Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, II. w pozostałej części wniosek oddalić.

Skarżący T. P. wraz ze skargą kasacyjną wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada zadłużenie z tytułu świadczeń alimentacyjnych w kwocie ok. 10.000 zł, oraz, że prowadzona jest w stosunku do niego egzekucja komornicza dotycząca kwoty 2.200.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema nieletnimi córkami, ze środków uzyskiwanych z tytułu umów o pracę jego i żony

w łącznej kwocie 3.100 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, samochodu ani środków na rachunku bankowym. Dodatkowo z dokumentów przesłanych przez wnioskodawcę wynika, że uzyskał on w 2008 r. dochód w wysokości 40.553,24 zł, a jego żona dochód ze stosunku pracy w wysokości 22.024,19 zł oraz dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 130.023,25 zł, natomiast od dnia 29 czerwca 2009 r. zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej. Dodał skarżący ponadto, że od stycznia do maja 2009 r. nigdzie nie pracował. Przedłożył również zaświadczenie z banku stwierdzające brak wpływów na konto w okresie od kwietnia do lipca 2009 r.,

a także zestawienie ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego oraz jego rodziny, które wynoszą 4.200 zł.

Po rozpatrzeniu wniosku, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2009 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W sprzeciwie od w/w postanowienia pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż rozstrzygnięcie referendarza sądowego narusza art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej, podczas gdy nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazano także, iż fakt, że strona uiściła opłatę od skargi, nie może być wykorzystywany przeciwko niej, albowiem odbyło się to kosztem rodziny. Podniesiono także, że strona otrzymuje pomoc od rodziców m.in. poprzez udostępnienie pokoju do zamieszkiwania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego,

o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przy czym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Podkreślić należy także, że w swojej ocenie związany jest on granicami wytyczonymi przez art. 199 p.p.s.a., tj. zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie Sądu wyżej wymieniony stan majątkowy skarżącego uniemożliwia pokrycie kosztów związanych z dokonaniem opłaty sądowej z tytułu wniesienia skargi kasacyjnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego (egzekucję komorniczą na kwotę 2.200.000 zł, zadłużenie z tytułu świadczeń alimentacyjnych, oraz uzyskiwane dochody) a także wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, która wynosi 2.500 zł, uznać należy, że uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku strony. W związku z powyższym zwolniono skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego we wskazanej wysokości.

Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono strony od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, ponieważ jeżeli nie będzie dysponowała odpowiednimi środkami na opłacenie tych kosztów to będzie mogła zwrócić się ponownie o udzielenie prawa pomocy.

Podsumowując stwierdzić należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), tzn. ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym

w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy mieć na uwadze to, czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Zdaniem Sądu ryzyko zaistnienia takiej sytuacji zaistniało wystarczająco uprawdopodobnione przez wnioskodawcę i dlatego na podstawie ww. przepisu należało orzec jak w sentencji.