Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 180/19 o odrzuceniu skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 180/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 12 marca 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez złożenie 8 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz załącznikiem. W wezwaniu wyznaczono termin 7 dni na ich wykonanie pod rygorem odrzucenia skargi.

W dniu 28 marca 2019 r. skarżący nadesłał pismo przewodnie, do którego załączył szereg dokumentów oraz ich odpisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę wskazał, że odpis zarządzenia został skutecznie doręczony stronie skarżącej w dniu 21 marca 2019 r., a zatem termin na wykonanie nałożonego obowiązku upływał w dniu 28 marca 2019 r. We wskazanym terminie skarżący nadesłał do Sądu pismo przewodnie wraz z szeregiem dokumentów oraz ich odpisami, w tym jedynie 7 odpisów załącznika dołączonego do skargi w postaci upomnienia z dnia 15 stycznia 2019 r. Ponadto, skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi polegającego na przedłożeniu 8 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych.

Powyższe braki, zdaniem Sądu, stanowią przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi. Niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. P.

W dniu 18 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił ww. zażalenie, wskazując że odrzucenie skargi nastąpiło przedwcześnie i z pominięciem faktu ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Postanowienie w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika z urzędu zostało wydane w dniu 16 kwietnia 2019 r. na skutek wcześniejszego wniosku skarżącego, natomiast odrzucenie skargi nastąpiło na mocy postanowienia z dnia 25 kwietnia 2019 r. W ocenie pełnomocnika Sąd powinien wstrzymać się z formalnym rozpoznaniem sprawy do czasu zgłoszenia się pełnomocnika z urzędu, czego jednak nie uczynił. Pominięcie pełnomocnika w toku postępowania, a także zignorowanie faktu jego ustanowienia w praktyce zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania skargi oraz skutecznego udzielenia pomocy prawnej z urzędu na rzecz skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 47 § 1 P.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu tego przepisu mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w terminie braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Podkreślić należy, na co właściwie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 stwierdził, że niedołączenie przez wnoszącego pismo wymaganej liczby jego odpisów, zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 tej ustawy, uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów przez Sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą Sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek.

Podzielając pogląd składu siedmiu sędziów wyrażony w powyższej uchwale, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jest zgodne z prawem, bowiem skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do złożenia 8 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz z załącznikiem doręczono skutecznie W. P. w dniu 21 marca 2019 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął zatem w dniu 28 marca 2019 r. W zakreślonym terminie skarżący nie wykonał prawidłowo ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 marca 2019 r., a zatem Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę.

Odnosząc się do argumentów powołanych przez pełnomocnika skarżącego wskazać należy, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci złożenia odpisów skargi. Zwolnienie od kosztów sądowych czy też ustanowienie pełnomocnika urzędu jest bowiem odrębnym od uzupełnienia braków formalnych skargi zagadnieniem. Okoliczności związane z ewentualnym wpływem toczącego się postępowania w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika z urzędu na uchybienie terminu do uzupełnienia braków skargi mogłoby stać się ewentualnie przedmiotem oceny Sądu, w przypadku wystąpienia ze stosownym wnioskiem, w odrębnym postępowaniu incydentalnym.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.