdiagnozowanej choroby, stwierdzając jednocześnie, że rolą inspekcji sanitarnej nie jest przesądzenie, który zakład ponosi za to odpowiedzialność.

J. sp. z o.o. w S. (skarżąca, strona skarżąca) odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że występujące u pracownicy schorzenie zostało wywołane narażaniem zawodowym występujących z zakładzie skarżącej, mimo iż było to zatrudnienie krótkotrwałe. Organ nie wyjaśnił również, u którego pracodawcy ono powstało. Nie wykazano przy tym zdaniem strony, związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem pracownicy a zatrudnieniem.

Decyzją z dnia 7 lipca 2025 r., nr HP.906.14.2025.JB Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ na wstępie wskazał, że wystąpił do jednostki orzeczniczej o wydanie opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego i w dniu 16 maja 2025 r. uzyskał taka opinię, w której podkreślono m.in. że z oceny narażenia wynika, że pracownica do dnia 23 maja 2023 r., kiedy w badaniu EMG wykazano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, narażona była w wykonywania pracy również w zakładach skarżącej od 1997 r. do 1999 r. (7 miesięcy) oraz od 2001 r. do 2005 r. – łącznie 3 lata po odliczeniu wszystkich nieobecności pracy i urlopu wychowawczego, co stanowi również istotny czynnik rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w odniesieniu do opracowań IMP, z których wynika, że minimalny okres narażenia wpływający na rozwój tej choroby wynosi od 1 do 4 lat. .

W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy – powołując się

na art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego – podał, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga spełnienie trzech warunków: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia

i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że istniejące narażenie zawodowe oraz charakter pracy wykonywanej przez pracownicę stwarzały ryzyko wystąpienia u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie obu nadgarstków.

Placówka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych tj. D. we W. – Oddział

w W. na podstawie wyników przeprowadzonych badań, analizy wieloletniego narażenia zawodowego i zgromadzonej dokumentacji medycznej rozpoznała u pracownicy chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowej układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1).

Jednostka orzecznicza ustaliła, że praca wykonywana przez pracownicę miała charakter usposabiający do uznania ją za przyczynę zespołu cieśni w obrębie nadgarstka tj. na zajmowanych stanowiskach pracy występowała monotypia ruchów ze szczególnym obciążeniem stawów nadgarstkowych. Lekarz orzecznik kierując się wiedzą medyczną, w tym także i zasadą diagnostyki różnicowej, ustalił w przedmiotowej sprawie wysoce prawdopodobny związek przyczynowo – skutkowy choroby ze sposobem wykonywania pracy po wykluczeniu innych, pozazawodowych czynników mogących prowadzić do rozwoju rozpatrywanego schorzenia.

Wyjaśniając mechanizm zespołu cieśni nadgarstka, organ drugiej instancji podkreślił, że narażenie zawodowe pracownicy oraz charakter wykonywanej przez nią pracy – zgodnie z kartami oceny narażenia zawodowego oraz na podstawie oględzin stanowiska pracy – stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby zawodowej.

Wskazał, że zespół cieśni nadgarstka jest najczęściej występującą neuropatią kończyn górnych. Powstaje w wyniku uszkodzenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka w przebiegu wzmożonego ciśnienia. W etiologii zawodowej istotną rolę odgrywają wielokrotnie wykonywane ruchy monotypowe, powtarzalne, związane ze zginaniem i prostowaniem nadgarstka, nawracaniem i odwracaniem ręki, odchylaniem łokciowym i promieniowym nadgarstka, chwytaniem palcami. Ruchy monotypowe polegają na angażowaniu tylko jednej grupy mięśni lub elementu układu ruchu i wykonywaniem czynności powtarzających się w odstępach krótszych niż 5 minut. Ryzyko powstania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest również zwiększone w pracy wymagającej użycia dużej siły chwytu lub nacisku dłoni na narzędzie pracy oraz wymuszoną pozycję kończyn górnych obciążających stawy nadgarstkowe.

Dodatkowo schorzenie, na które cierpi pracownica, zostało zdiagnozowane w okresie uprawniającym do stwierdzenia jego zawodowej etiologii, tj. w okresie pracy. W niniejszej sprawie zostały zatem spełnione łącznie wszystkie wymagane przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. choroba została rozpoznana przez upoważnioną placówkę służby zdrowia i wykazano jej związek z wykonywaną pracą a udokumentowane objawy choroby wystąpiły w wymaganym okresie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podkreślił, że nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego pojęto bowiem wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego. W szczególności skierowano pracownicę do uprawnionej placówki orzeczniczej medycyny pracy, przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne w kierunku oceny narażenia zawodowego, w tym dokonano oględzin stanowisk pracy w zakładzie skarżącej. W ich rezultacie ustalono, że podczas wykonywania swoich obowiązków pracownica była narażona na monotypowe ruchy rąk, powodujące przeciążenie układu ruchu. Do analogicznych wniosków doszła również jednostka orzecznicza w opinii uzupełniającej, która – bazująca na dostępnej dokumentacji medycznej oraz wynikach specjalistycznych badań i konsultacji – stwierdziła, że genezę zdiagnozowanego u pracownicy schorzenia należy łączyć m.in. z pracą w zakładzie strony skarżącej.

Organ odwoławczy podkreślił również, że dowodem, który ustala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników ze środowiska pracy jest właśnie orzeczenie lekarskie. W przedmiotowej sprawie lekarz orzecznik uznał zaś, że taka zależność zachodzi. Skoro podniesione zastrzeżenia względem sporządzonej przez niego opinii nie zasługują

na uwzględnienie, a ustalenia w niej zawarte, znajdują potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym, to nie było podstaw do uznania,

że na powstanie i rozwój choroby wpływ miały czynniki pozazawodowe.

W ocenie organu na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty nakierowane na zakwestionowanie założenia, że pominięto okresy zatrudnienia w innych zakładach. Organ odwoławczy ustalił, że organ I instancji nie pominął żadnego pracodawcy, w tym również zakładów zlikwidowanych, ponieważ w toku prowadzonego postępowania sporządzono 11 kart oceny narażenia zawodowego w wszystkich pracodawców pracownicy. Następnie całość oceny narażenia zawodowego została przesłana do jednostki orzeczniczej, która dysponowała szczegółową oceną narażenia zawodowego z całego okresu zatrudnienia. Skoro stwierdzono istnienie narażenia zawodowego na sposób wykonywania pracy to przyjęcie zawodowej etiologii choroby nie powinno budzić wątpliwości. Dodatkowo z obowiązujących przepisów nie wynika konieczność rozstrzygnięcia, w którym zakładzie pracy powstała lub rozwinęła się choroba zawodowa. Bez znaczenia zatem pozostaje ustalenie, w jakim stopniu została ona spowodowana zatrudnieniem u poszczególnych pracodawców. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres postępowania administracyjnego.

Z tych przyczyn organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zakwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji i orzekł o utrzymaniu jej

w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zakwestionowała decyzję organu drugiej instancji w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny i bezpośredni wpływ na treść decyzji, tj.:

1) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, zapadłe z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

2) § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez niezwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, które stanowiło podstawę do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a także poprzez niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego;

3) art. 2351 k.p., poprzez przyjęcie za prawidłowe ustaleń organu pierwszej instancji, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały, a nawet przyczyniły się do rozwoju choroby, jak stwierdził to organ pierwszej instancji;

4) art. 138 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, mimo licznych naruszeń przepisów prawa wskazanych w niniejszej skardze;

5) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem:

a) dokonania ustaleń dotyczących wpływu na stan zdrowia wieloletniej, bo ponad dziesięcioletniej pracy w zakładach wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, które pozwoliłyby na rzetelne sporządzenie oceny narażenia zawodowego i ustalenie, w którym zakładzie pracy powstały i rozwinęły się schorzenia. Organ nie przeprowadził takich ustaleń i bez jakichkolwiek podstaw zupełnie dowolnie i bezpodstawnie uznał, że to praca u skarżącej spowodowała rozwój choroby zawodowej;

b) zebrania i dołączenia do akt dokumentacji medycznej pracownicy z całego okresu jej zatrudnienia, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu sprzed okresu podjęcia zatrudnienia u skarżącej w celu ustalenia przyczyn powstania stwierdzonej choroby, a także ustalenia czy była ona związana z wykonywaną pracą, ustalenia okresu, w którym powstała a w szczególności, czy nie ujawniła się ona w okresie przed podjęciem zatrudnienia w zakładzie skarżącej;

c) wystąpienia do jednostki orzeczniczej celem sporządzenia dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie, zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych;

6) art. 80 w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego mimo, że zostało ono sporządzone w sposób ogólnikowy, co powoduje, że postawiona w nim diagnoza nie została poparta dostatecznym merytorycznym uzasadnieniem;

7) art. 80 w zw. z art. 84 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu dopuszczenia zawnioskowanego przez skarżącą dowodu z opinii biegłych sądowych, co było konieczne i niezbędne w kontekście niepopartego żadnymi dowodami stwierdzenia przez organ pierwszej instancji, że narażenie w zakładzie skarżącej było istotne dla rozwoju choroby;

8) art. 77 § 1 w zw. z art. 10 k.p.a., poprzez nieustalenie następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy wymienionych w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, gdzie w latach 1986-1997 pracownica była zatrudniona oraz niepowiadomienie następców byłych pracodawców o toczącym się postępowaniu, uniemożliwiając im tym samym czynny udział w postępowaniu.

Uzasadniając wniesioną skargę strona podkreśliła, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ i poczynione na ich podstawie rozważania prawne są nietrafne i wykraczają poza swobodną ocenę dowodów. Stwierdzając wystąpienie choroby zawodowej organ nieprawidłowo przeanalizował wydane w tym zakresie orzeczenie lekarskie, przyjmując je za podstawę zapadłego rozstrzygnięcia. Tymczasem nie można z niego wywieść oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami panującymi w zakładzie skarżącej a schorzeniem pracownicy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać,

czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ

na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny była decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 7 lipca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o stwierdzeniu u pracownicy choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku

do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną

w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących

w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte

w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r.

i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Wskazane rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych,

jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Stosownie do treści § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania

w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie

o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw

do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim

oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika

(§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne

do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa

do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej

do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06 – dostępne

w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku).

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownica została poddana badaniom

w uprawnionej jednostce orzeczniczej: D. we W. – Oddział w W. Wydane przez D. orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] obejmowało swoim zakresem kwestię wystąpienia

u skarżącej choroby zawodowej zlokalizowanej w obrębie nadgarstków.

W toku postępowania diagnostycznego wzięto pod uwagę dokumentację medyczną pracownicy oraz wyniki badań i konsultacji specjalistycznych (EMG nerwów pośrodkowych, konsultacja neurologiczna). Dokonano również wyczerpującej analizy sposobu wykonywania pracy na stanowiskach zajmowanych przez pracownicę.

Z kart oceny narażenia zawodowego wynika, że wykonywane przez pracownicę czynności zawodowe na zajmowanych przez nią stanowiskach miały charakter powtarzalnych i monotypowych działań. W etiologii zawodowej istotną rolę odgrywają wielokrotnie wykonywane ruchy monotypowe, powtarzalne, związane ze zginaniem i prostowaniem nadgarstka, nawracaniem i odwracaniem ręki, odchylaniem łokciowym i promiennym nadgarstka i chwytaniem palcami. Można było zatem z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że schorzenie pracownicy pozostawało w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Dlatego też istniały podstawy do rozpoznania choroby zawodowej wskazanej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał rzetelnej oceny wskazanego orzeczenia w świetle wymagań formalnych. Zostało ono bowiem wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia, wskazanej w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Opinia spełnia również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownicy, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Zasadnie organ odwoławczy stwierdził również, że uzasadnienie opinii jest logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie przesłanki zadecydowały o stwierdzeniu, że zdiagnozowana u pracownicy choroba ma charakter zawodowy. Ponadto organ wystąpił do jednostki orzeczniczej, która badała skarżącą o wydanie opinii uzupełniającej, która uwzględniając odwołanie odniosła się do sposobu pracy i czasu narażenia zawodowego u skarżącej się tj. ponad 3 lata. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie było zatem potrzeby dokonania szczegółowej analizy czynników pozazawodowych, jako że w toku postępowania diagnostycznego ich obecność nie została odnotowana, a okoliczność tę lekarz orzecznik zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu, kierując się w swojej pracy zasadami rzetelności i profesjonalizmu zawodowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należało, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku

do pracownicy orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozstrzygnięcia uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy w postaci sposobu wykonywania pracy zawodowej. W związku z tym nie było podstaw do uwzględnienia podniesionych przez stronę zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Również i pozostałe powołane przez skarżącą zarzuty względem prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W szczególności należy podkreślić, że zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy i jego ocena stanowiły wystarczającą podstawę

do przyjęcia, że pracownica w okresie zatrudnienia w latach 1986- 2023, pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Świadczą bowiem o tym sporządzone karty oceny narażenia zawodowego, jak i wnioski z oględzin stanowisk pracy, z których wynika, że wykonywane przez pracownicę czynności niewątpliwie miały monotypowy charakter. Polegały one bowiem na stałym angażowaniu kończyn górnych i operowaniu nadgarstkami obu rąk w zakresie realizowanych zadań. Każde z zajmowanych przez pracownicę stanowisk wymagało wykonania znacznej liczby ruchów nadgarstków, co przy założonej normie musiało prowadzić do stwierdzenia, że praca ta nadmiernie eksploatowała nadgarstki pracownicy.

Należy przy tym podkreślić, że stwierdzenie to odnosi się do wszystkich zakładów pracy, w których odnotowano tego typu działalność, a nie tylko do zakładu skarżącej. Istniejące narażenie zawodowe należało bowiem wiązać ze sposobem wykonywania pracy, nie zaś z czasookresem w jakim ono występowało. W związku z tym dla ustalenia tej okoliczności nie miało znaczenia, w którym momencie swojej aktywności zawodowej i przez jak długi okres, pracownica wykonywała pracę w narażeniu, ani jaki był jej ówczesny stan zdrowia. Odwołanie się przez organy do ostatniego miejsca zatrudnienia w narażeniu zawodowym, wynikało zaś z potrzeby ustalenia, czy udokumentowane u pracownicy objawy chorobowe wystąpiły w okresie upoważniających do uznania zdiagnozowanego u niej schorzenia za chorobę zawodową. Wbrew twierdzeniom skargi organ nie uczynił tylko skarżącą odpowiedzialną za powstanie i rozwój zespołu cieśni nadgarstka pracownicy. Jak trafnie bowiem zauważył organ odwoławczy, rolą inspekcji sanitarnej jest jedynie ocena zaistnienia przesłanek do uznania danego schorzenia za chorobę zawodową, a nie ustalenie konkretnych i ściśle określonych pracodawców odpowiedzialnych za jego powstanie. Nie było zatem potrzeby ustalenia ponad wszelką wątpliwość, w którym zakładzie pracy pracownica zachorowała. Zwłaszcza, że z dokumentacji zgromadzonej przez D. jasno wynikało, kiedy po raz pierwszy zaczęła się ona uskarżać na bóle nadgarstków i jakie zastosowano wówczas leczenie.

W tym miejscu należy również stwierdzić, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy było pominięcie ustalenia następców prawnych zlikwidowanych zakładów pracy, w których zatrudniona była pracownica. Z jednej bowiem strony wystarczającym dla stwierdzenia choroby zawodowej był fakt czasowego powiązania udokumentowanych objawów choroby z okresem pracy u ostatniego z pracodawców (wystąpiły one w okresie zatrudnienia – w 2023 r. operowany nadgarstek prawy i nadgarstek lewy). Z drugiej zaś strony ustalenie następcy prawnego danego podmiotu gospodarczego ma sens jedynie wówczas, jeśli nie doszło do jego likwidacji. W przeciwnym razie podmiot ten przestaje istnieć na gruncie prawnym, a jego działalność nie jest w żaden sposób kontynuowana (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1771/13). Poza tym dodać należy, że z zarzutem niewzięcia udziału w toczącym się postępowaniu mogą wystąpić wyłącznie te zakłady pracy i ich następcy prawni, którzy zostali przez organy pominięci (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 617/16). Strona skarżąca miała zaś zapewniony czynny udział w toczącym się postępowania administracyjnym, z czego zresztą aktywnie korzystała.

Na uwzględnienie nie zasługiwała również ta grupa zarzutów procesowych, która odnosiła się do nieskorzystania przez organ z możliwości pozyskania dodatkowych wyjaśnień jednostki orzeczniczej. W tym przypadku trzeba podkreślić, że wynikająca z § 8 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, możliwość zwrócenia się przez organ sanitarny do lekarza orzecznika o dodatkowe uzasadnienie wydanej opinii występuje w sytuacji, gdy organ ten przed wydaniem decyzji w sprawie uzna za niewystarczający dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w niniejszej sprawie organ skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Organ odwoławczy w dniu 16 maja 2025 r. uzyskał taką opinię, w której podkreślono m.in. że z oceny narażenia wynika, że pracownica do dnia 23 maja 2023 r., kiedy w badaniu EMG wykazano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, narażona była w wykonywaniu pracy również w zakładach skarżącej od 1997 r. do 1999 r. (7 miesięcy) oraz od 2001 r. do 2005 r. – łącznie 3 lata po odliczeniu wszystkich nieobecności pracy i urlopu wychowawczego, co stanowi również istotny czynnik rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w odniesieniu do opracowań IMP, z których wynika, że minimalny okres narażenia wpływający na rozwój tej choroby wynosi od 1 do 4 lat.

Przyjęty zaś model postępowania, zakładający wyłączność ściśle określonych podmiotów w zakresie orzecznictwa medycznego uniemożliwiały zatem uwzględnienie złożonego przez stronę żądania przeprowadzenia uzupełniających dowodów z opinii biegłych sądowych.

Reasumując należało uznać, że w toku niniejszego postępowania

nie zostały naruszone jakiekolwiek przepisy prawa materialnego i formalnego, a istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały ustalone prawidłowo i mogły stanowić wystarczającą podstawę do przyjęcia, że pracownica w okresie zatrudnienia w wymienionych na wstępie zakładach, pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania zdiagnozowanej jednostki chorobowej.

Podkreślić należy, że do stwierdzenia istnienia choroby zawodowej istotne jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie konkretnej choroby. Występowanie zaś warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/06).

W niniejszej zaś sprawie niewątpliwie wykazano, że w wymienionych na wstępie zakładach w tym w zakładzie skarżącej istniały takie czynniki, które powodowały z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienie u pracownicy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, zdiagnozowanej następnie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą jako choroba zawodowa.

Stąd też – zdaniem Sądu – w niniejszej sprawie organy sanitarne przyjęły trafne domniemanie, którego skarżąca nie zdołała obalić, że pracownica wykonywała czynności zawodowe w warunkach narażenia na powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego i lewego tj. choroby zawodowej zdefiniowanej w art. 2351 k.p. i ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 20 pkt 1. Nie było tym samym podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 2351 k.p. oraz art. 138 k.p.a.

Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa

a podniesione zarzuty nie były zasadne, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o oddaleniu wniesionej skargi w całości.