Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2778/19 odrzucające skargę S. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 kwietnia 2020 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę S. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] 2019 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Sąd uznał skargę za obarczoną brakami formalnymi, które pomimo wezwania nie zostały usunięte w terminie. Podkreślił, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 11 lutego 2020 r. reprezentująca skarżącego radca prawny została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania przed sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego, w trybie art. 73 p.p.s.a., w dniu 2 marca 2020 r. (I awizo – 17 lutego 2020 r., II awizo – 25 lutego 2020 r.), jednak w wyznaczonym terminie dostrzeżony brak nie został uzupełniony.

W zażaleniu na powyższe postanowienie reprezentująca skarżącego radca prawny podniosła zarzut naruszenia art. 58 § 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i odrzucenie skargi, podczas gdy bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych nie rozpoczął biegu, a pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy powinien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a.

W myśl art. 49 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzuca skargę.

Ponadto zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony, w tym również skarga do sądu pierwszej instancji, powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.).

Z treści art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że istota braków formalnych skargi polega na tym, że uniemożliwiają one nadanie skardze dalszego biegu. To ocena okoliczności w danej sprawie umożliwia stwierdzenie, czy ewentualnie mamy do czynienia z takim brakiem formalnym skargi, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wykładnia art. 49 § 1 p.p.s.a. powinna być dokonana przez pryzmat konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Prawo do zastępstwa procesowego jest także ściśle związane z prawem do sądu, tak więc wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna również ograniczać stronie realizacji tego prawa.

Jak wynika z powyższego, ustalenie, że pełnomocnictwo nie zostało dołączone do skargi rodzi po stronie przewodniczącego obowiązek wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego, stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., zasadniczo pod rygorem odrzucenia skargi – art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy jednak zwrócić uwagę na linię orzeczniczą, zgodnie z którą przyjmuje się, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Dopiero brak dokonania tej czynności mógłby legitymować sąd do zastosowania sankcji, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FZ 198/19, postanowienie NSA z 17 października 2018 r., sygn. akt II OZ 977/18, postanowienie NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OZ 358/16, postanowienie NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt II OZ 503/19).

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarga na etapie jej składania była obarczona brakiem formalnym, o którym mowa w powołanym przepisie, z uwagi na niedołączenie do skargi pełnomocnictwa wykazującego umocowanie radcy prawnego do działania w imieniu skarżącego. Wobec powyższego zasadnie wezwano autora skargi do usunięcia tego braku. W tym kontekście za prawidłowe należy uznać przyjęcie przez Sąd, że skarga zawiera brak formalny, który nie został uzupełniony, w postaci braku stosownego pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednakże, że odrzucenie skargi w sprawie niniejszej, bez wezwania samej strony do podpisania skargi, wobec nieprzedłożenia przez podpisanego pod skargą profesjonalnego pełnomocnika, stosownego pełnomocnictwa, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należy uznać za przedwczesne (zob. również postanowienie NSA z 10 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1095/18). Należy bowiem zaakcentować, że skarga skierowana do wojewódzkiego sądu administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę. W aktach sprawy brak informacji, które wskazywałyby, że skarżący jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Sąd powinien był wezwać skarżącego do osobistego podpisania skargi. (zob. postanowienie NSA z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05, postanowienie NSA z 20 września 2019 r., sygn. akt II OZ 779/19).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.