Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1754/15 w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 27 lipca 2016 r. oddalił skargę T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] października 2015 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Jednocześnie Sąd przyznał od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w K., powołując się na względy bezpieczeństwa i porządku w ruchu drogowym, zwrócił się do Starosty Tarnobrzeskiego o skierowanie T. F. na badania lekarskie, wskazując na ujawnione w toku postępowania w sprawie o wykroczenie, schorzenia natury psychicznej uniemożliwiające kierowanie pojazdami.

Starosta Tarnobrzeski decyzją z [...] września 2015 r., na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r. poz. 155 ze zm.), skierował T. F. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B. Podał, że w opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na potrzeby postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w K., T. F. został uznany za osobę chorą psychicznie w rozumieniu psychozy i cierpi na zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Zdaniem organu, stwierdzone schorzenie nasuwa zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a zatem uprawniało do wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia, czy ze względu na stan zdrowia może on w dalszym ciągu kierować pojazdem.

W odwołaniu T. F. podkreślił, że jest osobą sprawną fizycznie i psychicznie, wobec czego brak jest podstaw do kierowania go na badania lekarskie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu decyzją z [...] października 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium dokumenty zgromadzone w aktach sprawy budzą poważne wątpliwości co do sprawności fizycznej i psychicznej skarżącego, a zatem organ I instancji był w pełni uprawniony do wydania kwestionowanej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Za przesłanki uzasadniające skierowanie skarżącego na badania Kolegium uznało wniosek Komendanta Powiatowego Policji w K. o wszczęcie postępowania, a ponadto rozbieżne po części opinie biegłych sądowych psychiatrów sporządzone na zlecenie Sądu Rejonowego w S. oraz Sądu Rejonowego w K. na okoliczność występowania u skarżącego choroby psychicznej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podtrzymując argumentację sformułowaną we wniesionym odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu I instancji kontrolowana decyzja odpowiada wymogom przewidzianym w art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Z unormowań tych - jak podkreślił Sąd, wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom.

W warunkach rozpoznawanej sprawy postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w związku z pismem Komendanta Powiatowego Policji w K. o skierowanie T. F. na badania lekarskie z uwagi na zachodzące wątpliwości czy osoba chora psychicznie może posiadać uprawnienia do kierowania pojazdami. Do pisma dołączono odpis postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] sierpnia 2015 r., [...] o umorzeniu postępowania wobec T. F. obwinionego o popełnienie wykroczenia z art. 92a Kodeksu wykroczeń, z uwagi na całkowicie zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu oraz pokierowania swoim postępowaniem w czasie popełnienia wykroczenia.

W dołączonej do akt opinii sądowo-psychiatrycznej z [...] lipca 2015 r., wydanej w postępowaniu karnym, jednoznacznie wskazano, że u T. F. rozpoznano chorobę psychiczną w rozumieniu psychozy – zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Z opinii tej wynika również, że skarżący od jesieni 2014 r. odmawia przyjmowania leków. Okoliczności te, w ocenie Sądu, budzą poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, a zawarte we wniosku Komendanta informacje i dołączone dokumenty stanowiły wystarczającą podstawę skierowania na badania lekarskie.

Jednocześnie Sąd wskazał, że oceny tej nie zmieniają dołączone przez skarżącego opinie psychiatryczne z lat 2014-2015, sporządzane do różnych postępowań prowadzonych przed sądem powszechnym, z których wynika, że skarżący pomimo stwierdzonej choroby psychicznej miał zachowaną poczytalność w konkretnych datach w okresie 2013-2015. Opinie te pogłębiają zdaniem Sądu wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego skarżącego, wynika z nich również, że skarżący był kilkakrotnie hospitalizowany z powodu zaburzeń psychicznych.

Sąd zaznaczył przy tym, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W rozpoznawanej sprawie ma dać odpowiedź na pytanie czy z uwagi na stwierdzone u skarżącego zaburzenia psychiczne jest on w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku T. F., reprezentowany przez adwokata w ramach przyznanego prawa pomocy, podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez przyjęcie, że zachodzi duża doza prawdopodobieństwa zmniejszenia sprawności kierowania pojazdami T. F., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to.

Dodatkowo zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry, podczas gdy Sąd zobowiązany jest do podejmowania z urzędu kroków w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi, które zdaniem skarżącego, są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości na okoliczność stabilności stanu psychicznego T. F. i przyjmowania przez niego zapisanych leków.

Pismem z dnia 5 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Uznając za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania podkreślić trzeba, że sąd administracyjny nie stosuje przepisów normujących procedurę administracyjną ujętych w Kodeksie postępowania administracyjnego, lecz procedurę sądowoadministracyjną, uregulowaną w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżony wyrok nie mógł zatem zostać podjęty z naruszeniem art. 77 k.p.a., gdyż sąd administracyjny tego przepisu nie mógł zastosować, a jedynie kontrolował jego stosowanie przez właściwe organy. Podnoszone zatem w tym zakresie argumenty skargi kasacyjnej, jakoby Sąd w oparciu o ten przepis zobowiązany był podejmować z urzędu kroki celem zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, nie mogły podważyć zasadności zaskarżonego wyroku.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, by zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego. W tym zakresie skarga kasacyjna podnosi, że Sąd I instancji bez dostatecznej podstawy zaaprobował wadliwe ustalenia organów co do zastrzeżeń w odniesieniu do stanu zdrowia T. F., naruszając tym samym art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślono, że sprzeczne ze sobą opinie w zakresie stanu psychicznego T. F. oraz dokumentacja medyczna na okoliczność pozostawania pod opieką psychiatryczną w latach 2013 -2015, nie mogły stać się podstawą do przyjęcia, że stan zdrowia skarżącego uprawdopodabnia istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Uznając powyższą argumentację za nieuzasadnioną należy wskazać, że art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, iż badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie jest starosta, który - w oparciu o pozyskane informacje i dokonane ustalenia faktyczne - uprawniony jest do nałożenia wskazanego obowiązku, jeżeli uzna, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia uprawnionego do kierowania pojazdami (art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami).

Z przywołanych przepisów wynika, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz zgromadzona w tym zakresie przez organ dokumentacja, w tym niejednoznaczne dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego opinie sądowo-psychiatryczne, świadczą o konieczności zweryfikowania oceny stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania przez niego pojazdami. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że brak jest przesłanek do zakwestionowania wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu utrzymującej w mocy decyzję Starosty Tarnobrzeskiego o skierowaniu T. F. na badania lekarskie. Na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia nie mogą wpłynąć przedstawione wraz ze skargą kasacyjną dokumenty, w tym zaświadczenie lekarskie specjalisty psychiatry z [...] stycznia 2015 r. o pozostawaniu skarżącego kasacyjnie pod opieką poradni od [...] stycznia 2005 r. oraz dokumenty medyczne z [...] maja i [...] lipca 2016 r. o remisji w rozpoznanej u skarżącego chorobie pn. zaburzenie afektywne, epizod maniakalny z objawami psychotycznymi. Dokumenty te bowiem potwierdzają stan obecny zdrowia skarżącego, punktem zaś odniesienia sądu administracyjnego kontrolującego zaskarżony akt jest stan faktyczny w dniu wydawania kontrolowanej decyzji.

Powyższe świadczy o braku podstaw do wyprowadzenia tezy o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 99 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.