Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Artur Kuś, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie sprostowania orzeczenia o niepełnosprawności oddala skargę

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r., znak [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej (dalej: "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 6 i art. 4 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1220, ze zm.), art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. la pkt 1 ustawy z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2021 r. poz. 178) i § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny i Polityki Społecznej (Dz. U. z 2020 poz. 1723), po rozpatrzeniu zażalenia K. Z.- na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: "WZSON") z [...] marca 2021 r. znak: [...] - utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Minister wyjaśnił, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...][...] grudnia 2020 r. wydał orzeczenie o niepełnosprawności, znak: [...], w którym zaliczył małoletnią M. J. P. do osób niepełnosprawnych z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...] na okres do dnia [...] grudnia 2022 r. Od ww. orzeczenia przedstawiciel ustawowy K. Z.-P. złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...].

Orzeczeniem o niepełnosprawności z [...] lutego 2021 r., znak: [...] Wojewódzki Zespół w [...] uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej ustalenia określającego datę powstania niepełnosprawności (pkt III orzeczenia) oraz ustalenia daty ważności orzeczenia (pkt IV orzeczenia). Następnie przedstawiciel ustawowy K. Z.-P. złożyła 10 marca 2021 r. wniosek o sprostowanie informacji z punktu III z "niepełnosprawności datuje się od urodzenia " na "niepełnosprawność datuje się od - niemowlęctwa".

Postanowieniem z [...] marca 2021 r., znak: [...] odmówił sprostowania ww. orzeczenia o niepełnosprawności.

Pismem z 25 marca 2021 r. K. Z.-P. złożyła zażalenie na ww. postanowienie z [...] lutego 2021 r., podnosząc, że dokumentacja lekarska noworodka urodzonego [...] maja 2013 r. oraz dalsze badania kontrolne ustalały brak niepełnosprawności dziecka. Natomiast po zaszczepieniu [...] listopada 2013 r. w wyniku NOP doszło do uszkodzenia neurologicznego, stąd wpis o niepełnosprawności mojego od urodzenia jest nieprecyzyjny i nieprawdziwy.

Minister stwierdził, że podstawę prawną rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowi art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z ww. przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Z art. 144 k.p.a. wynika natomiast, że w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu dotyczące odwołań. Natomiast zgodnie z art. 123 § 1 k.p.a. w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Na mocy art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.

Na podstawie art. 113 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Dopuszczalność stosowania art. 113 k.p.a. ustala się na podstawie oceny istotności wady decyzji administracyjnej, stąd organ powinien dokonać kwalifikacji wady, która wystąpiła w danej decyzji i jeśli wada ta jest błędem pisarskim, rachunkowym, czy inną oczywistą omyłką, czyli jest wadą nieistotną może sprostować decyzję w drodze postanowienia. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym wart. 113 k.p.a. są "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, a błąd pisarki - widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów.

W wyroku z 12 września 2012 r., sygn. akt II OSK, 940/11 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że błąd pisarski to widoczne wbrew zamierzeniu organu administracji publicznej niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia.

Przyjęta w art. 113 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. O dopuszczalności stosowania art. 113 k.p.a. decyduje ocena istotności wady decyzji administracyjnej, stąd organ powinien dokonać kwalifikacji wady, która wystąpiła w danej decyzji i jeśli wada ta jest błędem pisarskim, rachunkowym, czy inną oczywistą omyłką, czyli jest wadą nieistotną może sprostować decyzję w drodze postanowienia.

Organ I instancji odmówił sprostowania orzeczenia o niepełnosprawności z [...] lutego 2021 r., wyjaśniając, że zmiana pkt III orzeczenia o niepełnosprawności nie stanowi sprostowania omyłki pisarskiej ani błędu i została dokonana na skutek zmiany dokonanej przez przewodniczącego składu orzekającego, który posiłkował się informacjami zawartymi w dokumentacji medycznej.

Minister podzielił powyższy pogląd. Ustawodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857) wyraźnie wskazał, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności podobnie jak inne istotne elementy orzeczenia o niepełnosprawności (§ 13 ust. 1 rozporządzenia) poddane jest ocenie organów orzeczniczych na podstawie przedstawionego stanu faktycznego. Zgodnie z § 14 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia datę lub okres powstania niepełnosprawności dziecka ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej oraz zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka wydanego na podstawie odrębnych przepisów. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji oraz przebiegu schorzenia nie da się ustalić okresu lub daty powstania niepełnosprawności dziecka, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu.

Wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki z [...] marca 2021 r. wykracza poza możliwość zastosowania instytucji prostowania oczywistej omyłki, rozumianej, jako błąd pisarski i rachunkowy oraz inne oczywiste omyłki, które wyraźnie kolidują z treścią rozstrzygnięcia.

Wszelkie zarzuty strony postępowania co do prawidłowości ustaleń orzeczniczych, nieprawidłowe ustalenia faktyczne, czy też niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, w tym ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności powinny zostać podniesione w trybie odwoławczym. Od orzeczeń wydanych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 ww. ustawy). W postępowaniu toczącym się w wyniku wniesienia odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności to sąd dokonuje weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięć dokonanych przez organy orzecznicze. Wyroki sądów pracy i ubezpieczeń społecznych mogą uchylać i zmieniać orzeczenia o niepełnosprawności w ten sposób, że wyrok zastępuje w całości lub części orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast art. 366 k.p.c. stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między takimi samymi stronami.

Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia, co uzasadnia utrzymanie w mocy postanowienia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w orzeczeniu o niepełnosprawności z [...] lutego 2021 r. w sprawie małoletniej M. J. P. Nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego.

Ponadto, Minister wyjaśnił, że okres powstania niepełnosprawności określony w orzeczeniu o niepełnosprawności z [...] lutego 2021 r. znajduje podstawę zarówno w Ocenie stanu zdrowia dziecka wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego z [...] lutego 2021 r. oraz z Protokołu z posiedzenia składu orzekającego w sprawie ustalenia niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] odbytego [...] lutego 2021 r.

Pismem datowanym na 17 czerwca 2021 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na to postanowienie, domagając się uznania go za "za nieprawdziwe i nieskuteczne" i " o uznanie, że moja małoletnia córka M. P. (PESEL: [...]) jest osobą, której niepełnosprawność datuje się od daty zaszczepienia w dniu [...].1.2013 r. a nie od daty urodzenia, tj. do dnia [...].05.2013 r.".

Uzasadniając skargę, skarżąca wyjaśniła, że jej córka M. P. urodziła się o czasie i nie stwierdzano w jej przypadku żadnych powikłań oraz stanów ewentualnie związanych z niedotlenieniem z okresu ciąży, jak też porodu, a w dalszym rozwoju osobniczym rozwijała się normalnie, czego dowodem są kolejne badania wieku dziecięcego.

[...] listopada 2013 r. dziecko zostało zakwalifikowane do kolejnego etapu szczepienia ochronnego (III dawka), przy czym miało to miejsce w okresie wczesnej sanacji po uprzednio stwierdzonym obustronnym zapaleniu płuc, z których to przyczyn córka skarżącej była wcześniej hospitalizowana oraz wielokrotnie odraczano u niej termin wspomnianego szczepienia ochronnego.

Ponieważ w wyniku niepożądanego odczynu poszczepiennego, w niedługim czasie od zaszczepienia, doszło do niepożądanej reakcji i wystąpiły objawy zaawansowanego wstrząsu ogólnoustrojowego, skarżąca niezwłocznie zawiozła dziecko do prywatnej Poradni Dziecięcej, gdzie starano się udzielić pierwszej pomocy - rozpoznając zapalenie oskrzeli, co zaopatrzono lekami, wskazując, że w razie pogorszenia dziecko powinno zostać przekazane do najbliższego SOR w szpitalu. Po upływie ok. 7 dni, w celu upewnienia się o trafności podjętego postępowania terapeutycznego, skarżąca zgłosiła się z córka w Oddziale SOR w [...], gdzie ustalono, że nie wymaga ona hospitalizacji obserwacyjnej i wzmożonej interwencji leczniczej.

Po pewnym czasie, u rozwijającej się dotychczas córki, zauważono objawy wskazujące na możliwość podejrzenia cech Mózgowego Porażenia Dziecięcego, które objawiało się w postaci autyzmu, zwiotczeniem mięśni i Zespołem Aspergera, czemu zaczął towarzyszyć deficyt psychoruchowego rozwoju osobniczego.

Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącej, postanowienie Ministra nieprawidłowo utrzymało w mocy wcześniejsze orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] grudnia 2020 r., a niepełnosprawność małoletniej nie datuje się od daty porodu.

Organ odwoławczy zbyt pochopnie rozpoznał sprawę, w związku z czym mała wnikliwość w odniesieniu do losów dziecka doprowadziła ten organ do ustalenia, które w istocie jest nieprawdziwe. Skarżącej zależy na uzyskaniu dokumentacji leczenia i stanu chorobowego, gdyż chce wystąpić sądu powszechnego, zgodnie z pouczeniem, jakie w tej sprawie otrzymała.

W obszernej odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji nie naruszały prawa, a skarga nie była zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], działając, jako organ odwoławczy, orzekając [...] lutego 2021 r. reformatoryjnie (a więc uchylając w części orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] grudnia 2020 r. i w tym zakresie orzekając merytorycznie) uczynił przedmiotem rozstrzygnięcia zmieniającego dwa elementy orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Jednym z nich była zmiana w zakresie daty powstania niepełnosprawności – i w tym zakresie organ II instancji orzekł, że data ta to nie "od niemowlęctwa", ale "od urodzenia". Drugim zmienianym elementem była data, do której wydane zostało orzeczenie (nie [...] grudnia 2022 r., ale [...] maja 2029 r.).

Określenie w rozstrzygnięciu daty powstania niepełnosprawności jest elementem stanowczym orzeczenia, kształtującym treść rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Strona, która z taką treścią się nie zgadza może – zgodnie z art. 6c ust. 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 573) wnieść od orzeczenia wojewódzkiego zespołu odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – o czym zresztą organ odwoławczy pouczył skarżącą w treści orzeczenia. Tylko i wyłącznie w taki sposób strona może skutecznie procesowo kwestionować merytoryczną treść rozstrzygnięcia wojewódzkiego zespołu.

Natomiast, merytoryczna treść rozstrzygnięcia reformatoryjnego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (a więc orzeczenie co do istoty sprawy) nie może być zmieniona w drodze sprostowania omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a.; jedyną dopuszczalną prawnie drogą w wypadku kwestionowania przez stronę rozstrzygnięcia jest jego zmiana na skutek orzeczenia właściwego po temu sądu powszechnego.

Słusznie więc organa obu instancji (zgodnie z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.) wyjaśniły skarżącej zarówno dyspozycję art. 113 § 1 k.p.a., jak i charakter oraz rodzaj omyłek, jakie w trybie tego artykułu mogą być zmienione.

Należy też wyjaśnić, że nawet gdyby organ II instancji, orzekając w przedmiocie niepełnosprawności przez pomyłkę lub błędnie określił datę jej powstania, to i tak tryb z art. 113 § 1 k.p.a. byłby niewłaściwy. Sprostowanie dotyczyć może wyłącznie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji i to takich, które nie wpływają na treść rozstrzygnięcia. Wykluczone jest zatem dokonywanie w tym trybie korekty uchybień kwalifikowanych, a więc takich, które mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia w trybie zwykłym (np. odwołania do sądu administracyjnego lub – jak w tym wypadku - powszechnego) lub nadzwyczajnym (a więc np. w postepowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji). Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w worku z 20 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 4243/18 (CBOSA).

Dokonanie sprostowanie w żaden sposób nie może zmieniać lub korygować rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji. Co więcej, niedopuszczalną prawnie byłaby ingerencja w treść orzeczenia pod pozorem sprostowania jakiejkolwiek omyłki (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 474/21 – CBOSA).

W żadnym wypadku nie podlegają więc sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji (tak też WSA w Warszawie w wyroku z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1883/20, CBOSA).

Należy w całości podzielić ocenę prawną, wyrażoną w wyroku NSA z 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 279/21 (CBOSA), wyjaśniającą, że "Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W powołanym przepisie ustawodawca uregulował tryb usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej. Nieprawidłowości te przybierają postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu słowa, wbrew zamierzeniom organu administracji publicznej. Wymóg ten jest spełniony, gdy treść decyzji wskazuje na wyrażenie poglądu jednoznacznie odmiennego od zamysłu organu administracji publicznej. Takim uchybieniem jest w szczególności błąd pisarski, czyli nieprawidłowy dobór słów lub mylna pisownia określonego wyrażenia, jak i błąd rachunkowy, czyli nietrafny dobór cyfr lub wynik obliczeń, mimo wskazania co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wymienione wady powinny mieć charakter techniczny, a przy tym nie oddziaływać istotnie na wydane rozstrzygnięcie".

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

.